günün tablosu

leda.

leonardo da vinci / 1510-15 / yağlıboya / borghese galerisi / roma

uzun zaman boyunca ıı. sodoma'ya ait olduğu sanılan tablonun leonardo'ya ait olduğu kesinleşti.

leonardo öldüğünde henüz bitmemiş olan resmi, öğrencisi gian giacomo caprotti da oreno tamamlamıştır.

tabloda, arka planda nehir, köprü ve yapılar muhtemelen floransa'yı tasvir etmekte.

kuğu, zeus.

leda, aitolia kralının kızı. kuğunun zeus olduğunu bilmeden ona sevgi gösteriyor. rönesans geleneği olarak kontraposto duruşunda betimlenmiş.

leda'nın aynı gece ilişkiye girdiği zeus ve kocasından olma erkek evlatları, kastor ve polydeukes, annelerinin yanında.

kastor ve polydeukes, kardeşlik ve dostluğun simgeleridir.

bazen, zeus'un delikanlıları manasına gelen dioskur olarak adlandırılırlar.

ressam ahmet yakupoğlu'na ait huzur veren bir kır manzarası.

a.mantegna- ölü isa'ya ağıt


andrey zvyagintsev- the return

yan gel yat adlı... şaka şaka * tablolarda aldı benden nasibini, kimlerin elindeyim diye bağırıyorlar.
efenim eserimiz
ressam: james mcneill whistler'e ait.
resim uzak doğu sanatından etkilenerek yapılmış.
tablo adı: beyaz senfoni, no:3
tablodaki model kadınlardan biri ressam'ın öhöm öhöm...eşinin dışındaki ilişkisiymiş. bilgi bilgidir diyerek biraz magazinsel biraz sanatsal takındığım, günün tablosunu seçtiğim başlıktır.

zeus'un bilgelik ve akıl tanrıçası metis'ten olma kızı, haklı savaşların, adaletin, bilgeliğin, akılcı düşünmenin ve erdemin savunucusu olan athena'nın bilinen özelliklerine yakışmayan, anadolulu basit bir köylü kızı dokumacı arakhne'yle geçen kıskançlık ve öç alma içeren bir hikayesi vardır.

arakhne, ege bölgesinde lydia'da toplum tarafından hayranlıkla karşılanan dokumacılıkta usta bir kızdır. bir gün arakhne, ölümlülere tüm el işlerini öğretmiş olmakla övünen athena'ya kafa tutar, etrafına onunla yarışabileceğini anlatır durur.

athena, arakhne'nin atölyesine yaşlı bir kadın kılığına bürünerek ziyaret eder. böbürlenmemesini nasihat ederek, aslında tatlı bir yolla kızı uyarır ve arakne meydan okumaya devam edince de gerçek yüzünü gösterir, yarışmaya davet eder.

yarışmaya tutulan 2 kadın, tezgahlarında hünerlerini sergilemeye başlar, athena olympos'un on iki tanrısını, arakhne'yse zeus'un ve diğer tanrıların aşk kaçamaklarını işler.

iş bittiğinde arakhne'nin yaptığı dokumadan çok etkilenen ve söyleyecek bir şey bulamayan athena, bu durumu itiraf etmeye, daha doğrusu yenilgiyi kabul etmeye yanaşmaz. arakhne'nin işlediği konuyu uygunsuz bularak sinirlenen athena, kızın tezgahını parçalar, dokumasını yırtar.

bu olaya çok üzülen ve gururu kırılan arakhne'yse kendini asar. tanrıça son anda kızı örümceğe çevirir ve beddua eder "sonsuza kadar tozlu duvar köşelerinde ağını örsün ama hiç faydasını görmesin."

bu hikayenin güzel bir freski var;

* * *



athena ve arakhne.

herman posthumus / 1540-43 / fresk / sala di aracne / stadtresidenz / landshut

athena tezgahını kırınca üzüntüsünden kendisini asan arakhne.

arakhne'yle girdiği yarışta dokuması etrafca daha çok beğenildiği için ve kendisi de bir kulp bulamayınca sinirlenip arakhne'nin tezgahını parçalayan athena, kargısı, göğüslüğü ve miğfer atribüleriyle.

athena'nın yanında, yarışmada arakhne'nin dokumasını beğenerek tanrıçayı sinirlendiren kıskançlık göze çarpıyor...

hukuk bürosu.

pieter bloot / 1628 / yağlıboya / rijkmuseum / amsterdam

tablonun solunda, büronun kapısından öküz ile birlikte giren bir adam var. bu durum, adamın borcunun epey yüksek olduğunu anlatır.

avukat ile görüşmek için sırada bekleyen insanların kılık kıyafetlerine bakıldığında, hukuk bürosunun her kesimden insana hizmet verdiği anlaşılır.

tavana sıfır, yan yana asılı olan bez torbalar ve üzerindeki numaralar, sonuçlanmış davaların belgelerini barındıran bir arşiv bölümü. avukatın arkasındaki duvarda birçok evrak, kitap vb. şeyler mevcut.

sıra bekleyenlerin en önünde, ödeme yapmaya hazırlanan adamın giyiminden hali vakti yerinde biri olduğu sonucu çıkar.

avukatın oturduğu masanın yan tarafında bir afiş var;

"die wil rechten om een koe die brengter noch een toe."

"bir inek için dava açarsan ineğin değerinden fazla masrafın olur."

cennet bahçesinden kovulma.

masaccio / 1426-27 / fresk / santa maria del carmine / floransa

başmelek mikail, tanrı'nın buyruğunu yerine getiriyor.

kapıda görünen siyah çizgiler, tanrı'nın adem ile havva'yı kovarkenki hiddetini simgelemekte.

cennetin kapısından dışarı çıkan adem ile havva'nın yüzlerinden utanç ve pişmanlığı görebiliriz. yazılı metinde "tanrı onlar için deri giysiler yaptı ve giydirdi." yazsa da, cennetten kovulma tasvirlerinde adem ve havva hep çıplak gösterilir.

arka planda işlenmemiş, boz topraklar görülmekte. bu, adem'in çalışıp yeşertmeden önceki dünya halini anlatıyor.

aşk mektubu.

johannes vermeer / 1669-70 / yağlı boya / rijk müzesi / amsterdam

hizmetçinin eli belinde duruşu, evin hanımına karşı küstahça bir tavır sergilediği anlamına gelir.

ev mahremiyetini simgeleyen süpürgenin yanında duran terlikler, dağınık evi sembolize eder.
hizmetçinin yanındaki sepet içerisinde duran temiz çamaşırlar yerlerine yerleştirilmek için bekliyor.

sağ alt köşede yazılı notalar var. rönesans çalgısı cittern çalan evin hanımın sarı saten ve yakası kürklü ceketi zengin bir görüntü verir. inci küpeleri kibir ve de bekareti simgeler.

17. yüzyılda, kadınların arkasında görünen deniz manzaralı tablo uzakta / gemide olan sevgiliye referans verir.
mektup, evin hanımına uzaktaki ya da gemideki sevdiceğinden gelmiş olmalı.

yahuda kralı yehoyakim'in krallığının üçüncü senesinde, babil kralı nebukadnessar yeruşalim'e yürüyüp kenti ele geçirdi. ve tanrı'nın tapınağından bazı eşyaları şinar ülkesine götürüp, kendi tanrısının tapınağına koydu.

nebukadnessar, israilliler arasından kral soyundan gelen ya da soylu olan gençlerin seçilip saraya getirilmesini de istedi.

ez cümle, bu gençler 3 yıl eğitilecek, kral karşısına çıkacak, imtihanı geçerlerse, sarayda kalabileceklerdi.

bu gençler arasında yahudalılardan daniel isimli biri vardı. saray görevlileri daniel'e belteşassar ismini verdiler. rüya yorumlama konusundan çok başarılıydı ve bu yetisi kral'ın dikkatini çekti, sarayda kalmaya hak kazandı ve kral'ın görmüş olduğu bir rüyayı yorumlayarak, neler yaşayacağını, nasıl öleceğini söyledi kral'a. kehaneti birkaç ay sonra gerçekleşti. kral ölünce yerine oğlu belşassar geçti. daniel, belşassar'ı da tıpkı babasına yaptığı gibi yaşayacağı bir hadise üzerine aydınlatacaktı.

eski ahit'te şöyle geçer:



bütün bilgeler geldi. kimse yazıyı çözemedi. kral daha da korktu. devreye soylu adamlar girdi ve kral'a daniel'i önerdiler. daniel kral'ın huzuruna çıktı. kral, tüm bilgelere söylediğini bir kez daha daniel için yeniledi.

daniel, "armağanları senin olsun, ödüllerini de bir başkasına ver" dedi ama yazıyı okumayı kabul etti.

ez cümle, kral'a atasından ders almadığını, onun yaptığı yanlışları devam ettirdiğini, tanrı'nın tapınağından getirilen eşyalarla şaraplar içtiğini ve içirdiğini, gücü elinde tutan, her şeyi gözetleyen tanrı'yı yok saydığını ve onu yüceltmediğini

bu yüzden tanrı'nın o yazıyı yazan eli gönderdiğini söyledi.



kral'ın buyruğu üzerine daniel'e mor giysi giydirildi ve altın zincir takıldı, üçüncü önder oldu. o gece, kral öldürüldü.

elin yazdığı yazı şuydu: mene, tekel ve parsin.

mealleri şudur:

mene: tanrı senin krallığının günlerini saydı ve ona son verdi.

tekel: terazide tartıldın ve eksik bulundun.

peres: krallığın ikiye bölünerek medler'le persler'e verildi.

* * *



belşassar'ın ziyafeti.

john martin / 1820 / yağlıboya / yale center for british art / new haven

tablonun üst kısmında babil kulesi ve ziggurat benzeri bir yapı göze çarpıyor.

genel olarak mimari mısır tapınaklarına benziyor.

sol alt köşede yılanlı sütun, musa'nın halkı için yaptığı sütunu simgelemektedir.

ışığın olduğu yerde tanrı'nın gönderdiği el yazıyı yazıyor.

tam ortada, siyah giysili, yazıyı gösteren ve ne anlama geldiğini söyleyecek olan kişi daniel.

ziyafet masasının üstünde, tanrı'nın tapınağından getirilmiş değerli madeni eşyalar gösterilir.

sağ köşede bir büyük menora var, altında da görkemli bir taht.

davut ve bet şeva 'nın oğlu, i.ö 8. yüzyılda israil krallığında hükümdar olur.

süleyman.

gihon ırmağı 'nda mesh edilip kutsanır.

bir gece ürüyasında tanrı görünür kendine ve ne dilediğini sorar... süleyman, tanrı' dan bilgelik ister.

kısaca, babası davut'un, onun izinde kaldığını, şimdi de kendisini kral yaptığını, minnetini söyler. ve der ki, çok küçük sayılacak yaşta, kral oldum, kalabalık arasında kaldım, bana öyle sezgi dolu bir yürek ver ki, iyiyi kötüyü ayırt edeyim ve halkımı adil yönetebileyim....

tanrı, sen madem ki uzun ömür, daha çok zenginlik, düşmanların ölümünü istemedin, bunun yerine hakını adil yönetme dileğinde bulundun, dileğini yerine getireceğim, diye cevap verir...

süleyman uykusundan uyanır ve bunun bir ürüya olduğunu anlar... yeruşalim 'e gider. yakmalık ve esenlik sunularında bulunur... şölen verir.

süleyman'ın hakkaniyeti üstüne hikayeler vardır.

bir gün, iki fahişe süleyman'ın karşısına gelir.

hikaye kısaca şöyledir;

+efendim, biz bu kadınla aynı evde kalıyoruz. ben bir çocuk doğurdum. benden iki gün sonra da o bir çocuk doğurdu. bir gece, çocuğunun üstüne yattığı için, çocuğu ölmüş. ölen çocuğu benim yanıma koymuş, benim çocuğumu almış. sabah kalktığımda çocuğu ölü buldum. sonra baktım ve anladım ki, çocuk benim doğurduğum çocuk değildir. çocuğumu çaldı.

-hayır! yaşayan çocuk benim. ölü olan senin!

süleyman, bana bir kılıç getirin! der.

yaşayan çocuğu ikiye bölüp, bir yarısını bu kadına, diğer yarısını da bu kadına verin!

kılıç gelir. emri alan asker, şaşkınlıkla emri uygulamaya koyulacaktır.

gerçek anne, aman efendim çocuğu öldürmeyin. ona verin! der.

diğer anne, hayır öldürün, yarısı bana yarısı ona der.

süleyman'ın oyunu başarılı çıkar... zaten çocuğu öldürmeyecekti...

çocuğu öldürme! birinci kadına ver. gerçek annesi odur...

işte bu hadiseden sonra, israil halkı, süleyman'ın tanrı'dan gelen bir bilgelik ve adil yönetimle kutsandığını anladı. bu hikaye her bucağa yayıldı...

***



süleyman'ın yargısı.

nicolas poussin / 1649 / yağlıboya / musee du louvre / paris

gözümüze ilkin kral süleyman çarpıyor.

solda, kararın uygulanacağını düşünüp dehşet içerisindeki asker.

hemen yanında yaşayan çocuğun ikiye bölünmesine karşı olan, gerçek anne olan kadın.

karşısında ölü çocuğu taşıyan ve yaşayan çocuğun ikiye bölünmesini isteyen kadın.

en sağda kararın uygulanacağını düşünüp dehşete düşen başka insanlar, özellikle kadın.

süleyman'ın aslan motifli taht kolçakları da güzel bir ayrıntı.

prometheus, mitolojide insanın varoluşuna açıklama getirilebilmesi açısından en önemli kişiliktir. kilden insan figürleri yaratıp, onlara ruh vermiştir. diğer tanrılara karşı hep insanların yanında durmuştur.

prometheus birkaç defa zeus'u kandırmış ve insanlar karşısında gülünç duruma düşmesine, zeus'un da öfkelenmesine sebep olmuştur. yine bir kızgınlık vaktinde, prometheus'la baş edemeyeceğini düşünen zeus, onun sözünü dinleyen ölümlüleri ateşten mahrum bırakarak cezalandırmak ister.

ve prometheus yine insanların yanındadır.
söylenceye göre ateşi, zeus'un kullandığı güneş arabasından başka bir hikayeye göre de, hephaistos'un ocağından tanrıça athena'nın da yardımıyla çalmış, ateşi bir kamış içerisine saklamış ve insanlara geri vermiştir.

bu hareketiyle zeus'un öfkesi feci bir boyuta ulaşır. emriyle hephaistos tarafından kafkas dağı'nda bir kayaya zincirlenir. zeus, prometheus'un ciğerini yemesi için bir kartal gönderir, kartal sürekli ciğeri kemirir. prometheus ölümsüz olduğu için her gece ciğeri yenilenir. bu, sonsuza dek sürecek bir acıdır. söylenceye göre bu işkence 30.000 yıl sürecek, prometheus'u, bu işkenceden herakles kurtaracaktır...



prometheus hephaistos tarafından zincirleniyor.

dirck van baburen / 1623 / yağlıboya / rijks müzesi / amsterdam

prometheus'u zincirleyen kişi, demirci tanrı hephaistos.

hephaistos'un üstünde, zeus'un gönderdiği ve prometheus'un ciğerini gagalayacak olan kartal görünüyor.

prometheus'un yanında, taşın arkasındaki tanrı, haberci hermes. klasik olarak petasus ve caduceus'uyla resmedilmiş.

hephaistos'un ayaklarının altında birtakım aletler var, bunlar demirci tanrı hephaistos'un atribüleri.

prometheus'un başının yanında pergel görünmekte. rönesans resimlerinde sıklıkla görünen bir alettir. bu, mimar tanrı fikrini anlatır. resimlerde gerçeğin ve aklın duygular üstündeki etkisini simgelemek adına bulunur.

prometheus'un zincirlendiği iç mekansa, büyük ihtimalle hephaistos'un atölyesi.

bakire meryem ve çocuk isa / adolf hitler.

rus ressam serge marshennikov tarafından 2014 yılında yağlı boya ile yapılmış bir tablo:

gustav klimt, umut.

la fornarina / raffaello.

çıplak çıplak şeyler atıyorlar ya tövbe tövbe ahlak kalmamış.