doktor ox'un deneyi

bence aşşırı gıcık bir dille yazılmış bir kitap. okurken o halkın, başkanın vurdumduymazlığını görüp kafama vura vura okuduğum bir kitap. çatladım sinirden okuyana kadar. ama tüm bunlara rağmen de tavsiye ettiğim bir kitaptır.

jules verne hiç yazmasaydı ne olurdum acaba? çouklukta hayal gücümü geliştirdi resmen, yetişkinlikte de artık yetişkinler için basılan kitaplarıyla insanı dürtmeye devam ediyor.
ithaki yayınları önsözünde bu konudan da bahsetmiş. yıllarca jules verne "çocuk yazarı" olarak basıldı ülkemizde. halbuki yetişkinlerin zevk alacağı daha çok nokta var. neyse ki birileri basitleştirmeden de basalım demeyi akıl etmiş.
hikayeye gelirsek, quiquendone adında müthiş bir mekan yaratmış yazar. insanların çok yavaş, basit bir kararı vermekten bile kaçan, her şeyin -ölümün bile- düzenli ve de planlı olduğu acyip bir kent burası. flaman bölgesindedir ve hiçbir haritada görünmez.
dr. ox'un deneyi için de mükemmel mekandır burası. çünkü solunan gazların içeriği ile oynayarak insanı karakter, hal ve hareket olarak değiştirebileceğine inanıyor ki başarılı da oluyor.
edebi açıdan hikâyenin gidişatı çok tatmin ediciydi bence. sonu biraz daha farklı olsaydı daha çok severdim ama. bilimsel açıdan da bakılmaz herhalde zaten böyle metinlere. bir denizaltı ya da uzaya yolculuk fikri gibi bir şey değil sonuçta. epey keyifli vakit geçirtecek bir jules verne hikayesi.

öncelikle kitaba eğlenceli bir üslup ve müthiş bir akıcılığın hakim olduğunu belirtmek isterim. bir çırpıda okunacak cinsten bir eser.

quiquendone isimli tuhaf kentte gerçekleşen bir o kadar tuhaf deneyi konu alıyor. efendim bu kent öyle bir kent ki insanların nabzı ortalama dakikada elli hadi bilemedin elli üç. herkesin ses tonu sabit, gerek olmadıkça zaten konuşulmayan bir yer. öyle bir belediye başkanı var ki sormayın! kentin girişindeki kapının mı onarılması lazım? hayır efendim neden lazım olsun? bir mahallede yangın çıktı, ötekinde su baskını mı var? en iyi çözüm durulmasını beklemek. ah tabii keşke mahalleler dip dibe olsaydı ve su baskını yangını söndürseydi.. saatlerce danışmanıyla aynı odanın içinde durup her sorunu sessizlikle çözümleyen bir başkan. tıpkı hayatım gibi. ıhıımm, kitaba dönelim.

halk da bu durumdan pek şikayetçi sayılmaz aslında. zaten şikayetin ne olduğunu bildikleri de meçhul. yahu belediye meclisi kentteki tek komiserin de gereksiz olduğunu ve emekli edilmesi gerektiğini tartışıyor. varın gerisini siz düşünün.

e tabii bu benzerine rastlanmamış kent sakinleri aslında bir deneyin uygulanacağı kusursuz bir ortam sunuyor. evet deneyi tahmin edeceğiniz üzere doktor ox gerçekleştiriyor. kenti ucuza aydınlatacağı bahanesiyle kurduğu fabrika ve her yere yerleştirdiği borular sayesinde halka okshidrik gaz verip davranışlarını, fizyolojilerini, toplumsal dinamikleri değiştireceği üzerine bir deney gerçekleştiriyor. sadece insanları değil aynı zamanda hayvanları ve bitkileri bile etkisi altına alıyor bu gaz.

herkes bir anda müthiş bir coşku ve daha baskın olan öfke duygusuna kapılıyor. aynı fikirde olanların bile birbirini düelloya davet ettiği bir noktaya varıyor. hatta bununla da kalmayıp yüzyıllar önce komşu kentten gelip kendi topraklarında otlayan bir inek mevzusundan dolayı az kalsın savaşa giriyorlar.

neresinden baksan çok ilgi çekici ve eğlenceli bir kitap. kesinlikle tavsiye ediyorum. ve gidiyorum.