veliahd şehzade mehmed'in idamı

sultan 2. osman ya da bilinen adıyla genç osman, tahta geçtiğinde hayatta bir oğlu olmadığından, kardeşlerinin en büyüğü olan şehzade mehmed veliahd oldu. veliahd şehzade mehmed, 3 kasım 1604 yılında sultan 1.ahmed han’ın 2. oğlu olarak doğmuştu. ağabeyi 2.osman’dan 4 ay küçüktü. tıpkı abisi gibi iyi yetiştirilmiş, cesur, kültürlü zeki bir şehzadeydi. hakkı çiğnenerek deli amcası mustafa’nın kendisinden önce tahta geçirilmesine aşırı kinli olan sultan osman, lehistan seferine çıkarken arkasında böyle bir şehzade bırakmak istemedi.

amcasının akli melekeleri yerinde olmadığı için onu ciddi bir tehdit olarak görmüyordu, çünkü islam şeriatına ve türk töresine göre aklen zayıf olan birinin hükümdarlığı ve halifeliği meşru değildi. tabi bu imkansız gibi görünen durumun 1.5 yıl sonra gerçekleşeceğinden henüz haberi yoktu ya da kendisine çok fazla güveniyordu.

sefere çıkacağı için ve sarayda her an arkasından bir iş çevrilebileceğini düşünüyordu ve kardeşini ortadan kaldırmaya karar verdi. ancak bu kolay ve tek başına alabileceği bir karar değildi. sultan osman, kayınpederi olan şeyhülislam esad efendiden veliahd şehzadenin idamı için fetva istedi.

damadı’nın er geç başını bir belaya sokacağından emin olan esad efendi kat-i bir şekilde bu talebi reddetti. reddetmesi mantıklıydı zira diğer şehzadeler çok küçükler ve geriye bir tek deli olan şehzade mustafa kalıyordu ki bu da devleti felakete sürüklemeye yeter de artardı bile.

tabi esad efendi tarafından reddedilmek sultan osman’ı durdurmaya yetmedi, zira çok inatçı bir mızacı vardı genç padişahın. devletin şeyhülislam’dan sonra gelen ikinci büyük din alimi olan rumeli kazaskeri taşköprülü-zade mehmed kemaleddin efendi’ye gitti.

kemaleddin efendi, asrının duayeni sayılan çok büyük bir alimdi ve şeyhülislam olmak konusunda hırsı vardı fakat oda bu talebi reddetti. fakat sultan osman aklına koymuştu bir kere, kardeşini idam ettirecek ve saltanatının etrafında gölge bırakmayacaktı. nazik bir dil ile istediğini alamayan sultan osman kemaleddin efendiyi tehdit etti. kemaleddin efendi fetvayı vermediği takdirde hem mevkisini kaybedeceğini hem de padişahın şu veya bu kazaskerden yine bu fetvayı alacağını anladı. karanlık bir ifadeyle ve “suçlu ise” kaydını koyarak, veliahd şehzade mehmed’in idamı için fetva verdi.


fetvayı alan sultan osman, 12 ocak 1621 tarihinde kardeşinin idamını emretti. cellatlar veliahd şehzade’nin dairesine girdiler. genç veliahd durumu anladı ve ağzından çıkan son sözler abisine yaptığı beddua oldu; “osman, allah’dan dilerim ki ömr-ü devletin berbad olup beni ömrümden nece mahrum eylediysen, sen dahi behremend olmayasın”. türkçe meali; beni yaktın sende yan inşallah iki cihanda da burnun b*ktan çıkmasın, gibi çevirmek mümkün.

veliahd şehzade mehmed kısa süre içinde dilsiz cellatlar tarafından ibrişim kementle boğuldu. sultan osman’ın yine henüz erkek çocuğu olmadığı için kösem sultan’ın en büyük oğlu şehzade murad 8.5 yaşında veliahd oldu. sultan osman murad’a dokunmadı zira çok küçüktü ve kendisi için bir tehdit unsuru değildi.

o dönem istanbul’da son yüzyıl içinde görülmeyen bir kış olmuş ve ahali bunu kanunları çiğneyip kardeşini öldürttüğü için sultan osman’a mal etmiş. zaten kendisi de fazla geçmeden 1.5 yıl sonra tahttan indirilip yedikule zindanların da öldürülmüştür ve yerime geçemez nasılsa ehe ehe allahın delisi, şeklinde düşündüğü amcası deli mustafa geçmiştir.