yiyene kadar, havalı olan adı yüzünden, bir şey sandığım, en az ejder meyvesi kadar lezzetsiz, uzak diyarların meyvesi.
kurban olayım elmamıza, portakalalımıza.

"en kötü öğretmen deneyimdir. hep önce sınav yapar sonra öğretir."
..
"üç kişi sır saklayabilir,tabi diğer ikisi ölüyse."
..
"iyi mazaretler bulmayı başaranların başka şeyler başarabildiği çok nadiren görülür."
..
"demokrasi iki kurtla bir kuzunun öğle yemeğinde ne yeneceğini onaylamasıdır. özgürlük ise tam teçhizatlı bir kuzunun oylamaya karşı çıkmasıdır."

kişisel güzel bir ileti koyacağım koymasına, karmayada kıyarım sorun değil ama güzel bişey bulamadım yazacak.

edit: artık var.

bir müzik notası.

müzik notalarının şuan kullandığımız isimleri, 11. yüzyılda yaşamış din adamı ve müzik teorisyeni guido d’arezzo’nun isimlendirmenin aziz yuhanna ilahisinin ilk hecelerinden oluşmasını önerişinden kalmadır.

la hecesinin ait olduğu kelime öbeği ise labii reatumdur. anlamı, onların dudaklarındandır.

cariyeniz.

ceza evine daha yeni girmiş bir adamın bu kadar kolay intihar edebilmesi şaşırtıcı gerçekten. birileri kendi adaletini mi sağlıyor acaba diye düşündürüyor insanı.

margareth teatcher(eski britanya başbakani),ursula von der leyen(ab komisyonu başkanı),angela merkel(alman şansölyesi),marie curie(iki nobel ödüllü bilim insanı),benazir butto(eski pakistan başbakanı),florance nightingale(modern hemşireliğin kurucusu),sabiha gökçen(ilk türk kadın pilot,dünyanın ilk kadın savaş pilotu).unutmayın arkadaşlar bu insanları.onlara neler borçlu olduğumuzu.onlar kadın.şimdi neden evde oturmadınız mı demeli.hepsine sonsuz saygılar.saçma ve çağdışı düşüncelerin kölesi olmayın ve unutmayın sizi ve herbirimizi bu dünyaya getiren de bir kadın.

twitte milyar değil mişyar yazmışlar yanlışlıkla, bu yanlışlığı yapabilmek için türkçe klavye kullanman gerekir değil mi?

biraz yanlış anlaşıldığını düşündüğüm "sorun".

örnekteki robotun kodunu mutlaka sadece herhangi bir ya da birkaç işi yapması üzerine yazarsanız, o robot özgür olmaz. fakat robota sonsuza yakın sayıda çeşitli kodlar yükleyip, o kodların yönlendirmelerinden herhangi birini kendi isteğiyle seçmesi için onu serbest bırakırsanız ilk durumdan farklı bir sonuç olur bu.

yaratıcının bir şeyi önceden bilmesi, sizin onu seçmenizi yaratıcının size dayatması anlamına gelmez.

bunu, belki bire bir karşılayan bir örnek değil ama, şöyle düşünebilirsiniz; kötü kalpli birini tanıyorsunuz. onu sürekli uyarıyorsunuz. bir gün yine çok önemli bir konuda kendisine iyiliği seçmesi uyarısında bulunuyorsunuz ama o kötülüğü seçiyor yine ve sizin aklınıza gelen ilk cümle "böyle yapacağını biliyordum zaten." oluyor. sizin herhangi bir etkiniz olmadı o insanın seçiminde. o kendi fıtratında bulunanlardan, yani iyi ve kötüden birini tercih etti bir kez daha, kendi isteğiyle. dolayısıyla sizin önceden onun kötüyü seçeceğini tahmin etmeniz (ya da bahsi geçen tartışma konusunda yaratıcının bilmesi), onu yönlendirdiğiniz ve o kişinin özgür iradesi olmadığı anlamına gelmiyor. iyiliği de seçebilirdi ama seçmedi.

***

kaza ve kader konusu ile bu özgür irade meselesi biraz karışıyor anladığım kadarıyla kafalarda. biz ve dünya yaratılırken belirli olan şeyler vardır. mesela bir gökdelenden yere çakılırsanız ölürsünüz. fizik kanunları bellidir çünkü. siz buna aykırı bir iş yapamazsınız. gökdelenden atlayıp "hiçbir aparatım olmaksızın havada kalacağım." diyemezsiniz. bunun sonu bellidir çünkü. kaza ve kader bu türden, önceden belirlenmiş net durumlardır.

özgür irade denilen şey, sizin doğal halinizle, uçmanıza yarayacak herhangi bir aletiniz olmadan oradan atlayıp atlamamak konusunda vereceğiniz karardır. kader ise atlamayı ya da atlamamayı seçtiğinizde başınıza gelecek olandır. yani biri süreçken diğeri sonuçtur gibi düşünebilirsiniz.

yine iyi ve kötü üzerinden örnek vereyim. bir adam var. mafyaya girmek gibi bir seçeneği var. bu adam mafyaya falan karışmadan hayatını yaşadığında mesela torunlarıyla, çocuklarıyla mutlu yaşayıp yatağında huzurla ölecek diyelim. fakat mafyaya katılmayı seçiyor ve bir gün bir infaz sonucu öldürülüyor. iyiyi seçmeyip mafyaya katılması onun özgür iradesi ile verdiği bir kararken, huzurla değil cinayetle öldürülmesi de yaptığı seçimi yüzünden yaşadığı kaderidir.

çok uzattım lafı. aklımdakileri anlatabildiğimi umuyorum.

2013 yapımı olmasına rağmen henüz izleme fırsatı bulduğum ve gürcü yönetmen zaza urushadze tarafından yazılıp yönetilen, estonya -gürcistan ortak yapımı bir sinema filmi.

film bir ev, bir marangozhane ve bir mandalina bahçesinde dört kişi arasında geçiyor. margus, ivo, ahmed ve nika. sade oyunculuklar, yalın diyaloglar eşliğinde ilerliyor. konu itibariyle savaş filmi olmasına rağmen patlayan bombalar veya silahlar yok. birbirini öldürmek isterken başaramayan iki düşmanın yani çeçen ahmed ve gürcü nika'nın, savaşa rağmen topraklarını terk etmeyen ve tek dertleri mandalinalarını toplamak olan margus ve ivo ile yollarının kesişmesinin ve aynı çatı altında yaşamak zorunda kalmalarının hikayesi. müziği ise tam tabiriyle can yakıcı. izlerken her duyduğunuzda sanki bir bıçak boğazınıza küçük küçük kesikler atıyor.

filmin tarihsel anlamda bazı yanlış anlatımlar içerdiği yazılıp çizilse de, bir sanat filmi olarak çekildiği düşünülünce ve vermek istediği mesaja odaklanınca benim için bunun pek bir önemi kalmıyor. ki film esas mesajını da en son sahnede ivo'nun çeçen ahmed'le girdiği diyalog ile veriyor.

öleni, öldüreni, birbirini hiç tanımadığı halde düşman olup birbiriyle savaşmak zorunda kalan insanları değil, savaşın kendisini ve bu savaşları çıkaran karanlığı sorgula!

ah ivo. keşke bu dünya senin gibi insanlarla dolu olsa.

(bkz: camel ne kardeşim sigara mı)

"son dört hanesi **** olan kredi kartınızın dönem borcu xxxx tl, asgari ödeme tutarı xxx tl'dir. son ödeme tari..."
sanki bütün ay karttan harcamayı ben yapmamışım, banka mesajıyla dolandırıldığımı öğrenmişim gibi hissettiren mesajlardır benim için.

ermeni meselesi berlin antlaşması ile ortaya çıkmıştır yeşilköy antlaşması denilen antlaşmanın muadilidir. ruslar ermeniler konusunda reform yapılmasını osmanlıya kabul ettirmişlerdir. ermenilerin sorun olmaya başlamaları da böylece başlamıştır. neden sorun olmaya başladılar elbette bunda osmanlı'nın zayıflamış olması gücünün kalmaması en önemli faktör. ermeniler konusunda fransa, ingiltere, rusya, amerika ayrı ayrı çalışmış ruslar ve ingilizler daha çok doğuda açtıkları konsolosluklarla, fransız ve amerikalılar ise açtıkları kolejler vasıtası ile bir halkı osmanlı içinde osmanlı düşmanı yapmayı başarıp türklerden koparmıştır. anadolu'da her ilde azınlık olmalarına rağmen kendi bağımsız devletlerini burada kuracaklarına inanmışlardır. derken ermeniler örgütlenme ihtiyacı duymuş taşnak ve hınçak adlı iki örgüt ortaya çıkmıştır. 1. dünya savaşına giden süreçte bu örgütler anadolu'da o dönemin pkksı olmuşlardır. erzurum, kars, ağrı, muş, bitlis ve van'da çoğunluk olan kürt ve türkleri baskı altına almış osmanlı buna 2. abdülhamid döneminde tamamen kürt aşiretlerinden oluşan hamidiye alayları ile cevap vermiştir. 1. dünya savaşına girme arefesinde ermeniler ingilizleri satmış ruslarla anlaşmıştı. rus güdümünde anadolu'yu da kapsayan büyük ermenistan devleti için ruslarla birlikte hem doğuda bizzat cephede hemde gerilla savaşı ile daha içeri bölgelerde erkekleri askere gitmiş savunmasız kürt ve türk köylerini basmış binlerce sivili öldürmüşlerdir. ittihat ve terakki'nin önünde iki seçenek vardı ülke için ciddi tehdit olan ermenilerin ya katli ya da sürülmesi. almanya'nın teşviği, ingilizlerin de ermenilerin ihanetini cezalandırma ve rusya'nın daha fazla güçlenmesini istememesi nedeniyle sürgün kararı alınmıştır. bugünkü suriye ve lübnan'a sürgün kararı verilmiştir. tabi savaş şartlarında yolda hem gerekli tedbirlerin olmaması hem de intikam almak isteyen kürt aşiretlerinin baskını ile bir kısım ermeni ölmüştür. ancak bu soykırım mantığına uymayan bir durumdur. soykırım yapacak olan yapar zaten neden sürmeye uğraşsın. kısacası hedef büyük ermenistan'ı kurmaktı ruslara oynandı ve kaybedildi. ne yazık ki emperyalist devletlerin gazına gelmiş bir ermeni ulusu var. hala kardeş gibi yaşayabilecekken nefret tohumları eken hasta bir toplum haline gelmiştir ermeniler. türkiye'de düşman olarak kimi görürsün diye sorsalar 10 kişiden 1'i ermenistan der belki kimsenin umurunda bile değil bugün ermenistan. hala daha rusların oyununa gelen bir orduya ve yönetime sahiptir ayrıca.

buradaki şehr, kent anlamında kullandığımız şehir sözcüğü değil, o farsça kökenli bir sözcük.
buradaki şehr arapça kökenli olup, bir ay, 30 günlük süre demektir. türkçe'de yalın anlamıyla da ramazan ayı demektir. ramazan geleneği boyunca da nesilden nesile aktarılmıştır.

herakleitos değişmeyen tek şey değişim yasasıdır demiş ve bu yasaya logos demiştir. her şey akıyor ve bir nehirde iki defa yıkanılamaz diyerek desteklemiştir.

büyük buhranı anlatan bir kitap kendileri.

gerçek bir varoluş sancısı.

ulan aynı şeyleri yapmaktan ikrah geldi be. her eylem zulme dönüştü artık. sıkıldım ulan sıkıldım . yemek yemekten , tuvalete gitmekten,sabah uyanmaktan, her boktan.

didem madak.annesinin kaderini yaşamış,kanser yüzünden vefat etmiştir.
“erken öleceğini biliyordum bana bırakmak için,
bu acımasız ölü anne sesini.”
“canım kızım, cehaletimden şair oldum...
annesizlikten.
sen sakın şair olma!" kızına böyle seslenmişti güzel didem..

olumlu tanımlarla birlikte olumsuz tanımların olabileceği, hatta annenize alenen küfür edilebilen yer.*

- uzun yolda hızlı tempoda yürüyüş
- seksenlerden doksanlardan kalma eski ve mümkünse saçma bir dizi izlemek
- mutfağa girip müzik eşliğinde tezgaha çarpa çarpa hamur yoğurmak
- muhtemelen sonrasında işe yaramayacak bir diy projesinde saatler harcamak
- çekmeceleri, dolapları düzenlemek, atılacak şeyleri toplamak, ütü yapmak, hatta abartıp hunharca temizlik yapmak.

özetle düşünmemek için elden geleni yapmak...