genelleme yapmak

genelleme yapmak, toplanılan veriler ışığında yapılan kategorileri değerlendirme işi aslında. söz konusu veriler, ölçülebilirlik düzeyinde ise, yapılan genelleme, anlamlı bir bilgiye dönüşür. 10 kişinin olduğu bir odada, odadakilere "en sevdiğiniz renk nedir" sorusunu sorup, aldığınız cevapların matematiksel karşılığına göre, o odada bulunanların sevdikleri renk hakkında bir genelleme yapabilirsiniz. misal 10 kişiden 7 si siyah demişse, "bu odadakilerin çoğunluğu siyah rengi seviyor" demek, bu tip bir genellemedir. bu tarz genellemeler ölçülebilir olduğu için, üzerinde daha az tartışma yapılır. hatta bazı durumlarda tartışılmaz bile.

soyut kavramlarda veya ölçülebilir olduğu halde, verilerin sürekli değişmesi halinde, genellemeler yorumsal açıdan tartışmaya açık hale gelir. bu çok sakıncalı bir durum değil ancak gerçeğe ulaşma açısından ilk örneğe göre daha az verimli bir yol.

tabii bir de yapılan genellemenin yorumlama veya sonuç çıkarma biçimlerine göre tartışılması kısmı var. işte bu nokta, genelleme yapmanın yumuşak karnı. buna toplanılan verilerin öznellik içerdiği durumları da katarsanız (kişisel gözleme dayalı veri toplama), o genelleme üzerindeki tartışma neredeyse hiç bitmez.

sonuç olarak genelleme yapmak kötüdür demek de bir genelleme yapmaktır. ben genelleme yapmayı bütünüyle doğru veya bütünüyle yanlış olarak görmeme tarafındayım.

genelleme olmadan yargı üretmek olanaklı mıdır? sanmıyorum.

yargı üretmeden varolmak?

en önemli sosyal sorunun 'münferit olay farkındalık azlığı' olduğu gerçek midir? anlamadımm ama galiba...

genelleme yapılırken "genellikle" olduğu unutulup kesinlik olarak kabul ediliyorsa tehlikelidir. istisnaların gözden kaçmasına neden olur.