eski nesilin kafiyeli isim koyma geleneği

türk gelenekselliğinin sarcastic( ironik) bir yanı var. bir türlü net bir çerçeveye ( kültürel açıdan) oturtamadığım bir toplumuz. şehirden şehire, yöreden yöreye hatta kırsaldan kırsala kültürel yapılar, geleneksellik ve topluma ait her törenin biçimi değişiyor.

aslında eğlenceli bulduğum bir konudan bahsetmek istiyorum. eski nesilde ( dedelerimiz ve onların dedeleri) müthiş bir ses benzeşmesi olan veya ses tekrarı oluşturacak isim koyma merakı var.

birden fazla evladı olan bilhassa erkek çocuğu yoğunlukta ailelerin hepsinde erkek evlatların adı birbirleri ile uyumlu olacak şekilde konuyor. misal:

4 erkek cocugu olan bir aile ( aileyi tanıyorum)

mehmet ali
ahmet ali
turgut ali
turan ali


5 cocugu olan bir aile( aileyi dolaylı yoldan biliyorum)

fahrettin,
hayrettin,
keramettin
nurettin
şemsettin


yengemler 2 kız kardeşler
şengül,
nurgül şeklinde isimlendirilmişler.

tanıdığım bir ailenin 3 kızı var. isimler şöyle:

mukaddes,
mukadder,
mürüvvet,

bunlardan sayısız örnek bulunabilir. motivasyona hayranım sadece. uğraşıp, birbirlerine uyumlamakta ayrı bir özen ister. günümüzde bu durum hala devam ediyor. sadece daha modern bir hal aldı.

"pelinsu, insu, derin su vb"
"ada lina, esila lina vb"
"kaan can, timur can vb"
"gökay, koray, boray vb"

liste deli gibi uzar gider. çok değişken bir kültürüz cidden.

eski -neslin- böyle bir huyu vardı hakikaten.

hatta daha ziyade tam kafiye kullanırlardı:
servet, kısmet, nedret, hasret vesaire..

bence nedeni çocuk sayısının çok olmasıydı.

benim hem ana hem baba tarafımda tümenle çocuk (amca, teyze, hala, dayı) olmasına rağmen olmayan gelenek. ana tarafımda üçü üvey, biri ölü 14 kişi, baba tarafımda da 7. hiçbiri kafiyeli değil. üstelik kuzenlerde de (toplamda 33 kuzen var) böyle bir şey var.
nadiren rastlanan kafiyedir. ailenin ebeveynlerinin, özellikle de baba tarafının hayal gücü sınırlıysa olabilir.
bir not: sonu -tin, -din ile biten adlar arapçadır ve dinin bilmem nesi anlamına gelir. nurettin: dinin nuru, necmettin: dinin yıldızı, şemsettin: dinin güneşi gibi. aile epey bir müslümanmış galbia.

estetik kaygısı olan son nesildir herhalde.

bu benim aile net. bir göçmen geleneği olarak kardeşlerimle hepimizin isminin baş harfi aynıdır. hatta bununla yetinmeyip evdeki kediyi de aynı harfle başlatmışlardır. değişik bir (bkz: idiotloji) . kendilerince bir kafiye yakaladıklarını düşünen ailem hepimizin ismini karıştırmaktadır...

tabi var böyle bir şey. şimdilerde ise değişik isimler koyma durumu var. bir de diyelim dedesinin adını koyacak. dedesinin adı cemalettin se . çocuğa ali cem diye isim koyuyolar.
bir de kuran da geçiyor olayı var ki evlere şenlik.

proje cocuk olmaktir adeta. cok degersiz hissettirir insana. ama daha kotusu de var. mehmet, akif, ersoy.

evet, mehmet, akif ve ersoy. resmen intihar sebebi. heleki ersoy icin. ulan beni bu kombinasyonu tamamlamak icin mi yaptiniz lan. allah'in belalari. akif'te duramiyo muydunuz, illa soyismini de mi tutturmaniz gerekiyodu.

hele hele sirri, sureyya ve onder. ben onder olsam, ailemi ihbar ederdim. hem beni kombinasyonu tamamlamak icin yapin, hem de ben sirri sureyya onder'in ucuncu halkasi olayim. sizin kombinasyon icin sectiginiz adami ayri sizi ayri operim. evet.

(bkz: uyumlu kardeş isimleri)

hiç anlam veremediğim bir olay. zaten ikinci isim koymak bana saçma geliyor, hadi koydun diyelim ki neden iki kardeşin ikinci isimlerini aynı koyarsın ki?
yazar burada kendi ailesine sitem ediyor.
mesela, "ayşenaz ile sudenaz" ne kadar mantıksız. neyse, bizimki bu değil o sadece bir örnek ama bizimkiler de benim hiç kullanmadığım ikinci ismimi ablamın ismine uysun diye koymuşlar. garip olan şu, ablam da ben de o ortak ismi kullanmıyoruz ve üstelik ikimizde de olduğu için bu isim, bizi belirli bir cemaate mensup zannediyorlar.* şaka değil bu, diyecek bir şey bulamıyorum kelimeler kifayetsiz.
bu kadar orijinal fikirleri olan sevgili aileme bu videoyu armağan etmek istiyorum, anne sen beni yaktın annee

hem bireysel hem de kardeşle uyum noktasında piklerinden biriyim bu konuda sanırım.
özellikle devlet dairelerinde veya bir şeylere kayıt olurken hep aynı esprilere maruz kalsam da rahatsız olmadım bugüne kadar gerçekten çünkü kimseye kendimi ayrıca hatırlatmak zorunda kalmıyorum. cismim unutuluyor ama genelde ismim kalıyor bir şekilde. işime yaradığı için de seviyorum.
ama gerekli mi? bence gereksiz bir olay.

benim çocukların isimlerinde hiç bir uyum yok maalesef. doğu batı sentezi gibi... biri kalk gidek diyor diğeri otur oturduğun yerde.. karakterleri de öylesine zıt. bilemiyorum belki de kafiyeli uyumlu bişeyler düşünmeliydik.