lucius annaeus seneca

romalı felsefeci, oyun yazarı, stacı abimiz. öğretisi kendine yetmek, hazzı ve acıyı kontrol etmektir. erdemin ve huzurun varlıkla değil, kendine yeterek, ahlaklı olarak sağlanacağını söylemiş, kendisi de zenginlik içinde yaşamıştır. bu konuya dair eleştirilere karşılık olarak bir eserinde* "... zenginliğin bende bir yeri var ama sende en yüksek yerde bulunuyor, sonuç olarak zenginlik bana ait ama sen zenginliğe aitsin." diyerek eleştirilerin önünü kesmiş, yani lafı çakmıştır ad hominemcilere.

''hayal gücümüzde gerçekte olduğundan daha sık acı çekeriz. ''

- anksiyete
- irrasyonel düşünceler
- senin olmayan kendi hakkındaki başkalarının fikirlerini kendi fikirlerin sanman
- senin olmayan hayat hakkındaki başkalarının fikirlerini kendi fikirlerin sanman
- gerçekdışı beklentiler
- olduğun yer ile ulaşmak istediğin yer arasındaki farkın büyüklüğü
- olduğun insan ile olmak istediğin insan arasındaki farkın büyüklüğü
- bütün bastırılmış duyguların hayallerindeki yansımalarına karşı öfke
.

genç seneca olarak da bilinir. babası yaşlı seneca varlıklı bir adamdır.

seneca varlıklı bir aileden gelmenin ekmeğini yiyerek ünlü felsefecilerden eğitim alıyor. bu durum babasını rahatsız ediyor, aldığı eğitimler üzerine seneca şaraptan, rahat yataktan, istridyeden vs vazgeçiyor. babası seneca'nın zayıflamasına dayanamayarak baskı kuruyor ve seneca mısır'a gidiyor bunun üzerine.

seneca roma'ya döndüğünde hitabet ile nam salıyor. bunun üzerine siyasete de atılıyor ve mahkemelerde avukatlık da yapıyor.
imparator caligula seneca'nın konuşmalarından rahatsız. ölüm fermanı verilecekken saraydakiler seneca'nın zaten hasta ve ölmek üzere olduğu konusunda imparator'u ikna ediyor ve böylece canı bağışlanıyor, şimdilik. çünkü seneca'ya yapılan haksızlıklar elbette bununla sınırlı kalmıyor. tam bu noktada sahneye imparatoriçe messalina çıkıyor. (bkz: valeria messalina)
açıkçası messalina'nın seneca'ya olan garezini tam kestirmiş değilim ancak messalina'nın genel olarak kişisel problemlerden ziyade gelecek kaygısı ile insanların başını yaktığını algıladım.
messalina caligula'nın kızkardeşi julia livilla ve seneca arasında ilişki olduğuna dair dedikodu çıkarıyor ve julia öldürülürken seneca korsika'ya sürgüne gönderiliyor.

seneca sürgündeyken zamanını felsefeyle geçiriyor. yazdığı yapıtlarda ne kadar roma'ya dönme arzusunu dile getirmiş olsa da ancak livilla'nın kardeşi agrippina döneminde roma'ya geri dönebiliyor. roma'ya geri döndüğündeyse agrippina'nın oğlu neron'un eğitmeni oluyor. verdiği eğitime kısıtlamalar getiriliyor tabii. çünkü agrippina felsefeden hoşlanmıyor.

neron 16 yaşında imparator ilan edilince ve bunun üzerine annesi agrippina'yı da öldürtünce seneca saray yönetiminde epey söz sahibi oluyor. bu durumdan sıyrılmak istese de neron tarafından isteği reddediliyor. ikinci kez ayrılmak istediğinde yine imparator reddetse de seneca kararlı davranıyor ve siyasetten ayrılıyor bu kez.

ancak maalesef siyasetten ayrılsa da neron'a karşı düzenlenen suikastte ismi geçtiği için neron seneca'ya kendini öldürmesini emrediyor. eh, yaşamı boyunca ölümden korkmamayı ve kaçmamayı, mertçe yaşamayı savunan genç seneca bu emri derhal yerine getirerek intihar ediyor.



seneca'ya göre bilge; kendi kendine yetebilen, hazza olduğu kadar kedere de duygusuz ve korkusuzdur.

hayatı
alıntılar
seneca'nın intiharı

"kaybetmektense, sahip olmamak, söylediğim gibi, daha katlanılabilir bir şeydir ve daha kolaydır; ve böylece, talihin yüzüstü bıraktığı kişilerden çok, hiçbir zaman önem vermediği kişilerin daha neşeli olduklarını göreceksin.." ruh dinginliği üzerine, seneca.

oldukça trajik bir ölümü olan filozoftur.
kendisine verilen "kendini öldür!" emri ile intihara kalkışmış ancak başaramamıştır çok kez.
komedi gibi.
ölüm orucu, bileklerini kesmek, zehir içmek.. o dönemde olabilecek pek çok yöntemi denemiş seneca. ölememiş bir türlü.
en son sıcak su dolu küvette boğularak ölebilmiş ancak.
oldukça tuhaf ve kötü.
diğer yazımda söz konusu olayların linkini bırakmıştım. yine bırakayım.
buyrun

uzaktan akrabamız olur, babam babasını sevmez ama iyi de bilir. çünkü babası equites sınıfındandır babam onları hiç sevmez.

oğul seneka, herkese ve dolayısıyla sizlere de şöyle bir soru sorar.

quare deus optimum quemque aut mala valitudine aut luctu aut aliis incommodis afficit?
***
niçin tanrı iyi insana sağlıksal bir bozukluk, keder ya da başka sıkıntılar verir?

belki de, iyi insan olmadığımız içindir... *

seneca tragedisi adı altında on tane tragedyayı bir dizi haline getirip, roma mitolojisine uyarlamıştır. bu tragedyaların isimleri tek tek medea, phaedra, troyalı kadınlar, oedipus, fenikeli kadınlar, agamemnon, herakles, thyestes ve octavia'dır. bir yandan bu tragedyaları okuduğunuzda yunan kültürü'nün latin kültürü'nü beslediğini, roma'ya çoğu şeyin eski yunan'dan geçtiğini anlayabilirsiniz.

şu sözüyle günümüz çarpık düzenini 2000 yıl önce öngörüp eleştirmiş romalı(latin) düşünür:

pirimizdir. diğerleri için;

(bkz: marcus aurelius)
(bkz: epiktetos)
(bkz: kıbrıslı zenon)
(bkz: diyojen)