1.
benim için çok kıymetli bir yazardır çernışevskiy. ilk gençliğimde okumuştum önce nasıl yapmalı'yı. etkilemişti ama çok iz kalmamıştı zihnimde.
derken hayat akıyordu, biz bir şeyler yapıyorduk, bir şeyler düşünüyor, kuruyorduk. aradan uzun zaman geçti, belki bir on sene, emin değilim. bir gün tekrar aldım elime kitabı. kapakta yine veroçka'nın düşünceli yüzü vardı sanıyorum. sonra, sayfaları geçtikçe hayrete düşmeye başladım. bunlar benim cümlelerimdi sanki. aradan geçen sürede kendi aklımda türettiğimi, var ettiğimi sandığım pek çok şeyi aslında önce bu kitapta hissetmiş, pek çoğunda bu kitaptan esinlenmiştim, şimdi onu anlıyordum. aklıma kazınmıştı, çünkü çok sahiciydi. yaşam yolumdaki sorularıma gerçek yanıtlar verebilmişti. üstelik bunları bir öğreti gibi tepeden sunmadan.
sonradan düşündüm de, kitabı tekrar elime almam dahi rastlantı değildi. ben aslında tekrar özümü arıyordum, yollar ona çıkıyordu, ben bileyim bilmeyeyim.
dünyaya benzer bir pencereden bakıyorsanız, işte böyle fark ettirmeden yüreğinize girebilen yazardır çernışevskıy. üstün insan olduğu için değil, en temeldeki öze, en dürüst ve hesapsız şekilde bakabildiği için becerir bunu. bana yaşamın sadece özünü verin, boşlukları bırakın ben doldurayım.
derken hayat akıyordu, biz bir şeyler yapıyorduk, bir şeyler düşünüyor, kuruyorduk. aradan uzun zaman geçti, belki bir on sene, emin değilim. bir gün tekrar aldım elime kitabı. kapakta yine veroçka'nın düşünceli yüzü vardı sanıyorum. sonra, sayfaları geçtikçe hayrete düşmeye başladım. bunlar benim cümlelerimdi sanki. aradan geçen sürede kendi aklımda türettiğimi, var ettiğimi sandığım pek çok şeyi aslında önce bu kitapta hissetmiş, pek çoğunda bu kitaptan esinlenmiştim, şimdi onu anlıyordum. aklıma kazınmıştı, çünkü çok sahiciydi. yaşam yolumdaki sorularıma gerçek yanıtlar verebilmişti. üstelik bunları bir öğreti gibi tepeden sunmadan.
sonradan düşündüm de, kitabı tekrar elime almam dahi rastlantı değildi. ben aslında tekrar özümü arıyordum, yollar ona çıkıyordu, ben bileyim bilmeyeyim.
dünyaya benzer bir pencereden bakıyorsanız, işte böyle fark ettirmeden yüreğinize girebilen yazardır çernışevskıy. üstün insan olduğu için değil, en temeldeki öze, en dürüst ve hesapsız şekilde bakabildiği için becerir bunu. bana yaşamın sadece özünü verin, boşlukları bırakın ben doldurayım.
devamını gör...
2.
nikolay gavriloviç çernişevski (12 temmuz 1828 - 17 ekim 1889) rus devrimci demokrat, materyalist filozof, eleştirmen ve sosyalist. bazıları tarafından bir ütopyacı (ütopist) sosyalist olarak değerlendirilmiştir. 1860'larda devrimci demokratik hareketin önderi konumundaydı. lenin, emma goldman gibi önemli isimleri etkilemiştir.
yoksul bir papazın oğlu olarak saratov'da 1828'de doğdu. 1846'ya kadar burada kaldı. 1850'de st. petersburg üniversitesi'nden mezun olduktan sonra, saratov'da bir lisede (jimnazyum) öğretmenlik yapmıştır. 1853'ten 1862'ye kadar st. petersburg'da yaşamış, sovremennik'te (çağdaş) baş editör olmuştur. 1862'de tutuklanmış ve hapsedilmiştir. hapiste olduğu sırada nasıl yapmalı? isimli ünlü romanını yazmıştır. daha sonra birçok rus devrimcisine ilham kaynağı olacak roman, barındırdığı düşünceler açısından owen, fourier ve godwin gibi isimlerin etkilerini taşır denilebilir.
1862 yılında 'sivil idam' (alay(cı) idam) hükmü verilmiştir, ardından cezai kölelik ve daha sonra sibirya'ya sürgün. 17 ekim 1889'da, 61 yaşındayken ölmüştür.
çerniçevski rus popülizmi, narodizm'in kurucusudur. kamuoyunu otokrasinin bir devrim ile devrilmesi ve sosyalist bir toplumun yaratılması için çalışmaya davet etmiştir. düşüncesi eski köylü komününü temel alan bir sosyalizm yaratmaktı. herzen, belinsky ve feuerbach fikirlerini büyük ölçüde etkilemiştir. felsefi anlamda bir maddeci (materyalist) idi.
karl marx, çernişevski'yi, "burjuva iktisadının iflasını ustaca ortaya koyan büyük rus araştırmacısı ve eleştirmeni" olarak tanımlar. ancak çernişevski bir marksist değildi, daha doğrusu marksist yazından habersizdi.
çernişevski'ye büyük hayranlık duyan lenin ise onun rusya'daki devrimci düşünce ve haraketin gelişimindeki rolünü şöyle açıklar; "... herzen'den sonra narodnik görüşleri geliştiren çernişevski, herzen'le karşılaştırıldığında büyük bir sıçrama yapmıştır. çernişevski çok daha tutarlı ve militan bir demokrattı, onun yazıları sınıf mücadelesi ruhunu esinlendirir. o, liberalizmin ikiyüzlülüğünü teşhir etme yolunu kararlılıkla izlemiştir... ütopik sosyalist görüşlerine rağmen, o, kapitalizmin dikkat çekici biçimde derin bir eleştirmeniydi."
devamını gör...