türkiye batılılaşmasının zebercet'in yaşamındaki iz düşümü

ana dilimizin türkçe oluşunun bir mükafatıdır yusuf atılgan. ikisi tamanlanıp* biri vefat nedeniyle yarıda kalmış* az sayıdaki romanında batılılaşmanın doğurduğu sancıları, kadın-erkek ilişkilerindeki bize özgü çarpıklığı, ödipal arzuları, kimlik bunalımlarını ve eğer doğru okursanız kimi mitolojik eşhası karmaşa ve bir o kadar da sadelikle anlatır.

anayurt oteli de onun abidesidir. teknik olarak kusursuza yakındır. aniden ortaya çıkmış bir absürde çok benzer. bazılarina göreyse vakitlice zuhur etmiş bir avangarta yakındır. antikahramanların en çirkini zebercet ile bir toplumun buhranlarıdır anlatılan. bizim hayatımızdır.

meşrutiyetin ilan olduğu sene konak, cumhuriyetin ilk yılındaysa otele çevrilen, ki bu tarihsel göndermeler hayli isabetli, taşradaki anayurt otelinin katibidir. sorsanız istanbul'a göçmüş konak sahiplerinin varisidir. oysa sadece bir tecavüz sebebiyle dünyaya gelmiştir. kimlik sorunu işte burada başlar. cumhuriyetin vaat ettiğiyle aslolan aşikardır.

modernizm veya uygarlık, ankara'dan karanlık ve umulmadık bir akşam kadın biçiminde gelir. iş bu ya ankara'dan gelen tren hep gecikmelidir. otelde sadece bir gece konaklar ve ardından gider. geride yalnızca nesneler bırakır ki onlar batılılaşma anlayışımızın zahirden ibaret olduğunu yüzümüze çarpar. ayrıca bilinmesi gereken şudur ki zebercet'in annesini tasvir ederken kullanılan sözcükler, bu kimliği belirsiz kadını betimleme anındakilerle aynıdır. batıya öykünen cumhuriyet, anneyi genç bir kadın olarak görmek ister. amma velakin geride kalan aynıdır.

bu çarpıklığın ortasında kalan zebercet'i çıldırtan da budur. ne annesini elde edebilmiştir ne gecikmeli ankara treniyle gelen kadını. ikisi de yoktur çünkü. yeni rejim bir varoluş biçimini yok etmiş, yerine bir şey koyamamıştır. oysa zebercet'in arzuları derinlerde bastırılmıştır. kadına sahip olmak bir yana keçecizade kimliğine bürünmek ister. ankara, bunu vaat etmiştir. sabah uyandığında keçecizadenin resmine bakıp o olmak ister.

hepimizin malumu olduğu üzere bu ülke hiçbir zaman başkentin tasavvur ettiği çağdaş, batılı şekilde idealize edilmiş erkek veya kadınlara sahip olamayacaktır. zebercet, bunu anlatır.

can sıkan durumdur. zebercet'i olduğu hale getiren iz düşümdür.