fındık üretimi

yabani olarak dünyanın pek çok yerinde yetişse de, en uygun yetişme ortamı karadeniz iklimidir. giresun çevresinde yoğun olarak yapılan fındık yetiştiriciliği zamanla ordu, samsun, rize ve trabzon'a yayılmıştır.

içimde büyük bir yara olan yemiş olur kendisi. italya, azerbaycan, gürcistan gibi ülkelerin de üretim yapmasına karşın dünyanın tüm fındık üretiminin neredeyse dörtte üçünü üreten ülke olmamıza rağmen bu piyasaya yön veremiyor oluşumuz beni derin üzüntülere gark ediyor. türkiye üretimde çok güçlü ama fiyatı belirleyen tek aktör değil. tabi bunun sebebi de yok değil.

öncelikli sebeplerden birini, fındığın büyük kısmını alanlar oluşturuyor. ferrero (nutella üreticisi) ve büyük çikolata ya da gıda devleri gibi. yani, az sayıda dev alıcı ve çok sayıda üretici var. bu duruma ekonomi ilmi oligopsoni demiş. ama konumuz bu değil.

gelelim ikinci önemli sebebe: işlenmiş üründe katma değerin dışarıda olması. çünkü biz ham fındık satıyoruz. çikolata, krem, paketli ürün ise yurt dışında yapılıyor. asıl para burada kazanıldığı gibi fiyat gücü de burada oluşuyor. işte bu noktadan nefret ediyorum. bor'daki hikaye gibi tıpkı. üç kuruşa satıyoruz daha sonra yurt dışında işlem görüp onlarca katına bize geri satılıyor.

üçüncü sebep: türkiye’de yüzbinlerce küçük üretici var. koordinasyon zor. memleket insanının birbirini kazıklama potansiyeli de yüksek olduğundan tek sesle fiyat belirlemek zorlaşıyor. bugün üreticiler anlaşsa, "şu paradan aşağı satmıyoruz arkadaş" dese, kendilerini ilk satacak olanın yine içlerinden olduğunu da biliyor.

dördüncü sebep: fındık uzun süre saklanabiliyor ama bunun için depolama finansmanı gerekiyor. üretici çoğu zaman hasat sonrası hemen satmak zorunda kalıyor.

ne yapılabilir? ülkemizin şu an yaptığı, potansiyelin altında güç kullanımı olarak ifade edilebilir. türkiye isterse kooperatifleşme, markalaşma, işlenmiş ürün ihracatı gibi hamlelerle piyasada çok daha etkili olabilir. tabi bunun için bu işin ehillerinin bir araya gelip buna enerji harcaması gerek. tabi biz millet olarak kolay paranın peşindeyiz, böyle işlere ayıracak vaktimiz yok!

bu gidişle onu da bulamayacağız gibi. malum ki karadeniz’de maden ihaleleri yapılmakta ve çoğu da sonuçlandı; hem de sessiz sedasız. yazık gerçekten.

ferrero (bkz: nutella) türkiye'nin eline kalmasın diye çok uğraşıyor. bütün dünyada üniversitelere para dağıttı "kendi ülkenizde fındık argesi yapın" diye. amaç pazardaki payımızı azaltmak, rakipler falan filan bildiğiniz işler. ama pek birşey çıkartamadı galiba.

yaprak kafalı, devlet olmadan ayakta duramayacak, kalantor iş insanları olduğu sürece bu böyle gider
kimse elimi taşın altına sokayım da bi marka bi katma değer oluşturayım demiyor
bizim millette de marka takıntısı da var tabi nutellaya bayılır, başka marka kabul etmez
fiskobirlik nuga da tutmadı sanırım
tüccar çiftçiden 3-5 büyük alıcılar tüccardan büyük alıcılar da daha büyük alıcılara gibi bi döngüsü var
geçen senelerde oltan gıda ferrero'ya satıldı mesela, o sıralar en büyük ihracatçıydı sanırım
adamlar iyi tarım ayağına fındığımızda ellenmedik yer bırakmadı
gürcistan dalga dalga geliyor, yakında ilaçtan gübreden zehirlenen toprak bize fındık vermeyecek
miras sistemi ile bölünen bahçeler de çabası 1 dönüm yeri kalmış adamın masraf edeceğime yerde kalsın diyor
ek olarak devlet desteği dekar başına veriliyor
bu ne demek, toprak ağası kazanır demek
sen dönüm başı en çok fındık alana daha çok ver parayı da bak millet nasıl harıl harıl çalışıyor
tarım sektöründe çalışmak isteyenlerin sigorta primleri karşılanıp emeklilikleri kolaylaştırılmadıkça bi gıdım ileri gidemeyiz
gidemiyoruz da zaten