soykırım

osmanlı kültürel soykırımı: bin yıllık mirasın sistematik yıkımı

630 yılında mekke’ye girişinde muhammed, kabe’nin çevresinde duran 360 put ve heykeli yok etti. bu sistematik put kırma eylemi, sahih el-buhari 2478’de kayıtlıdır. kuran 33:21, onu her çağda ve her yerde tüm müslümanların örnek alması gereken mükemmel bir model olan “uswa hasana” olarak tanımlar.

osmanlılar bu modeli daha büyük ölçekte uyguladılar. 1453'te, konstantinopolis'i fethettikten sonra, sistematik bir kültürel soykırım gerçekleştirdiler. doğu hristiyanlığının en büyük kilisesi olan ayasofya, zorla camiye dönüştürüldü. isa, meryem ve azizleri tasvir eden tüm mozaikler ve resimler alçı ile örtüldü ve kasten tahrip edildi. onlarca kilise ve manastır yağmalandı. heykeller, ikonlar, freskler, kutsal kaplar ve dini hazineler yağmalandı veya yok edildi.

14. ve 15. yüzyıllarda balkanlar ve anadolu’yu fethederken osmanlılar, binlerce hristiyan kilisesini ve manastırını sistematik olarak tahrip etti. bulgaristan, sırbistan, bosna, yunanistan ve anadolu’da dini yapılar tamamen yerle bir edildi, yağmalandı ya da zorla camiye dönüştürüldü. freskler, mozaikler ve ikonlar parçalandı, üzerleri kapatıldı ya da yapı malzemesi olarak kullanıldı. sırp ve bulgar manastırlarındaki tarihi ve dini el yazması koleksiyonları ortadan kayboldu.

1915 ile 1923 yılları arasında, ermeni soykırımı sırasında bu kültürel yıkım zirveye ulaştı. bazıları 4. yüzyıla kadar uzanan 2.300'den fazla ermeni kilisesi ve manastırı yıkıldı, yakıldı, yağmalandı veya dönüştürüldü. binlerce minyatüre sahip ortaçağ el yazması yok edildi veya hurda kağıt olarak satıldı. ermenilerin varlığının tüm izlerini silmek amacıyla sanatsal hazineler, kütüphaneler ve tarihi yapılar ortadan kaldırıldı. aynı kader yunan ve süryani kiliseleri ile manastırlarının da başına geldi. bu, dini ve kültürel mirasın sistematik bir şekilde yok edilmesiydi.

osmanlılar bu eylemleri tesadüfen gerçekleştirmediler. kitlesel yağma, kutsal mekanların zorla dönüştürülmesi ve tüm hristiyan ya da ermeni sembollerinin tahrip edilmesi yoluyla kasıtlı bir kültürel soykırım uyguladılar. bütün halkların tarihsel hafızasını silip yok etmek amacıyla binlerce mekan, yüz binlerce el yazması, mozaik, ikon ve anıt ortadan kaldırıldı. bu, terimin tam anlamıyla bir kültürel soykırımdı.