kaset ve cd dönemi vs spotify dönemi

kaset ve cd dönemi, müziği daha yavaş ve “elle tutulur” bir ritüele çeviriyordu; albüm seçmek, kapağa bakmak, şarkı listesini okumak, kaseti çevirmek ya da cd’yi takmak dinlemenin parçasıydı ve bu küçük emek, beklentiyle birlikte albüm bütünlüğünü güçlendiriyordu. spotify dönemi ise hız, erişim ve keşif kolaylığı sağlıyor. saniyeler içinde her şarkıya ulaşma ve algoritmalarla yeni şeyler keşfetme avantajı var ama seçenek bolluğu bazen kararsızlık yaratıp, bence albümü baştan sona yaşama alışkanlığını zayıflatıyor. elbette müziği canlı dinlemek gibisi asla yoktur.

aramızda kurtuluş savaşını gören yazarlar olduğu için onlar bu versusa plak da ekleyebilir.

müzik kaydına bir kere para verip ömür boyu istediğin zaman dinleyebilmek
vs
spotify'a aylık ücretini ödeyemediğinde daha önce aylarca para vermiş olmana rağmen sevdiğin albümleri dinleyememek

yani fakirlere müzik haram diyen abonelik temelli ekonomik modele karşıyım. dünya ekonomik forumu "hiçbir şeye sahip olmayacaksınız ve mutlu olacaksınız" demişti. küreselcilerin birleşmiş milletler aracılığıyla 2030 ajandası adı altında dayattığı bir model. airbnb'ler, spotify'lar, uber'ler, ev sahibi olmanın neredeyse ayrıcalık haline gelmesi, zenginin zenginleşip fakirin fakirleşmesi vs. hep küreselcilerin planları dahilinde yaşanan şeyler. bunlar sıradan vatandaşa sanki ilerlemeymiş, teknolojik gelişmeymiş, konformuş gibi sağlanan ama aslında tasmadan veya köleleştirmeden çok farklı olmayan bir sistem.

eskiden bir cihazı aldığınızda tamir edip edip kullanırmışsınız. şimdi tamir etme imkanı pek yok, mecbur yenisini alıyorsunuz ve alt kesimlerdeki para yukarıya doğru daha sık ve hızlı akmış oluyor. planlı eskitme, yazılım desteğini çekme vs. de bu modele dahil edilebilecek şeyler. spotify'a aylık abonelik satın alıyorsunuz, cep telefonuna 5 yıllık "abonelik satın alıyorsunuz", buzdolabına 10 yıllık abonelik satın alıyorsunuz gibi örnekler verilebilir. ömür boyu kullanılabilecek ürünler yapma kabiliyeti olsa bile yapmıyorlar.

o yüzden sevdiğiniz albümleri, filmleri indirin, internet bağlantısı yada üyelik olmadan da dinleyebilecek ve izleyebilecek durumda olun bence. bir miktar da olsa sistemden bağımsızlığınızı ilan edin yani. küreselcilerin başımıza daha ne çoraplar örecekleri belli değil.

her şeyin giderek daha 'ergonomik' olduğu bir evrim bu.

ayrıca kapitalizm 1800'lerde iskoçya da* yazıldı ve ilk kez buyıllarda evrilmeye başladı. telefon şarj soketlerinin tek tipleşmesi kapitalizme aykırıdır ve kollektivist bir kökten gelir. tüm yazılımlar küresel uyumu öngörerek yazılıyor.

dünya hiç bu kadar yaşanası olmamıştı. ilerlemeden yanayım bu versusta; spotify çok güzel, kullanışlı; ergonomik.*

mp3 ve flac dönemini bilmeyen nesile aşina değiliz.

kaset ve cd döneminde oldugu gibi hiç kimse unkapanında şansını da denemiyor.

albümün tamamını dinlemek vs. kişisel şarkı listeleri oluşturmak

kaset cd dönemi>spotify netflix

kaset ve cd döneminde aldığımız albümleri bazen "zorla severdik".

şimdi elinin altında milyor tane albüm var: 10 saniye dinle, beğenmezsen diğerine geç...

kaset ve cd'lere para veriyorduk. yani bazı yerlerde önceden albümleri biraz dinleyip fikir edinme şansımız oluyordu satın alıp almamaya karar vermeden evvel ama bu her zaman da olmuyordu.

evet, bazı satın aldığımız albümleri başta pek tutmasak da işte sınırsız albüm alamadığımızdan da dinleye dinleye sevebiliyorduk.

zaten sevdiğimiz bir albüm çıkarsa o albüm bizim için çok değerli oluyordu. kitapçıklarında sözleri varsa evire çevire sözlerini takip ede ede dinlerdik falan.

yalnız, eskiden sanatçılar da çıkardıkları albümlerden ciddi para kazanıyorlardı bu satışlar sayesinde. evet, asıl parsayı plak şirketleri alıyordu ama sanatçılar da iyi kazanabiliyordu gene.

sonra en büyük gruplar, en meşhur sanatçılar bile albümlerden pek para kazanamamaya başladı. yani bazı metal grupları, "yeni turne teklifleri almak için albüm çıkarıyoruz" falan gibisinden şeyler bile dedi. ya da işte tişört, kahve kupası gibi merchandise işinden para kazanabilmek için...

bu aslında bayağı acı bir şey. her grup konser vermek istemeyebilir ama artık bu işten para kazanabilmek için turlamanız şart ve yeni turne teklifleri alabilmeniz için de belirli aralıklarla albüm çıkarmanız gerekiyor. bu, şu yönden de acı bir şey: bir yerden sonra gruplar yeni albümleri için eser üretirken, bunların canlı performansta nasıl tınlayacağını da gözetmeye başladı. yani mesela şurası seyirciyi coşturur, şu nakarata seyirciler eşlik eder gibi... bu, bence sanatsal bağlamda da müziğe zarar verdi. yani albüm sanatçısı olayım, insanlar evlerinde veya işte kulaklıklarla sokaklarda bu albümü dinlesinler diye müzik yaparsanız bugün bu işten para kazanabilmeniz çok zor. konser sevmeyen biri olarak beni epey rahatsız eden bir şey bu. yani bana göre albüm bir sanat eseridir ve bunlara konan şarkılar albüm için yapılmalıdır. konserlerde iyi gider diye yapılan şarkıları da net sanat eserleri gibi göremiyorum ben bu yüzden.

mp3'e de ayrı parantez açmak lazım tabii... yani zaten spotify'dan önce de sanatçıların albümlerden kazanabildiği para miktarı epey düşmüştü. spotify'dan da doğru dürüst para kazanamıyor sanatçılar diye biliyorum. yani kendim bilmiyorum da bu konudan şikayetçi sanatçı basın açıklamalarına rastlamışlığım var.

2 kaset ve cdyle bütün yaz idare edilirdi gayet şimdi 261327132149821824021478912 mp3 olan yerde tatmin olunamıyor.

tabii ki spotify. yok mp3leri müzik çalara aktar yok telefona aktar, dünya varmış be.

çarşıdan o gaseti getirip de teybe takınca hissedilen duyguyu sen biliyin mi?

lakin şu da var ki gakko, gaset dinleme ile o günler gelmez..

gelmez o günler

dönmez o günler

mağzide kaldı.

winamp vardı, msnde ne dinliyorum özelliğini açma döneminde.
manipülasyon, trip, algı, love bombing, gaslighting vs oradan yapılırdı.