tom bombadil

yeryüzünde yürüyen en yaşlı yaratık, baştan beri varolan, heykelini diksek beton yetmeyecek, inzivasında biricik hanımıyla mutlu mesut yaşayan kişilik.

j.r.r tolkien'in oluşturduğu kurgusal evren olan "orta dünya"dan bir karakter. çoğu kişi, orta dünya'nın ilk canlısı olduğunu savunuyor.

not:

kendi bölgesinde tanrı diyebileceğimiz kadar güçlüdür.

ceketi parlak mavi, sarıdır çizmeleri.

tek yüzükten etkilenmeyen pek neşeli her cümlesi şarkı gibi olan orta dünyanın arifi.
"emin değilim ama hobbitlerin atatsı gibi bir şeydi sanki"

oxford'daki boldlean kütüphanesi'nde bulunan, tolkien belgeleri arasında, tom bombadil başlıklı, muhtemelen 1920'lerde yazılmış bir hikaye parçası bulunmaktadır. ne yazık ki, yalnızca üç paragraf sonra bu metin son bulur ya tolkien yazmayı bırakmıştır ya da geriye kalan müsveddeler eksiktir. bu sebeple tom bombadil orta dünyadaki gizemini korumaya devam ediyor. belki tolkien bu karalamalarını tamamlamış olsaydı veyahut kayıp nüshalar elimizde olsaydı, tom amca ile ilgili kafamızda hiç bir soru işareti kalmayacaktı. lakin geçmişini çok fazla bilmesek dahi yüzüklerin efendisinde kendisi ile karşılaştığımız kısım romanın en keyifli bölümlerinden birisidir. kendisinin okuyucuya verdiği bu keyifte doğal olarak insanda hatta tobağa da bile merak uyandıran bir hale gelir.

kimdir, nedir, necidir? diye soruları ardı arkasında sıralarız. kendimizce cevaplar bulmaya çalışırız.

elf'ler tarafından hem "yaşlı" hem de "babası olmayan" anlamlarına gelen iarwain ben-adar adıyla anılan -ki bunu elrond'da dile getiriyor- tom amca'nın bir ''maia'' olduğunu savunanlar var. olabilir mi? elbette olabilir.

ama asıl mevzu ''yüzüklerin efendisi''nde frodo'nun tom bombadil'e sorduğu soru ile başlar;

''siz kimsiniz efendim ?''

“hı ne?” dedi tom doğrularak ve gözleri kasvetin içinde parıldayarak. “daha benim adımı öğrenmedin mi? tek cevap o. sen bana söyle, sen kimsin, böyle tek başına sen olarak, isimsiz? ama sen gençsin, ben ise yaşlıyım. ben neyim biliyor musun, en yaşlı olanım. lafıma mim koyun dostlarım: tom, nehir ile ağaçlar henüz yokken buradaydı; tom ilk yağmur damlasıyla ilk meşe palamudunu hatırlıyor. o büyük ahali’den önce patikalar açtı ve küçük ahali’nin gelişini gördü. o, krallardan, mezarlardan ve höyüklü kişiler’den önce de buradaydı. denizler eğrilmeden elfler batıya geçtiklerinde, tom çoktan burada vardı. yıldızlar altındaki karanlığı, korkunun bilinmediği zamanları gördü o. karanlıklar efendisi dışarı’dan gelmeden önceki zamanları”

tom amca'nın cevabını okuduğumuzda ''en yaşlı olanım'' sözlerine ve devamına takılmamak mümkün değil. bu sözleri ile kast ettiği şey valar'dan önce orta dünya'ya geldiği şeklinde yorumlanabilir. o zaman asıl soru şu; valar'dan önce orta dünya'ya gelebilecek niteliğe sahip kişi kim?

arkasından malumunuz olduğu üzere yüzük meselesi geliyor. tom amca, bakmak için yüzüğü frodo'dan istiyor. frodo yüzüğü gayet rahat bir şekilde kendisine veriyor. ne bir gerginlik, ne bir kuşku, ne de üzerinde bir baskı hissetmiyor.

“derken tom yüzük’ü serçe parmağının ucuna taktı ve mum ışığına doğru tuttu. hobbitler önce bunda bir tuhaflık göremediler. sonra birden nefesleri tıkandı. tom’un ortadan kaybolduğu falan yoktu!''

yüzük tom amca'yı etkilememektedir. frodo'yu bir telaş kaplar. yüzüğün kendi yüzüğü/aynı yüzük olup olmadığı konusunda endişeye kapılır. denemek için yüzüğü takar ve hooop görünmez olmuştur. tam rahatlamıştır ve kapıya doğru yürümeye başlamıştır ki, tom amca'nın sesi ile irkilir;

“hop kardeş!” diye seslendi tom, parlak gözlerini gayet keskin bir bakışla ona çevirerek. “hop, frodo kardeş! uğur ola? ihtiyar bombadil daha o kadar körleşmedi. altın yüzüğünü çıkar parmağından!”

hoppala güç yüzüğünü takanı da görebiliyor. işte yüzüğün karşısında bu kadar nötr ve her şeyden azade oluşu muammanın çifte kavrulmuş haline dönüşmesine yol açıyor.

evvela en yaşlı. sonrasında ise yanında yüzüğün esamesi dahi okunmuyor. işte bu noktayı şöyle değerlendirenler var; tom bombadil eru'dur. tek olandır. oysa yanıldıkları nokta şu; eru asla arda'ya inmedi. ayrıca tom amca kendi çöplüğünün horozu. güçleri yaşlı orman ile sınırlı. eru olmadığına göre geriye iki seçenek kalıyor;

ya bağımsız bir maia veyahut da tolkien'in kendisi...

burada, frodo'nun ona ''siz kimsiniz efendim?'' sorusuna verdiği yanıtın sonuna dönelim. ne diyor orada? ''karanlıklar efendisi dışarı’dan gelmeden önceki zamanları.'' yani ''melkor''dan önce orta dünya'ya gelmiş olduğunu anlıyoruz.

arda'ya inen valar sayısı belli. maia'lar konusunda ise bir açıklık yok. bu sebeple kahir ekseriyet tom bombadil'in valar olamayacağını maia olduğunu savunuyor ki mantık çerçevesinden baktığımızda bu doğru olabilir. kendisi valar'dan emir almayan ve orta dünyada kalmış bir maia olabilir.

ama ''karanlıklar efendisi dışarıdan gelmeden önceki zamanları'' sözü de burada kafayı bulandıran nokta. onu da bir yere oturtmak lazım. işte burada benim naçizane düşüncem diğer tezlerden farklı olarak şu;

tom amca; tolkien'in orta dünyadaki yansımalarından birisidir. lakin bazılarının öne sürdüğü gibi tek yansıması değildir. kendisinin romantik yansıması beren'dir ki, karısı ile mezar taşlarında beren ve luthien yazar.

tom amca ise tolkien'in muzip karakterini ortaya koyarak mizahi açıdan kendisini orta dünya'ya entegre ettiği karakteridir.

her şeyden evvel oradadır. yüzük onu etkilemez. kendisini romanın bir bölümüne hapsedecek bir ormanın içerisinde güvenli bir alana çekmiş ve akışın dışında kalmıştır. ama her şeyin tanığı ve yaratıcısıdır. frodo ve hobbitler'le sohbeti bu yüzden hepimize çok sevimli, sıcak ve samimi geliyor olabilir. belki de bu yüzden, kendi yarattığı karakterlerle sohbetinde en tepe noktayı yakalıyor. kim bilir?

herkes tom amca hakkında bir şeyler söyleyecek, düşünecek ve yazacak. benim düşüncem ise bu ve değişmeyecek. zira senelerdir bu mevzuya kafa yorar ve tartışırız. geldiğim son nokta burası. benden daha fazlası çıkmaz. düşüncemi değiştirebilecek sağlam argüman ise yok gibi.

o zaman ne diyoruz;

lay lom! lay la lom!
gongu çal da gel! gongu çal!
zıpla gel! söğütler içinden!
tom bom, şen tom, tom bombadil!

"en yaşlısı, ben buyum...tom ilk yağmur damlası ve ilk meşe palamudunu hatırlar...yıldızların altındaki karanlığı korkusuzken biliyordu. karanlık lord dışarıdan gelmeden önce"
—tom bombadil (yüzüklerin efendisi)

hey! tom bombadil, tom bombadillo!
su, orman, tepe, saz ve söğüt adına,
ateş, güneş, ay adına, dinle şimdi, duy bizi!
gel tom bombadil, ihtiyacimiz var sana!

tom bombadil sorularınızı yanıtlıyor. buyrun benim

orta dünya'da en ilginç bulduğum karakter.hayranlık duyduğumuz bir çok orta dünya karakterinden katlarca güçlü olmasına rağmen gücünü zorunda olmadığı sürece kullanmaması, mordormuş,gondormuş vesaire umrunda olmaması onu benim için ilginç kılıyor.

"o'nun kendi, kendisidir ve o, o'dur." tom bombadil için yapılacak tek açıklama herhalde budur.

orta dünya evreninin en yaşlı, en eğlenceli karakteri. yüzükten etkilenmeyen tek kişi.

kendisi olmasa daha ayrık vadiye ulaşmadan frodo mıymıntısı ölüp gidecekti. kıymeti bilinmez böylelerinin, hep mahallenin delisi muamelesi görürler.

bir rivayete göre (bkz: orta dünya)'nın en güçlü büyücüsüdür. sauron'un şerrinin ulaşamadığı tek yer onun hükmü altındaki topraklardır. güzeller güzeli karısı ile kendi halinde yaşar ve dış dünya ile fazla ilgilenmez. yine de filmde bahsedilmemesine rağmen frodo'nun iki kez hayatını kurtarmıştır..

şahsi görüşüme göre lotr evreninden önce yaratıldığı için bu ortamda misafir olarak görünen bir karakterdir. muhtemelen kurgusal anlamda tolkien in kafasında ilk yaratıldığından iarwain ben adar adı ile anılır elfler arasında. tolkien in eski yazdıklarına bakılınca hamlı çiftçi giles ve tom bombadil maceralarında lotr evrenindeki karakterlerin olgunlaşmamış halleri görülebilir. kaynak mı? kaynağın üzerinde oturuyorum şu an.

yüzüklerin gücünden (lanetinden) etkilenmeyen, büyük ihtimalle başka dünyadan gelmiş olan yarı tanrımsı karakterdir.
isimleri de "babasız olan, eski olan, en yaşlı...vb. bunu işaret eder" neden filmlerde yer verilmediğini anlamadığım önemli karakterlerden biridir.

olabildigince ilginc bir kisilik. orta dunya icerisinde arka plana saklanmis bir sir gibi de, degil de. esasinda cok onemli bir kisilik gibi de, degil de. hatta bence gizli bir kahraman gibi de, degil de. ama siradan biri degil, bu kesin!
kitaptaki betimlemeye gore hobbit'ten hallice ama bir hobbite gore de oldukca iri yapili biriydi bombadil. yuzukten, dahasi frodo'nun yolculugundan, hatta aslinda her seyden haberdardi. elflerle de baglantisi vardi.

frodo ve tayfasini ormandan cikarip evine davet ettiginde, esi altinyemis'e frodo sordu;



esinin cevabi;



altinyemis'in cevabi bir adet sirli sandik gibi. bizzat kendisinin de frodo'yla yaptigi sohbet esnasinda frodo'ya verdigi spoiler daha da enteresan...


verdigi cevaba gore bir valar mi sorusu akla gelmiyor degil. yalniz bombadil'i ilginc yapan verdigi cevaplardan ote yuzuge olan bagisikligi bence. gandalf'in bile yoldan cikma korkusuyla yanina yaklasamadigi, galadriel'in bile boyut degismekten korktugu yuzugun, bombadil'in eline gecmesiyle, yuzugun onu sadece gulumsetip ti'ye almasi onu bambaska bir boyuta tasitiyor. bence o ne buyucuydu; ki yuzuk (ya da guc) kavrami ona zerrece etki etmedi (ve buyuculerin kendilerine has gucleri vardir), ne de basit bir hobbit'di. bir valar'da olamazdi aslinda.

o sanki valar'larin orta dunya'yi yaratimi sonrasinda o topraklara atadiklari kimsenin bilmedigi gizli bir vekildi. (ne yani olamaz mi?)
kitabin ilerleyen sureclerinde ne olur bilmiyorum ama; frodo ve tayfasinin evlerinden ayrilmasi oncesinde verdigi ogutler icinde ogrettigi bir tekerleme dikkatimi cekti;

eger kitabin ilerleyen maceralari icerisinde bu tekerlemenin vesilesiyle ortaya cikarsa bombadil, vazifesi sadece orta dunya duzenini kontrol etmekle kalmayip, arka planda frodo'yu da koruyup- yardimci olmakla gorevlendirildigi sonucu da cikarilabilir (ya da ben cikarabilirim).

sonuca gelecek olursak; tom ne olursa olsun "siradan" bir karakter degil ve film icerisinde bu karaktere yer verilmemesi aslinda ciddi bir eksiklik. hatta lotr dunyasinin dengesini degistirebilecek nitelikte bir eksiklik.

aslında ne olduğu orta dünya fanları tarafından yıllardır tartışılan karakter.
tom bombadilin tolkienin kendisi olduğu şeklindeki iddia en çok talep görenlerden. kanımca tolkien yarattığı karakterleri o kadar çok sevmiş ki evinde konuk etmek istemiş, böylece hikayeye bu bölümleri eklemiş. okuyucu olarak biz de tom bombadili kendimizle özdeşleştirip, kitabı okurken hasıl olan hobbitciklere yardım edebilme isteğimizi böylece gerçekleştirebiliriz.

yüzüklerin efendisi evreninin brett connudur.

gandalf kadar önemli bir büyücüdür. lotr bfm2 'de ilk kez görmüştüm. 10 powerlık büyücü olarak çağırıp ortalığı dağıtabiliyordunuz. son olarak tom ile ilgili çoğu detayı legendarium türkiye'den dinleyebilirsiniz.

the lord of the rings the rings of power se2'de karşımıza çıkacağı açıklanan lotr evrenin en merak edilen karakteri. bu da dizinin 2. sezonunun güzel geçebiliceği konusundaki umutları arttırıyor.
görselleri bile paylaşılmış


edit: imla

#2995277
o zaman biraz müzikal tadında geçecek.