prusya

baltik boylarindan biri olan pagan pruzzen ahalisi tarafindan iskan olunan bu bölge, 13. y.y.'da osmanli akincilarinin fetih ruhunun hristiyan sürümünü tasiyan alman sövalyelerince fethedilir. 16. y.y.'a kadar bu mutaassip sövalyelerin tekkesince yönetilen prusya, 17. y.y'in basinda ileride isimleri prusya ile özdeslesecek hohenzollern sülalesine gecer. sülalenin torunlarindan biri 1701 senesinde, o siralar habsburg sülalesinden olan imparatordan aldigi özel izinle, birinci friedrich ismiyle prenslikten kralliga terfi olur. friedrich'in oglu, asker kral ismiyle taninan birinci friedrich wilhelm, prusya devletinin askeri mekanizmasinin temellerini askeri disiplin, sorumluluk ve görev bilinci ve de görülmemis tasarruf politikalarini devlet ilkeleri haline getirerek atar iken, onun oglu, almanlarin yasli fritz lakabi taktigi ikinci friedrich yapida eksik kalan taslar olan hukuk devleti, aydinlanma ve "herkes devletine hizmet etmekle yükümlüdür, ilk hizmetkar da benim" ilkelerini bilinclere sokmus ve yaratilan silah ve akilcilikla örülü kaleden tüm komsularini topa tutarak, yaklasik ege bölgesi büyüklügünde bir devlet iken avusturya macaristan imparatorlugu, fransa ve rusya ile tam 23 yil süren savasa tutusmus ve inanilmasi güc ama, talih kusunun da yardimiyla, bu kapismadan zaferle cikmistir. 1740'dan 1763'e kadar devam eden bu savas, prusya - avusturya karsitliginin baslangici olur. ayni zamanda, prusya düvel-i muazzamadan biri olarak tarih sahnesine cikar. napolyon savaslari sirasinda yenilgiye ugrayan prusya, bunun acisini da napolyon avrupasi'nin tasfiye edildigi viyana kongresi'nin ardindan bu kez de bati almanya'da büyük toprak parcalari kazanarak cikarir. 1866 senesinde cikan savasta, kendisine hala yamuk yapan habsburg avusturyasini suspus eden prusya, 1871 yilinda da, giderek güclenen prusya'yi tehdit unsuru olarak gören fransa'ya savas meydaninda agir bir yenilgi yasatarak, fransizlarin hic unutmayacagi bir asagilama ile alman isgali altindaki paris yakinindaki versailles sarayi'nda yeni bir alman imparatorlugu kuruldugunu, imparatorun da prusya krali oldugunu cümle aleme ilan eder. bundan sonrasi malumunuz, gelsin birinci dünya savasi. savasta yasanan hezimetin ardindan alman cilali prusya imparatorlugunun feshi, cumhuriyet ilani, hitler, prusya'nin devlet ve askeri örgütlülügünü devralan nazi diktatörlügü ve ikinci dünya savasi. 1947 yilinda isgal gücleri özel bir yasa cikararak, her ne kadar cumhuriyetin ilanindan sonra krallik olarak ortadan kalsa da bir eyalet olarak varligini sürdüren prusya'nin savas cikarmaya egilimli militarist yapisindan ötürü haritadan silinmesine karar verirler. o tarihten beri prusya ismi, topraklarinin bir kismi hala almanya'ya dahil olsa da, sadece tarihi bir tanimlama olarak kullanilmaktadir.