jacques derrida

yapısökümcülük ile birlikte edebiyat kuramının başına istemeden de olsa büyük belalar açmıştır mamafih platon'un eczanesinde söz ve yazı arasında kurduğu ilişki harikadır. felsefesinde sık sık kabala'nın, mitolojinin ve mistisizmin esintileri görülebilir.

dekonstrüksüyon ( yapısöküm) felsefe tarihinde diyalektisizme karşı geliştirilmiş en güçlü düşünce sistemidir fikrimce.

mevcudiyet/yokluk, ruh/beden, akıl/duygu, duyumsanan/kavranan, kadın/erkek, özne/nesne vs....tüm bu diyalektik süreç düşünme biçimimizi, karar mekanizmalarımızı kısaca yaşam tarzımızı belirlemekte ve hakikatle olan yüzleşmemizi zorlaştırmaktadır.

metin sökülür, sökülür, ta ki; ''metnin içinden'' gerçek ortaya çıkana kadar..

deli ötesi.

''bütün harfler yokluğu oluşturur.
o zaman tanrı da kendi adının çocuğudur.''

deconstruction olmasaydı n'apardım?

yaşasa iyi karı götürürdü.ozellikle bu devirde. mesela twitter açsa hafatada en az üç diyorum.

1930-2004 yılları arasında var olmuş, cezayir doğumlu fransız yazar ve filozoftur.

yapısökümcülük ve karar verilemezlik önemli fikirleri arasındadır.

etkilendiği isimler ise, nietzsche
michel foucault
heidegger olarak bilinmektedir.

türkçeye çevrilen bazı kitapları/

armağanın fenomenolojisi
yaşam ve ölüm
marx ve mahdumları
edebiyat edimleri
gramatoloji
yazı ve fark
bağışlamak

oruç aruoba'nın bir kitabına önsöz yazmışlığı olan; 1930/2004 yılları arasında yaşamış fransız filozof/ yazar ve yapısöküm yaklaşımının kurucusu, kavramı ortaya atan ilk kişi.

yapısökümde metinde tek bir anlam yoktur, kazıyarak ve irdeleyerek altındaki anlamlar itina ile çıkarılır.

şöyle bir söz söylemiş üstat.

"cinema plus psychoanalysis equals the science of ghosts"
"sinema artı psikanaliz, hayaletlerin bilimine eşittir. "

felsefeden çok, mimari estetik yaklaşımlarda ifade bulabilmiştir. klasik ve modern mimari algılayışlarda içeriği kısıtlayan biçim baskısının gereksizliğine bir tepkiyi dile getirir. buradan hareketle içeriğin belirleyip öngörebileceği biçemin, zorunlu olmadığını, biçemin rolünün sadece içeriği yansıtmak ve ona hizmet olmadığını, biçemin kendisinin de ayrı bir rol ve mesajı olduğunu iddia eder. ayrılmaz ve parçalanıp yerleri değiştirilemez sanılan kavramları sökerek yeniden tasarlamaya çalıştıkları içinde kendilerini yapısökümcü (dekonstrüktif) olarak tanımlarlar. edebiyat ve felsefede eleştirel bir yaklaşım olarak sunulsalar da haklı olarak karşılık bulamamışlardır. edebiyatta şiirde harflere indirgemeye varıncaya değin zaten örnekler vardır. keza giriş gelişme sonuç sıralamasını altüst eden örnek biçem arayışları zaten vardır. felsefe alanında düşünme yolları, biçimleri, hedefleri, simge ve birimleri eskiden beri tartışılmaktadır. yapısökümcü bir dünya görüşü oluşturacak bir yenilik yoktur. idealizm ve materyalizm diyalektiğinde yeni bir alan değildir.
içerik biçem ilişkisi ve kavramsallığında biçem rolüne belki bir paragraf eki sayılabilir. ya da mimari de elitist bir itiraz..

"there is nothing outside the text."

michel foucault, jacquesl, pierre bourdieu, louis althusser, roland barthes, gilles deleuze gibi şu an hiçbiri hayatta olmayan 68 düşünürleri olarak tabir edilen filozoflar grubunun temsilcilerinden biri olan ve postmodern bir düşünceye sahip olan jacques derrida, 15 temmuz 1930’da cezayir el-biar’da dünyaya gelmiş, 8 ekim 2004’te fransa, paris’te hayata gözlerini yummuştur.

20. yüzyılın en önemli felsefecilerinden biri olarak biri olarak kabul edilen jacques derrida yapısökümcülük olarak bilinen eleştirel düşünce yönteminin kurucusudur. albert camus jean-paul sartre gibi varoluşçu yazarlar ve nietzche’nin edebiyatla felsefeyi iç içe taşıyan kitapları, derrida üzerinde etkili olmuş ve düşünür ergenlik döneminden itibaren edebiyatın ve felsefenin ne olduğunu sorgulamış ikisi arasındaki ilişkiyi irdelemiştir .

1960'lı yıllardan itibaren geniş bir entelektüel kesimin dikkatini çekmeye başlayan ve anlaşılması zor bir filozof olarak tanınan derrida’ya göre mevcut akademik felsefe, edebiyatı felsefe karşısında ikincil bir konuma taşımak istese de felsefe edebiyattan etkilenmekten kurtulamaz. zira felsefe daima metafora, edebiyata ve estetiğe yakalanır. derrida bu yakalanmayı ötekine açılmak olarak görür. felsefe edebiyatta ötekine açılır ve bu açılım, felsefenin gelecek imkanının var olmasını sağlar. bu ötekine açılma vurgusu, sadece felsefe-edebiyat ilişkisinin bir boyutu değildir. derrida’nın ahlâk ve siyaset ile ilgili görüşlerine de uygundur.

derrida edebiyattan söz ederken “yazılı edebiyat” a vurgu yaptığını özellikle belirtir. böylece onun sözmerkezci felsefeyi eleştirirken bir fikir silahı olarak neden edebiyatı kullandığı da açık hale gelir. çünkü sözmerkezci felsefe yazı karşısında söze üstünlük verirken derrida’nın yapıbozumcu yaklaşımı yazıya vurgu yapar. dolayısıyla yazılı edebiyat, yazı-söz-dil arasındaki konumlamaları irdelemek açısından verimli bir zemin sağlar. yazılı edebiyatın tekillik deneyimi, ötekine açılma imkânı taşıması, ne kadar anlaşılırsa anlaşılsın her zaman indirgenmeye ve açıklanmaya direnen bir gediğe sahip olması, sözkonusu edebiyatın sadece sözmerkezci metafiziği eleştirmesini sağlamaz, siyasi ve ahlâki olarak geleceğe dair bir tasavvuru da potansiyel olarak içinde taşır.