1.
insan dilinin ne olduğunu tanımlayabilmek için diğer canlıların dillerinden ayrılan özelliklerine bakmak gerekmektedir. (tabii bundan bağımsız bir tanımlama da yapılabilir.) dolayısıyla insan dilinin ayırt edici özelliklerini sıralarsak (bunların isimleri başka yerlerde farklı olabilir ve bu özelliklere ek başkaları da eklenebilir.):
1. reflexivity: buna kısaca, "ifade edebilme, düşünceyi aktarabilme" diyebiliriz. tüm canlılar bir şekilde iletişim kuruyorlar fakat beynindekileri tam olarak yansıtma yeteneğine sahip değillerdir. örneğin, bir köpek başka bir köpeğe havladığında yalnızca havlar, havlamanın ne olduğu hakkında bir fikri yoktur, onun ne anlama geldiğini bilmez. yani, kendi iletişim dilleri hakkında konuşamazlar. mesela insan birine çok fazla argo kullanıyorsun, dediğinde insan dili hakkında fikir belirtmiş olur yani, reflect etmiş olur.
2. displacement: bu, benim favori özelliğim. * insan, soyut durum ve olaylardan, geçmiş, gelecek ve şu andan bahsedebilirler. örneğin, cennet-cehennem kavramları, şu an yanımda olmayan herhangi bir kitap vs. vs. gibi kavram, nesne veya herhangi bir şey hakkında konuşabiliriz. oysa, kediniz size kedilerin tanrısını, dün akşam neler yaptığını veya markette gördüğü mama hakkında konuşamaz. yalnızca yakın çevre (immediate environment) hakkında miyavlayabilir.
3. arbitrariness: "keyfîlik, buyrultusallık" şeklinde çevrilir. örneğin, "cam" sözcüğünü ele alalım: bahsi geçen sözcüğün kendisiyle ifade ettiği anlam arasında herhangi doğal bir ilişki yoktur. çünkü, eğer aralarında doğal bir bağlantı olsaydı her dilde aynı şekilde olması gereklidir, denilir. aynı anlama gelen sözcükler farklı dillerde farklı şekillerdedir. (cam-glass vs.) yani, malumunuz "masaya neden masa deriz" şeklinde meşhur soruyu tanımlayan özellik "keyfîlik"tir.
buradaki farklı durum ise yansıma sözcüklerdir onomatopoeia. bu sözcüklerde anlam ile ses ilişkisi vardır: kedi sesi "miyav" bütün dillerde hemen hemen benzer şekilde telaffuz edilir. yani, keyfilik durumu daha azdır.
4. cultural transmission: "kültürel aktarım". hayvanlar nasıl iletişim kuracaklarının içgüdüsüyle doğarlar. örneğin, dünyanın bir ucundaki maymunla dünyanın diğer ucundaki maymun aynı şekilde iletişim kurarlar. fakat kuşlarda, doğru "şarkının" üretilmesi için içgüdülerini öğrenmeyle birleştirdikleri gözlemlenmiştir.
insanın bulunduğu yer önemlidir. biz dilimizi kültürümüzden ediniyoruz ve nesilden nesle aktarıyoruz.
5. productivity: "üretkenlik, yaratıcılık, verimlilik". creativity olarak da kullanılır. insan, yeni durumları ve nesneleri tanımlamak için dillerini durmaksızın maniple edebilirler. örneğin, yeni bir işi ifade eden telemarketing sözcüğü.
insan dilindeki sözlerin potansiyel sayısı bitimsizdir/sonsuzdur.
6. duality: "double articulation" olarak da adlandırılır. türkçedeki karşılığı "çift eklemlilik"tir. iki düzlemde gerçekleştiği için bu isimle tanımlanmıştır. nedir bu vatandaş: elimizde p, a ve k sesleri olsun. bu sesleri üretmemiz birinci düzlem, ikincisi de bu seslerle anlamı olan sözcükler yaratmamız. yani, elimizde mevcut olan erişebildiğimiz bir malzeme var, biz bu malzemeden farklı farklı yemekler yapabiliyoruz. p, a, k seslerini kullanarak pak, kap, apk sözcüklerini üretebiliyoruz. elimizde ortalama 44 sesle (ortalama bir insan dilindeki ses sayısı) milyarlarca anlamlı sözcük üretebiliyoruz.
velhasıl, en başta bahsettiğim gibi, bunlara daha fazla özellik ekleyen de var fakat temel olan altısı bunlar.
t: insanı insan yapan en önemli özelliği.
1. reflexivity: buna kısaca, "ifade edebilme, düşünceyi aktarabilme" diyebiliriz. tüm canlılar bir şekilde iletişim kuruyorlar fakat beynindekileri tam olarak yansıtma yeteneğine sahip değillerdir. örneğin, bir köpek başka bir köpeğe havladığında yalnızca havlar, havlamanın ne olduğu hakkında bir fikri yoktur, onun ne anlama geldiğini bilmez. yani, kendi iletişim dilleri hakkında konuşamazlar. mesela insan birine çok fazla argo kullanıyorsun, dediğinde insan dili hakkında fikir belirtmiş olur yani, reflect etmiş olur.
2. displacement: bu, benim favori özelliğim. * insan, soyut durum ve olaylardan, geçmiş, gelecek ve şu andan bahsedebilirler. örneğin, cennet-cehennem kavramları, şu an yanımda olmayan herhangi bir kitap vs. vs. gibi kavram, nesne veya herhangi bir şey hakkında konuşabiliriz. oysa, kediniz size kedilerin tanrısını, dün akşam neler yaptığını veya markette gördüğü mama hakkında konuşamaz. yalnızca yakın çevre (immediate environment) hakkında miyavlayabilir.
3. arbitrariness: "keyfîlik, buyrultusallık" şeklinde çevrilir. örneğin, "cam" sözcüğünü ele alalım: bahsi geçen sözcüğün kendisiyle ifade ettiği anlam arasında herhangi doğal bir ilişki yoktur. çünkü, eğer aralarında doğal bir bağlantı olsaydı her dilde aynı şekilde olması gereklidir, denilir. aynı anlama gelen sözcükler farklı dillerde farklı şekillerdedir. (cam-glass vs.) yani, malumunuz "masaya neden masa deriz" şeklinde meşhur soruyu tanımlayan özellik "keyfîlik"tir.
buradaki farklı durum ise yansıma sözcüklerdir onomatopoeia. bu sözcüklerde anlam ile ses ilişkisi vardır: kedi sesi "miyav" bütün dillerde hemen hemen benzer şekilde telaffuz edilir. yani, keyfilik durumu daha azdır.
4. cultural transmission: "kültürel aktarım". hayvanlar nasıl iletişim kuracaklarının içgüdüsüyle doğarlar. örneğin, dünyanın bir ucundaki maymunla dünyanın diğer ucundaki maymun aynı şekilde iletişim kurarlar. fakat kuşlarda, doğru "şarkının" üretilmesi için içgüdülerini öğrenmeyle birleştirdikleri gözlemlenmiştir.
insanın bulunduğu yer önemlidir. biz dilimizi kültürümüzden ediniyoruz ve nesilden nesle aktarıyoruz.
5. productivity: "üretkenlik, yaratıcılık, verimlilik". creativity olarak da kullanılır. insan, yeni durumları ve nesneleri tanımlamak için dillerini durmaksızın maniple edebilirler. örneğin, yeni bir işi ifade eden telemarketing sözcüğü.
insan dilindeki sözlerin potansiyel sayısı bitimsizdir/sonsuzdur.
6. duality: "double articulation" olarak da adlandırılır. türkçedeki karşılığı "çift eklemlilik"tir. iki düzlemde gerçekleştiği için bu isimle tanımlanmıştır. nedir bu vatandaş: elimizde p, a ve k sesleri olsun. bu sesleri üretmemiz birinci düzlem, ikincisi de bu seslerle anlamı olan sözcükler yaratmamız. yani, elimizde mevcut olan erişebildiğimiz bir malzeme var, biz bu malzemeden farklı farklı yemekler yapabiliyoruz. p, a, k seslerini kullanarak pak, kap, apk sözcüklerini üretebiliyoruz. elimizde ortalama 44 sesle (ortalama bir insan dilindeki ses sayısı) milyarlarca anlamlı sözcük üretebiliyoruz.
velhasıl, en başta bahsettiğim gibi, bunlara daha fazla özellik ekleyen de var fakat temel olan altısı bunlar.
t: insanı insan yapan en önemli özelliği.
devamını gör...