1.
evrenin "ulan bütün bu fizik yasaları aslında tek bir şeyden çıkıyor olabilir mi?" sorusuna verilmiş en manyak cevaplardan biri. olay kısaca şu: sicim teorisinin birden fazla versiyonu var. ilk bakışta birbirinden farklı teoriler gibi duruyorlar. sonra fizikçiler diyor ki "dur lan, bunlar aslında aynı şeyin farklı görünümleri olabilir." işte bu daha büyük çatıya "m kuramı" deniyor.
sicim teorisinde evrenin en temel yapı taşları minicik titreşen sicimlerken, m kuramında olay biraz daha büyüyor. sadece sicimler değil, farklı boyutlara sahip "brane" denen daha büyük yapılar da işin içine giriyor. bir de meşhur "11 boyutlu bir evren" meselesi var. bizim üç uzay boyutu + zaman dışında, göremediğimiz ekstra boyutların var olabileceği düşünülüyor. bunların aşırı küçük ölçekte kıvrılmış olması mümkün. hatta bazı modellerde bizim evrenimiz bile daha yüksek boyutlu bir "brane" olabilir. ama burada önemli bir ayrıntı var: m kuramı henüz deneysel olarak kanıtlanmış "evrenin gerçek teorisi" değil. daha çok kuantum mekaniğiyle kütle çekimini aynı çatı altında birleştirmeye çalışan, matematiksel olarak son derece ilginç bir aday.
özetle; sicim teorisi: "parçacık dediğimiz şeyler aslında titreşen sicimler olabilir."
m kuramı: "belki bu sicimler ve diğer bütün yapılar, 11 boyutlu çok daha büyük bir teorinin farklı görünümleridir."
yani fizikçilerin yıllardır aradığı o meşhur "her şeyin teorisi" için atılmış en büyük adımlardan biri. tabii evrenin kullanım kılavuzunu henüz bulamadık. bulursak ilk iş 11. boyutun nerede saklandığına bakarız...
sicim teorisinde evrenin en temel yapı taşları minicik titreşen sicimlerken, m kuramında olay biraz daha büyüyor. sadece sicimler değil, farklı boyutlara sahip "brane" denen daha büyük yapılar da işin içine giriyor. bir de meşhur "11 boyutlu bir evren" meselesi var. bizim üç uzay boyutu + zaman dışında, göremediğimiz ekstra boyutların var olabileceği düşünülüyor. bunların aşırı küçük ölçekte kıvrılmış olması mümkün. hatta bazı modellerde bizim evrenimiz bile daha yüksek boyutlu bir "brane" olabilir. ama burada önemli bir ayrıntı var: m kuramı henüz deneysel olarak kanıtlanmış "evrenin gerçek teorisi" değil. daha çok kuantum mekaniğiyle kütle çekimini aynı çatı altında birleştirmeye çalışan, matematiksel olarak son derece ilginç bir aday.
özetle; sicim teorisi: "parçacık dediğimiz şeyler aslında titreşen sicimler olabilir."
m kuramı: "belki bu sicimler ve diğer bütün yapılar, 11 boyutlu çok daha büyük bir teorinin farklı görünümleridir."
yani fizikçilerin yıllardır aradığı o meşhur "her şeyin teorisi" için atılmış en büyük adımlardan biri. tabii evrenin kullanım kılavuzunu henüz bulamadık. bulursak ilk iş 11. boyutun nerede saklandığına bakarız...
devamını gör...