sanat eseri sanatçıdan bağımsızdır

tanımlarınız sizden bağımsız mı? pişirdiğiniz yemek sizden bir iz taşımıyor mu, hele ki ortada bir sanat ürünü varsa bu nasıl sanatçısından bağımsız düşünülebilir ?
bütün çocuklar ebeveynlerine benzer...
öhöm!

yagami light ukdesi.

değildir. diyip şiirlerimi sahiplenmeyim yoksa bir birey olarak cumhuriyet kuracak namussuzlar.

kastettiğim; bir sanat eserini değerlendirirken sanatçının özel yaşamını, kişiliğini, eylemlerini dikkate almamak yönündeki görüştü.

aksi görüşleri de aynı şekilde ukde bırakmıştım.

kumar borcu allah katına ulaşan dostoyevski kumarbazı yazar.

van gogh kulağını keser. sonra o halini tabloya yansıtır.

açlıktan geberecek noktaya gelen hamsun, açlık eserini yazar.

komünist olan sartre nobeli reddeder. çünkü cemal süreyanin dediği gibi şairin hayatı da şiire dahil.

kim biliyor ki resimlerinin karşısında stendhal sendromu yaşadığımız caravaggio'nun hayatı dövüşler, kavgalar ve kovuşturmalarla geçmiş bir katil ve korsan olduğunu?

bir sanat eserinden, o sanatçının karakterine, deneyimlerine, yaşama biçimine dair tüm bilgileri okuyabileceğini sananlar yanılırlar. günümüz popüler diline malzeme edilmiş kimi sanatçıları kolayca tüketme yollarından biridir bu. sanat, sanatçıların öznel yaşanmışlıklarının hatıra defteri değildir.

sanat eseri güzelliğin kendisi olarak görülemez, çünkü ölüdür.

ne üzgündür, ne neşelidir, ne aydınlıktır ne de karanlık; azizlerin halelerinden pasta ikram etmek,zorunlu yollarla bireyleri terleterek sevindirmek ve eziyet etmektir.
bir sanat eseri hiçbir zaman herkes için nesnel anlamda güzel de olamaz.
"kendini tanı" ütopiktir fakat kabul edilebilir, çünkü kötülüğü barındırır.

ikna etmek amacında değilim kimseyi.herkes sanatını kendi yoluyla ortaya koyar. dikkatsizce etine batırır her insan kendi üç dişlisini.

doymayan kitleye ulaşan bir edebiyat da vardır üstelik. sakat bir dünya ve onu iyileştirme hastalığına yakalamış bir takım tatlı kalpler.

tiksiniyorum ihtimallerin olasılıklarından kaçan korkaklardan. ve çarparak kapatmak istiyorum, çekmecelerini.

sanatçıya dair bilgi, eseri anlamlandırmada bir katman daha sunabilir. ancak bu katman, eserin bağımsız ruhunu iptal etmez. aksi halde her sanat eserine önce sanatçının sabıka kaydıyla yaklaşmamız gerekirdi.

sanat, kişisel olmaktan çıktığı anda evrensel olur. ve o evrensellikte, artık kimin yaptığı değil, ne hissettirdiği önem kazanmalı.

2 bakış açısıda kısmen doğru kısmen yanlış, bir sanat eserinin sanatçıdan tamamen bağımsız olması zaten beklenemez ama sanat eserinin sanatçının önüne geçtiği durumlarda bazen o sanat eseri ayrı bir kişilik/değer kazanır. bu noktada kimse sanatçıyı konuşmaz eseri konuşur, ki bence sanatçının ulaşabileceği maksimum seviye kendisinin değil eserlerinin hatırlanması ve ön plana çıkmasıdır. birde her sanat eseri sanatçıdan izler taşımak zorunda da değildir. bazen eserin kendisi yeterlidir sanat olmak için, aslında burda sanatçısız sanat olur mu, konusuna girerim ama konu çok uzar, neyse ben kaçar.

yapıtın, sanatçının kendisinden bağımsız bir kimlik edindiğini kabul etmek gerekir. sanatçı, diyelim yapıtında bir kişilik yaratır, tanıtır. belki idealize edilmiş bir ulaşılmazlıkta, belki sıradan bir insandan da fazla hataları olan.. işte tüm bunlar o "yaratılmış" kişiliğe dairdir, sanatçının kendisine dair değil.. ( sanatçı, yapıt konusunda yapılan haklı eleştirileri gözetip dönüp eserini değiştiremez. o artık hatasıyla sevabıyla kendi başına bağımsız bir varlıktır.)

aslında hem bağımsızdır hem değildir. sanatı deneyimleyen kişinin gözünde bağımsız kabul edilebilir. o kişinin estetik algısına, tecrübelerine, bilgi birikimine ve beklentisine göre yeniden anlam bulur. buna mukabil, deneyimleyen kimselerin algı süzgecini devre dışı bırakırsak geriye sanat eseri ve sanatçının organik bağı kalır. örneğin bir ressamın ya da bir yazarın eserini anlama gayreti, onun niyetini, ruh halini, sanatçının yaşadığı dönemin üzerindeki etkilerini falan bilmeden yetersiz kalacaktır.

sanatçının kendisi bağımsız olduğunu düşünüyorsa da herhangi bir intihal durumunda gelip benden telif istemesin arkadaş. "iş buraya gelince mi sana bağımlı oldu" derim ağzına tokadı yapıştırırım şerefsizim.