bonsai

bonsai görmüşsünüzdür muhakkak etrafınızda. kalın ama bodur bir gövdesi olan, sanki küçültme ışınıyla orantılı olarak küçültülmüş asırlık bir ağaç gibi dururlar bazıları. bonsai japoncada bon ''saksı'' ve sai ''bitki'' kelimeleri birleştirilerek oluşturulmuş ''saksı içinde yetişen bitki'' anlamına geliyormuş. tabii her saksıda yetişen bitki bonsai sayılmıyor. bonsai sayılması için minik ve güzel bir görünüme sahip olmalı. bonsai bakımı ve yetiştirme süreçleri büyük sabır ve emek ister. dallar ve gövdenin belirli bir düzende yer alması gerektiği için dallar rastgele budanmaz. budama öncesi dalların büyüme yönü, şekli, uzunluğu, kalınlığı gibi şeyleri önceden planlamalısınız. hatta dal yanlış bir yöne uzuyorsa metal tellerle kıvrılarak dala ve bitkiye zarar vermeden dalın uzama yönüne müdahale ediliyor bazı kişiler tarafından. bence bu doğru değil çünkü sonuç olarak karşınızdaki şey bir nesne değil. bir canlı. sizin gibi hücreleri olan, yaşayan bir canlı ve onun gelişimi kendi istediğiniz doğrultuda şekillendirmektense bırakın kendi istediği gibi büyüsün.

şöyle bir yanılgı ve aldatmaca var internette. mesela sitelere girdiğinizde ''bonsai tohumu'' adı altında satılıyor tohumlar. bakınız bonsai bir bitki değil, bu yetiştirme sanatına verilen isim. bonsai tohumu diye bir şey yok. onu siz budayıp, ilgilenerek o hale getiriyorsunuz. doğal süreçte böyle bir gelişme yok.

ağaçların büyüme ve gelişme süreleri çok uzun. bu nedenle bir ağacı bonsaiye dönüştürmek tam bir sabır işidir. sabır yanında büyük bir emek vermek gerekir. tüm ağaç türlerinden bonsai yapılabiliyor. yeter ki dalları, yaprakları ve kökleri uygun şekilde budansın ve ilgiyle bakılsın.

ağaçların kökleri toprağın altına doğru gelişiyor bildiğiniz üzere. bonsai yetiştirmek için küçük saksılar seçildiği için bu kökler derin bir yer bulamaz kendine. bu yüzden kök gelişimleri sınırlıdır. kökleri sınırlı gelişebildiği için gövde, dal ve yaprak gelişimi de buna dayalı olarak diğer ağaçlara göre daha yavaş oluyor. bu sayede bu ağaçlar küçük, minyon görüntülerini koruyabiliyor. saksı seçimi olarak derinliği az ve yüzeyi geniş saksılar tercih edilmeli bitki büyüdükçe.

bonsai bakımı ağaç türüne göre değişiyor. her ağaç türü farklı bakım şekli ister. bonsai ise bakım yanında budama teknikleri de önemli olduğu için daha büyük bir dikkat gereklidir. bazen gelişi için saksıdan dikkatlice çıkartılıp kökleri budanmalı ve saksı, toprak değişimi yapılmalıdır.

her ağaçtan bonsai yapabilirsiniz demiştim. ama şöyle bir şeye de dikkat etmek gerek. eğer meyve ağacından yapılacaksa bonsainiz, meyvesi küçük olan bir ağaç seçmeniz daha mantıklı olacaktır göz uyumu açısından. kumkat gibi mesela. ister tohum dikip başlayın, ister küçük bir fidan ile yetiştirmeye başlayın. uzun zaman ve sabrı olanlar için tohumdan yetiştirme daha zevkli olacaktır bence. ayrıca tohumdan yetiştirirseniz istediğiniz şekli daha kolay verebilirsiniz.

japonlar'ın saksıda ağaç ve çiçek yetirştirme sanatıdır.aynı zamanda bazı yerlerde bitki gübresi olarak da geçer.

1.) japon mini ağaç yetiştiriciliği ve yetiştirilen bu mini ağaca verilen isim.

2.) gübre.

3.) bir tür sentetik uyuşturucu.

4.) uzakdoğu kültüründe özellikle yakın dövüş tekniklerinde, karşı tarafa saldırı anında kullanılan kelime.

ağacın gerek köklerini keserek, gerek sürgünlerini radikal şekilde budayarak, gerek suyunu kısarak cüce kalmasını sağlama sanatı. bonsainin kalitesi, minik ağacın ne kadar yaşlı olduğundan ziyade, ne kadar yaşlı göründüğü ile ölçülür.

sanat dedik ya, sadece küçük bırakmakla bitmez. mesela ağacı rüzgarda savrulur, uzarmış gibi büyütebilme gibi alt kolları vardır.

bonsai sanatına ilham olan penjing çin'de doğan ve 2000 yıllık bir geçmişi olan bir sanattır. yaşayan ve küçültülmüş gerçek ağaçların gölgesinde doğal manzaralar gerçek materyaller kullanılarak oluşturulmaktadır. bu sanatta destekleyici imgeler, kullanılan ağaçlarla orantılı olmalıdır. meditasyon yapan budist rahipler ya da ağaç yanında keçilerini otlatan çoban figürleri yaygındır.

küçük ağaçlar da var sanırım ismi bu şekilde geçen

bonsaide uygun türlerden biri olan akdeniz selvisi için bu gün yaptığım saksı değişimi ve telleme sonrası durum bu. ağaç şimdi çok çıplak görünse de yaz aylarına kadar kendisini bir hayli toplayacağını umuyorum.

bu sanatın ülkemizdeki ustalarından birinin kısa bir videosu:

yalova'da, 12 - 13 kasım 2023 tarihlerinde türkiye'deki en önemli sanatçıların, eserleriyle yer aldığı bir bonsai sergisi yapılmıştır.

bana hep nasıl desem itici mi acı mı üzücü mü gelir bu ağaç türünü yapanları görünce. bu ağaçlar için üzülürüm aslında. saksıya uygun ağaçlar olabilir minik çeşitli ağaçlar olabilir ama onlar çok az ve çoğu insan üretimi.
bir ağacı alıp sürekli budayıp köklerini kesip küçücük saksıya koymak. sonra dallarını telle şekillendirmek.
noldu şimdi süs ağacı. ağacın tüm özgürlüğü gitti.
valla ne duyar kastım gibi oldu ama hiç özendiğim beğendiğim bir şey değil.
tamam bende soğukta kuruyor diye evde saksıda limon bakıyorum ama saksısı büyük . o mecburen bir şey.
satışını yapmıyorum.
evlerde iş yerlerinde olsun diye yapılıyor çoğu tamam yine de bana mantıklı gelmiyor.
diyeceksiniz bunun sonu yok . balıklarda akvaryumda kuşlar kafeste hiçbiri yok bende zaten.