lir

ırlanda mitolojisinde deniz tanrısı

çocukları büyüyle kuğuya çevirilmiş irlanda mitolojisinde denizlerin efendisidir.

bulmacaların vazgeçilmezi, "telli bir çalgı" ifadesinin cevabı enstrüman.

buradan

aynı zamanda telli bir enstrümandır. sesi kulakları mest eder.

arpın mobil versiyonudur.

einar selvik tarafından çalınanı makbul olsa da kravik versiyonunun her koşulda güderi olan müthiş çalgı.





bu da bonus:

hem arp hem de lirin kökeni 60.000 yıllık bir geçmişe sahip olan müzik yayına dayanır. insanoğlunun av için kullandığı bir tel, çalgı halini aldı. yayı gererek, çekerek, vurarak sesler elde etti, sonra bir tel daha ekledi, tel sayısını arttırdı, bir de ses kutusu yaptı. böylece ilk ilkel arpi ve ona benzer liri icat etmiş oldu.

ilk lirler ur'da keşfedildi. altın boğa başlı lir ve gümüş lir. ur lirlerini ilk bulan kişi richard dumbrill, sadece lirleri bulmadı 3400 yıllık hurri ilahisi'ni de deşifre etti. the oldest known melody (hurrian hymn no.6 - c.1400 b.c.)

sümer kraliçesi puabi'nin mezarında bulunan 4500 yıllık altın boğa başlı lir.


örneklerine mö 2000'deki tunç çağı'nın minos ve kiklad uygarlığında rastladığımız liri antik yunanlar belki de çok seven toplumdur. yunanlılar liri kaplumbağa kabuğundan yaptılar.


lirler ilk yapıldıklarında taşınmaları zor büyüklükteydiler. mö 2000'lere gelindiğinde biraz daha küçüldü ama hala taşınması zordu. giderek arptan biraz daha farklılaştı. taşınabilir hale gelebilmesi antik mısır'da mö 1650 – 1550'de hiksos yönetimindeki 15. hanedan dönemine denk gelir. artık gitar gibi çalınan lir antik yunan'da iki sabit dik kolu (pecheis) ya da boynuzu (kerata) olan bir aletti. akort kulakları (kollopes) bronz, ahşap, fildişi veya kemikten yapılırdı, tellerin tutturulduğu bir de küçük dikey bir köprü vardı. koyun bağırsağından yapılan yedi tel de bu köprüyle kuyruk parçasının (kordoton) arasına yerleştirildi.
hem antik yunan'da hem de mısır'da lir çalan sanatçıların özel kostümleri olur, uzun elbiseler giyer böylelikle bir statünün de sahibi olurlardı.


yunan mitolojisi'nde hermes’in bularak apollon’a aramağan ettiğine inanılan lir, özellikle helenistik dönem’de düşünürlerin ve şairlerin sembol çalgısıydı. bu anlamda lirik düşüncenin kaynağıdır diyebiliriz ve zaten sanatta duyguların coşkuyla ifade edilişine verdiğimiz "lirik" sözcüğü de yunanca’da lyricos, latince’de ise lyrique sözcüklerinden gelmiştir.



lir, iki elin parmaklarıyla beraber idare edilir. bir elin parmakları istenmeyen sesleri susturmak için diğeri ise sesleri çıkartmak için kullanılır.

iki çeşit lir var; biri, antik yunan'da pek çok eğlencede, hatta daha özel olarak dionisos'a ait tüm eğlencelerde satyr'ler tarafından çalınan, kolları birbirine doğru yakın ve uzun biçimli barbitos.
diğeri; kaplumbağa formunda kolları keçi boynuzundan yapılan chelys.

kaynak
kaynak