edebiyat üzerine

1984, hayvan çiftliği, burma günleri'ni okudum. okunmak üzere kitaplığımda bekleyen başkaca orwell kitapları da var. ama öncesinde bakayım bu adamın edebiyat üzerine düşünceleri nelermiş dedim. iyi demişim.

kitapta yazarın 22 farklı yazısı var. bazıları köşe yazıları, bazıları önsözler, bazıları eleştiri. derin ingiltere bilgisi ve ilgisi gerektiren birkaç sıkıcı yazısı dışında kitabı çok beğendim. sıkıcı deme sebebim de konular hakkında yeterli bilgi sahini olmamam dolayısıyla meselenin özüne varamamamdan geliyor zaten.

ilk yazısı: romanı savunmak
burada mantar gibi türeyen sözde romanlardan ve bunların hepsini övmek zorunda kalan eleştirmenlerden ve edebiyat dergilerinden bahsediyor. eleştirmen tabii ki övmek zorunda değil ama övmediği bir kitap için kimse ona para vermez diyor. orwell haklı beyler. ayrıca amatör bir okuyucunun eleştiri konusunda daha başarılı olacağını savunuyor. konuyu yetkin ama sıkılmış bir eleştirmenden daha iyi anlar diyor.

yolculuk notları isimli yazısında milliyetçilik ve ırkçılık konularına değiniyor. ingiltere'nin ne kadar ırkçı bir millet olduğu hepimizin malumu. orwell bu yazıda milliyetçilik ve ırkçılık kavramları arasındaki farkı açıklıyor. ardından ingilizlerin hindistan'ı sömürmesinden bahsediyor. şimdi olsa başaramazdık, bu kadar vahşeti kaldırabilecek, bu kadar cani askerimiz artık yok diyor.

yeni kelimeler isimli yazısında bazı durumları anlatmakta ingiliz dilinin yetersiz kaldığında bahsediyor. yeni kelimeler yaratılmalı diyor. "oturup konuşmayla kelime mi bulunur, kelime doğal yollarla ortaya çıkar" görüşüne cevap olarak da diyor ki: daha önce hiç oturup konuşarak kelime türetmeyi denemediniz ki?!

yine farklı yazılarında savaş ve barış, cesur yeni dünya, ulysses gibi kitaplardan bahsediyor, onları övüyor diyebilirim hatta.

edebiyata, yazmaya, okumaya ilgi duyanların keyifle okuyabileceği kısa, kıymetli bir eser.