rasyonel nesnel evrensel apaçık bilgi

modern insanın tutsak edildiği cogito.

halbuki çok içi boş ve kaypak bir bilgi. töz ile maddeyi eşleştirerek ve bunu rasyonellikle temellendirerek her şey keşfettiğine, tüm sırrı çözdüğüne inandırıldı insanoğlu.

kaypak dedim ama neden dedim? bunu şeediyim biraz. şeylerin nasıl olduğunu söylemekle yetinip ne olduğunu ve neden olduğunu söylemek aynı şey değil. önemli olan şeyin nasıl olduğunu ortaya çıkarmak değil, o şeyin ne olduğunu ve neden olduğunu ortaya çıkarmak. bana nasıllığını ortaya çıkarmışsın diye bunun apaçık, evrensel ve kesin bir bilgi olduğunu ispat edemezsin.

bilim teknolojinin dümen suyuna girdiği için "ne ve neden " sorularına bizi ilgilendirmez aga deyip geçiştiriyor ama felsefe bundan vaz geçmiş değil. bana bana iğne yapraklı ağaçların nasıl oluştuğunu söyleme , neden o ağacın iğne yapraklı olduğunu ve ne olduğunu söyle.

bana o ağacın atomlarına kadar inerek "olayı çözdüm ben moruk" diye ortalığa çıkma. yani bana varolana ilişkin ilkelerin neler olduğunu anlatma varolanın kendisinin ne olduğunu söyle müdür.

söyleyemiyorsan da bunu apaçık, rasyonel, evrensel , cart-curt bilgi diye iteleme millete. öyle apaçık falan diye hiçbir şey yok ortada zira. sen önce rasyonel aklın , neye göre, kime göre rasyonel olduğunu ispatla bana.

globalleşen dünyanın küresel problemlerinden bir tanesi bu sanırım. kafam o kadar aldı çok yorgunum.

sırrı uzun süredir aydınlanma karşıtlığıyla bombalıyor buraları.

sözlük güzel ve yanlış görüşler okuyor sayesinde ve gayet samimi teşekkür ediyorum kendisine. katıldığım dandik şeyler okuyacağıma karşı çıktığım kaliteli şeyler okuyayım.

neyse sırrı kardeşim, zaten bizbizeyiz, resmiyete gerek yok. bu kadar insan, nesnel doğruları kriter kabul etmezsek nasıl anlaşcaz? trafiği nasıl yöneteceksin, afet anında bölgeyi nasıl boşaltacaksın mesela queue theory olmadan? yarım yamalak da uygulanıyor ki ışık var, tabela var ve hali bu. hepten terkedip "canım sana göre bu net bir cevap ama ben bunun anlamını kavramaya kaynak harcayalım istiyorum" dersen yolun sonu mumbai anasını satayım. istanbul'dan kaçarken mumbai'ye tutuldun.

sen "laboratuvar sonucu hakikatli sonuç değildir, aynı koşullarda aynı etkilerin aynı sonuca ulaşacağı iddiası bir kara kutudur, aydınlanma burada sıkışır" mı diycen kanser sonucu, babalık sonucu bekleyen hastaya?

rasyonel akıl aksiyomlardan kurtulduğunu iddia etmez . en az sayıda ön kabul ile, tutarlı akıl olduğunu iddia eder. rasyonel olan, kendisiyle çelişmemeyi amaç edinmesidir. "ya bunların hepsi bir rüyaysa" sorusuyla uğraşmaz, "bunlar rüya değilse, benim iddialarım tutarlı olmalıdır" der. hakikat gibi muğlak, soranın bile tanımlayamadığı bir hedefi olmaz, tutarlılık hedefi olur. "kime göre rasyonel?", kendi sistemine göre.

bunların hepsi rüya diye yaşayan yaşasın. tabi aydınlanmanın kazanımlarını kapıda bırakarak.

sırrı evrim iğne yapraklı ağaçların neden iğne yapraklı olduğunu anlatmak üzere oluşmuş bir alt dal başlı başına...

ağacın özü nedir diyorsak tabii o ayrı bir konu. öz nedir, ruh var mıdır, ikiz alevler gerçek midir, ruh eşim nerede gibi konular da tabii ki dünyayı anlamlandırıyor ama çok daha öznel bir yerden... halbuki iğne yapraklı ağacın neden iğne yapraklı olduğu daha nesnel. biz hep beraber yanıt arayabiliriz bu soruya. ve akılcı yanıtlar bulabiliyoruz da. ama evrenin özü hakikat midir yoksa patates püresi mi gibi bir soruya verilecek yanıt çok keyfekeder...

biz genelde belirli koşullar altında, sınanabilir ve tekrarlanabilir şeyler konuşuyoruz bilim yanlıları. aslında bir çerçeve çizilerek yapılıyor her şey. ha irrasyonel olduğu sonradan ispatlanırsa ona da okey deniyor. evrensel olması mutlak hakikat olması ile ilgili değil, herkesin benzer veya aynı koşullar altında yakın veya aynı sonuçları beklemesi ile alakalı. bilim "neden" sorusunu en çok soran alanlardan biri.

ne yapalım şimdi bilimi komple çöpe mi atalım? çok üzdünüz beni hepiniz. şaşkınım size...

modern bilim bu fikirden vazgeçiyor
sadece nasıla odaklanıyor
diğer tarafı filozoflara din adamlarına bıraktı da
onların da çok kesin konuştukları söylenemez
zaten nasılı bilmeden nedeni sorgulamak
aslen kadere razı gelip manevi olarak rahatlama kolaycılığıdır
böylece dşrekt sonuca ulaşıp magnum hazzı yaşanacak güya
ama o işler öyle değil ki

burada biraz ölçülü davranmak gerekiyor. başlığı açan yazara bir açıdan katılıyorum teknik ilerliyor bilim ilerlemiyor gibi hissediyorum bazen. özellikle içinde bulunduğum alanda. bazı temel kabulleri nesnel bilgiye dayanarak yapmak zorundayız. yaşamımızı devam ettirmek için bunu yapıyoruz. aydınlanma bize pek çok pozitif maddi şart da sağlamıştır. zaten aydınlanma biteli batı bunu tartışalı aydınlanmayı ağır şekilde eleştireli çok oluyor. bence burada kritik bir nokta bilgi tiplerini çok birbirinden ayırmamak gerek. bilim adamlarının çoğunun batıl inançları garip huyları sezgisel yönleri oluyor. ben insanı bir bütün olarak görmeye inanıyorum. yani sezgisel bilgiyle rasyonel elde edilen bilgi iç içe yaşayabiliyor. kozmosu araştıran bir astrofizikçi gördüklerinden etkilenip kendi hayatı üzerine düşünebiliyor. bu kadar ayrı şeyler değiller. ben bir şiir okurken aklımda yeni bir proje fikrini bulabiliyorum. insanın mitik yanı gerçekliğinden kopuk olmak zorunda değil. insanlardan bunu aldılar son zamanlarda. herhangi bir kuruma bağlılıkları yok. "bu tradisyonel kurumlar çok iyiydi, eski kurumsallaşmış inançlar mükemmeldi " övgüsü değil. ama insanı önemseyen yanları vardı. şimdi bir input output meselesinden başka bir şey değil sistemde. insan iki yanını da beslemeli aslında iki yan demek de az kalır. düalist mantığa çok yatkınız. benim de aklıma öyle geldi. mümkün olduğunca hayatta her sorusunun cevabını tatmin etmeye çalışmalı. neden niye nasıl fark etmez. insan zihni zaten bu kadar bölümler halinde çalışmıyor. bir şarkı size günlerdir kafanızı kurcalayan bir problemi çözdürebilir.