1.
(bkz: ana)
maksim gorki romanda devrim öncesi kitlelerin uyanışını ve aydınlanma sürecini işler. kitabın en etkileyici karakteri pavelin annesi pelageyadır. pelageya halkın içinden ve eğitimsiz biridir. çara ve kiliseye son derece bağlıdır. hatta oğluna zarar geleceğini düşünerek çoğu zaman onu vazgeçirmeye ve engel olmaya çalışır. kitabın bence en vurucu kısmı pelageya ananın bu süreçte oğlu ve arkadaşlarından etkilenerek sürekli kendini geliştirmesi ve yaşadığı değişim sürecidir. ilgi kültür sanat ve oda yayınevlerinin çevirileri bende mevcut. iki çeviri de birbirinden kötü. aşağıya pavel ve annesi arasında geçen kısa bir konuşmayı bırakıyorum.
- yasak kitaplar okuyorum anne. devletimiz bu kitapların okunmasını yasakladı çünkü bu kitaplarda, halkın gerçekleri yazıyor. halk eğer bu gerçeklerin farkına varırsa devlet, onu idare edemez. bu kitaplar gizli gizli basılır. eğer bende bu kitapların olduğunu bilseler, hemen hapse tıkarlar. yani kendi gerçeğini öğrenmek isteyen birini hapse atarlar anne, anladın mı?
korku dolu gözlerle oğlunu dinleyen anne, zor nefes alır gibiydi. onun halindeki yabancılaşmayı sezdiği için korkusu iki katına çıkmıştı. pavelin sesindeki kararlılık ve ciddiyet karşısında bir hamle daha yapmak istedi :
- bunları neden okuyorsun oğlum?
pavel başını kaldırdı, ince bıyıklarını parmaklarının arasına aldı ve annesine baktıktan sonra yine aynı tonla cevap verdi:
- gerçeği öğrenmek için...
pavel bunları yavaş yavaş söylemişti. bayan pelageya, oğlunun kalbine giren şey her ne ise -o, buna o kadar inanmıştı ki- söküp atmanın kolay olmadığını sezmişti. yaşadıklarını gözünün önüne getirdi ve hıçkıra hıçkıra ağlamaya başladı.
pavel annesinin bu haline yine sakin bir edayla karşılık verdi ve onu yanına çekti:
- ağlama anne. düşünsene, bu yaşadığımız hayata, hayat mı denir? kırk yaşındasın ve bugüne kadar doğru dürüst yüzün gülmedi. hep acı çektin. babamı düşün anne. çaresizlikten ve acizlikten her gün döverdi seni. onu daha iyi anlıyorum çünkü hiçbir şey yapamamanın verdiği sıkıntıyla böyle davranıyordu. otuz yıl çalıştığı fabrika bir zamanlar sadece iki tane binaydı. şimdi koskocaman bir şehir oldu. fabrikalar, insanlar çalıştıkça gelişir ve çoğalır ama insanlar çalıştıkça ölürler... sy 16
maksim gorki romanda devrim öncesi kitlelerin uyanışını ve aydınlanma sürecini işler. kitabın en etkileyici karakteri pavelin annesi pelageyadır. pelageya halkın içinden ve eğitimsiz biridir. çara ve kiliseye son derece bağlıdır. hatta oğluna zarar geleceğini düşünerek çoğu zaman onu vazgeçirmeye ve engel olmaya çalışır. kitabın bence en vurucu kısmı pelageya ananın bu süreçte oğlu ve arkadaşlarından etkilenerek sürekli kendini geliştirmesi ve yaşadığı değişim sürecidir. ilgi kültür sanat ve oda yayınevlerinin çevirileri bende mevcut. iki çeviri de birbirinden kötü. aşağıya pavel ve annesi arasında geçen kısa bir konuşmayı bırakıyorum.
- yasak kitaplar okuyorum anne. devletimiz bu kitapların okunmasını yasakladı çünkü bu kitaplarda, halkın gerçekleri yazıyor. halk eğer bu gerçeklerin farkına varırsa devlet, onu idare edemez. bu kitaplar gizli gizli basılır. eğer bende bu kitapların olduğunu bilseler, hemen hapse tıkarlar. yani kendi gerçeğini öğrenmek isteyen birini hapse atarlar anne, anladın mı?
korku dolu gözlerle oğlunu dinleyen anne, zor nefes alır gibiydi. onun halindeki yabancılaşmayı sezdiği için korkusu iki katına çıkmıştı. pavelin sesindeki kararlılık ve ciddiyet karşısında bir hamle daha yapmak istedi :
- bunları neden okuyorsun oğlum?
pavel başını kaldırdı, ince bıyıklarını parmaklarının arasına aldı ve annesine baktıktan sonra yine aynı tonla cevap verdi:
- gerçeği öğrenmek için...
pavel bunları yavaş yavaş söylemişti. bayan pelageya, oğlunun kalbine giren şey her ne ise -o, buna o kadar inanmıştı ki- söküp atmanın kolay olmadığını sezmişti. yaşadıklarını gözünün önüne getirdi ve hıçkıra hıçkıra ağlamaya başladı.
pavel annesinin bu haline yine sakin bir edayla karşılık verdi ve onu yanına çekti:
- ağlama anne. düşünsene, bu yaşadığımız hayata, hayat mı denir? kırk yaşındasın ve bugüne kadar doğru dürüst yüzün gülmedi. hep acı çektin. babamı düşün anne. çaresizlikten ve acizlikten her gün döverdi seni. onu daha iyi anlıyorum çünkü hiçbir şey yapamamanın verdiği sıkıntıyla böyle davranıyordu. otuz yıl çalıştığı fabrika bir zamanlar sadece iki tane binaydı. şimdi koskocaman bir şehir oldu. fabrikalar, insanlar çalıştıkça gelişir ve çoğalır ama insanlar çalıştıkça ölürler... sy 16
devamını gör...
2.
babası gibi içkiyle sıkıntılarından kurtulacağını sanan pavel'in okuyarak bilinçli duyarlı bir insan olup halka ışık olmaya;pelage ananın ise oğlundan etkilenip tüm yaşadığı olayları acı tatsız hayatı unutup oğlu gibi inanmış gençlerin davasına yoldaş olma serdengeçme savaşımı.ana gibi ana pelage ana.
devamını gör...
3.
lisede okuduğum kitap. bir devrimin askerleri ve onlar için canla başla çalışan sessiz bir anne. o toplantılara o kadar özenirdim ki. beni çok etkilemişti cidden.
devamını gör...
4.
dostoyevski'nin korktuğu şeyi gorki yapmış. sosyalist gerçekçiliğin en iyi örneklerinden. bir kadının, ana'nın adım adım nasıl bir devrimciye dönüştüğünü gösteriyor.
devamını gör...
5.
bir annenin korkudan bilinçli bir mücadeleye uzanan dönüşümünü anlatırken aynı zamanda işçi sınıfının yaşadığı eşitsizlikleri ve dayanışma fikrini merkeze alan tarihî ve politik bir romandır. bugün hala okunmasının nedeni de, emek, adalet ve insanca yaşam gibi meselelerin güncelliğini korumasıdır.
maksim gorki’nin 1906’da yayımlanan bu romanı, çarlık rusyası dönemindeki işçi sınıfının yoksulluk, baskı ve sömürü altında yaşadığı hayatı anlatır. romanın merkezinde pelageya nilovna ile oğlu pavel vlasov vardır. pelageya, şiddet gören ve korkuyla yaşamayı öğrenmiş bir işçi eşiyken, oğlu pavel’in sosyalist fikirlerle tanışmasıyla yavaş yavaş değişmeye başlar.
başta oğlunun faaliyetlerinden korkan pelageya, zamanla pavel’in savunduğu düşünceleri anlamaya başlar ve işçi hareketinin bir parçası haline gelir. roman boyunca bildiriler taşır, devrimci çevrelerle ilişki kurar ve pasif bir karakterden politik bilinç kazanan bir figüre dönüşür.
eser, yalnızca bireysel bir dönüşüm hikayesi değil aynı zamanda işçi sınıfının dayanışmasını ve sınıf bilincini anlatan politik bir romandır. gorki özellikle fabrikalardaki ağır çalışma koşulları, düşük ücretler ve devlet baskısı gibi konuları doğrudan işler.
aslında gorki’nin kendisi de çocukluğunda aşırı yoksulluk yaşadı. fabrikalarda, gemilerde, fırınlarda çalıştı. yani romandaki işçi hayatı büyük ölçüde gözleme ve kişisel deneyime dayanıyor.
maksim gorki’nin 1906’da yayımlanan bu romanı, çarlık rusyası dönemindeki işçi sınıfının yoksulluk, baskı ve sömürü altında yaşadığı hayatı anlatır. romanın merkezinde pelageya nilovna ile oğlu pavel vlasov vardır. pelageya, şiddet gören ve korkuyla yaşamayı öğrenmiş bir işçi eşiyken, oğlu pavel’in sosyalist fikirlerle tanışmasıyla yavaş yavaş değişmeye başlar.
başta oğlunun faaliyetlerinden korkan pelageya, zamanla pavel’in savunduğu düşünceleri anlamaya başlar ve işçi hareketinin bir parçası haline gelir. roman boyunca bildiriler taşır, devrimci çevrelerle ilişki kurar ve pasif bir karakterden politik bilinç kazanan bir figüre dönüşür.
eser, yalnızca bireysel bir dönüşüm hikayesi değil aynı zamanda işçi sınıfının dayanışmasını ve sınıf bilincini anlatan politik bir romandır. gorki özellikle fabrikalardaki ağır çalışma koşulları, düşük ücretler ve devlet baskısı gibi konuları doğrudan işler.
aslında gorki’nin kendisi de çocukluğunda aşırı yoksulluk yaşadı. fabrikalarda, gemilerde, fırınlarda çalıştı. yani romandaki işçi hayatı büyük ölçüde gözleme ve kişisel deneyime dayanıyor.
devamını gör...