zaman tüneli

güney coğrafya'da dengeler değişiyor...
son 10 günde önemli değişimler gerçekleşti...

1. bağımsız güney yemen ilan edilmek üzere..
yemen'de stc yönetimi, güney yemen'de kontrolu ve petrol bölgelerini ele geçirerek, bağımsızlık yolunda ciddi bir adım attı. arkasında bae var.

2. israil, somaliland'i devlet olarak tanıdı
1991'de somali'den bağımsızlığını ilan etmiş somaliland, israil tarafından tanındı, yakında abd de tanıyacak.

yani, "sarı bölgelerle işaretli alanda", bae ve israil inisiyatifinde bazı kritik gelişmeler oluyor.

bu gelişmeler; aden boğazını, kızıldeniz'i, hint okyanusunun batısını kontrol edebilecek nitelikte.

israil'in hindistan'la son derece derin ilişkilerinin gelişmekte olduğunu, hindistan'dan başlayan ve bae-s.arabistan-israil-yunanistan-ab yönündeki ticaret koridorunun da, bu 2 gelişme ile bağlantılı olduğunu düşünün.

israil'in mısır'a 35 milyar dolarlık gaz satışı ile enerji açısından mısır'ı bağımlı vaziyete getirmesini de üzerine koyun.

3. iran ise; israil'den aldığı darbelerle içine kapanmış gözüküyor.
hizbullah'ı diriltmek, hamas ve islami cihat'ı ayakta tutmak çabaları olsa da, yemenli husiler ve ırak'taki irancı paramiliterler dışında bölgede etkisinin azaldığını, hele suriye'yi kaybettikten sonra "saldırı eksenini" canlandıramadığını görüyoruz. iran için, "etkisi azaldı" diyebiliriz.

4. türkiye; suriye üzerindeki kontrolunu, bölgede tam saha pres ile sürdürüyor.
israil'i kuzeyden ve hamas üzerinden de güneyden etkilemenin çabası içinde.
türkiye'nin, israil'i 1 numaralı tehdit ilan ettiği medyada yer aldı. türkiye'nin ayrıca somali'de bazı askeri unsurları var. abd ile terörle mücadele kapsamında operasyonlar gerçekleştiriyor.
türkiye'nin sudan'da da general burhan'ı desteklediğini biliyoruz. ancak, general burhan sudan'a tam hakim değil ve bae'nin desteklediği general dagola kuvvetleri (rsf) ile iç savaş halinde.
yani, türkiye de bölgede insiyatifler kullanabilecek durumda olsa da, suriye'de ve sudan'da kesin hakim diyemeyiz.

5. israil ve bae'nin çok yakın dost olduklarını not edelim.
2'linin kontrol edebildiği alanlar; yukarıda 1 ve 2. maddede belirttiğim güney yemen'in doğuşu ve somaliland'in bağımsızlığının tanınması, güney dengelerini oldukça etkileyecek kapasitede.

6. etyopya ile israil ilişkileri de oldukça derin. etyopya; ocak 2024'te somaliland ile mutabakat zaptı (mou) imzaladı. somaliland'deki berbera limanına erişim ve 20 km kıyı şeridi kiralama karşılığında, somaliland'in bağımsızlığını tanıma taahhüdü verdi. israil'in somaliland'i tanımasıyla etyopya da bu tanımayı resmileştirecek ve "güç dengesinde", israil-bae safında yer tutacaktır.

sonuç:
israil-bae-somaliland ve etyopya, güneyde baskın güç haline geliyor. abd desteği de bu ülkelerle.
israil ve bae'nin bölgede oluşturacağı deniz ve hava üsleri güney coğrafyadaki kuvvet mukayesesini ve coğrafi hakimiyeti değiştirir.