1.
[sözlüğün akçağ yayınlarından çıkan tercümesinin ilk cildi, 2.cilt biraz hasarlıydı fotoya almadım.]
feth-‘ali bin kelb-‘ali bin mürşid kulı bin feth-‘ali kacar-ı kazvinî sapanlı ya da bizde bilinen adıyla fethali kaçar tarafından ali şir nevainin eserlerini daha anlaşılır kılmak adına hazırlanmış sözlük çağatay türkçesi-farsça şeklindedir, bizde fethali kaçar lugati ismi ile bilinir.
1861 yılında tamamlanan sözlük dönemin şahı nâsırüddîn'in ali şir nevainin eserlerine ilgisi olmasına rağmen okumakta güçlük çektiği için okuyabilmesi adına terimleri farsçaya izahlı bir şekilde yazılmıştır.
senglâh, bedâyiü'l-lugat, hulâsâ-yı abbâsi,abuşka, ferheng-i vassaf,nasiri,burhan-ı kâti ve dahası bir çok eserden yararlanmıştır. eserin nüshalarında toplamda 8578 adet maddeyi(8235 tanesi çağatay türkçesi sözlüğü kısmında, 343 tanesi ise arapça-farsça kısmında) kırmızı mürekkeple yazmıştır ama net madde sayısı çok daha fazladır. yazar her kelimenin yanında ebced değerini de yazmıştır.
akçağ yayınlarının türkçe'ye tercüme ettiği hâlinde dizini çok detaylı bir şekilde açıklanmış ve kullanım hakkında bir çok açıklama verilmesi sözlüğün kullanımını pratikleştiriyor; misalen harf ayrımı olarak pârsi kef ile, arabî kef ile şeklinde belirtmiş, ayrıca okunuş kolaylıkları sağlamış ye okutucusunun i şeklinde okunacağı durumda okuttuğu harfe esre, aksi takdirde e ile okunacaksa üstün getirilerek /üstün ile/ parantezi verilmiş. vav okutucusu o/ö okutacaksa üstün, u/ü okutacaksa ötre getirilmiş vb. bir çok okuma kolaylığı sunarak sıfır düzeyde bile anlaşılır kılınmış. her kelime için nevai'nin eserlerinden örnekler verilmeye çalışılmış ama yaklaşık 1500~ tanesi örneksiz kalmış. her şeyiyle çok başarılı bir sözlük tercümesi olmuş.
devamını gör...