1.
gerek islam öncesi, gerekse islam sonrası türklerin kültüründe bugüne kadar yaşayan halk inanışlarından biri de “al-ruhu” veya “albastı”dır. karakter ve seciye itibariyle, bütün türk boylarının halk inanışlarına göre “al-ruhu” genellikle loğusa kadınlara musallat olan kötü bir ruhtur. fakat, al-ruhu tarih öncesi devirlerde türklerin kültüründe kötü bir ruh değil, tam tersine güçlü ve koruyucu tanrılardan biri idi. fakat daha sonraları al-ruhu, türk kültüründe kötü bir ruh olarak tasavvur edilmiştir. bununla birlikte tarihi devirlerde, al-ruhu’nun koruyucu ve iyi bir ruh olduğunu bildiren işaretler de yok değildir. örneğin, uranha-tuba türklerinin şaman dualarında al-ruhu koruyucu ve iyi bir ruh olarak telakki edilir. yakut türklerinde aile ocağı ateşine “al-ot” denir. altay ve kırgız türklerinde “alka-” kelimesi “takdis etmek” anlamına gelir. bütün türk boylarında “alkış~algış” kelimesi “dua, takdis, dilek, tebrik” anlamlarında kullanılan bir kelimedir. “alas” veya “alazlama” tabiri, eski türk kültüründeki “ateşle ruhu kötülüklerden arındırma” ayinidir. “al” sözünün “ateş” kültüyle alakalı olması bilhassa bu ruhun eski zamanlarda koruyucu ve iyi bir ruh olduğunu göstermekte, hatta bu al-ruhu’nun tarih öncesinde eski türk kültüründe “ateş-tanrısı” olduğunu ortaya koymaktadır. al-ruhu ve al sözünün kökenini ise sümer kültüründe aramak gerekmektedir. eski türklerin ateş tanrısı “al” ile sumerlerin ateş tanrısı “al” veya “alu”nun bir olduğuna şüphe yoktur
devamını gör...