zaman tüneli
aşk acısı
negrek var...
şu şarkılar da olmasa nasıl sıkılırdık bilseniz...
saçmalık hep...
ve yine bir "akrep erkeği"nden gelir şarkı....
şu şarkılar da olmasa nasıl sıkılırdık bilseniz...
saçmalık hep...
ve yine bir "akrep erkeği"nden gelir şarkı....
devamını gör...
spontan simetri kırılması
spontan (kendiliğinden) simetri kırılması
spontan simetri kırılması, modern fiziğin en zarif ve güçlü kavramlarından biridir. temel prensibi şudur: bir sistemi yöneten fiziksel yasalar tamamen simetrik olsa da, sistemin yerleştiği en düşük enerjili (kararlı) durum bu simetriyi göstermez. yani kurallar simetriktir ama doğa, bu simetrik olasılıklar arasından birini "seçerek" simetriyi görünürde bozar.
1. fizikte simetri ne anlama gelir?
fizikte simetri, bir sistem üzerinde belirli bir işlem yapıldığında (döndürme, kaydırma veya aynalama gibi) sistemin temel özelliklerinin ve denklemlerinin değişmemesidir.
spontan simetri kırılmasında kritik nokta şudur: simetri yok olmaz. denklemlerde ve doğa yasalarında hâlâ mevcuttur; ancak sistemin bizzat kendisi (fiziksel gerçeklik) bu simetriyi gizler.
2. meksika şapkası potansiyeli
bu kavramı görselleştirmenin en iyi yolu, bir "meksika şapkası" (sombrero) grafiğidir. şapkanın tam tepesinde duran bir bilye düşünelim:
simetrik ama kararsız: şapkanın tepe noktası her yöne göre simetriktir. ancak burası kararsız bir denge noktasıdır. en küçük bir titreşim bilyeyi aşağı düşürür.
seçim ve kırılma: bilye aşağı yuvarlandığında, şapkanın kenarındaki dairesel vadinin herhangi bir noktasına yerleşir. vadideki tüm noktaların enerjisi aynıdır (yani doğa için hepsi eştir). ancak bilye bir kez bir noktaya yerleştiğinde, başlangıçtaki dairesel simetri artık "kırılmış" olur.
3. ferromanyetizma
mıknatıslar, bu olayın en somut fiziksel örneğidir:
yüksek sıcaklık: bir demir parçasındaki atomların manyetik spinleri rastgele yönlere bakar. ortalama alındığında sistem her yöne karşı simetriktir ve malzeme mıknatıs özelliği göstermez.
kritik eşik (curie sıcaklığı): sıcaklık düştüğünde, spinler enerjiyi minimize etmek için aynı yöne hizalanmak ister. dışarıdan bir zorlama olmaksızın, sistem kendiliğinden bir yön seçer. yasalar tüm yönler için aynı olsa da, malzeme artık tek bir yönü seçerek simetriyi kırmıştır.
4. goldstone teoremi: kütlesiz uyarılmalar
eğer kırılan simetri "global" bir simetri ise (yani evrenin her yerinde aynı anda uygulanan bir dönüşümse), sistemde goldstone bozonları adı verilen özel uyarılmalar ortaya çıkar.
meksika şapkası örneğine dönersek; bilyenin vadi boyunca (çembersel yönde) hareket etmesi hiç enerji gerektirmez. çünkü vadi üzerindeki her noktanın potansiyel enerjisi aynıdır. kuantum alan teorisinde bu "zahmetsiz" hareketler, kütlesiz parçacıklar veya modlar (örneğin kristallerdeki fononlar) olarak karşımıza çıkar.
5. higgs mekanizması: parçacıklar nasıl kütle kazanır?
iş yerel (gauge) simetrilere geldiğinde senaryo değişir. parçacık fiziğinin standart modeli'nde gerçekleşen süreç şudur:
alanların etkileşimi: kırılan simetri yerel olduğunda, ortaya çıkan goldstone modları bağımsız parçacıklar olarak kalmaz. bunun yerine, "ayar bozonları" (gauge bosons) tarafından "yutulurlar".
kütle kazanımı: bu süreç sonunda, normalde kütlesiz olması gereken w ve z bozonları kütle kazanır. foton ise simetrinin kırılmayan kısmıyla ilişkili olduğu için kütlesiz kalmaya devam eder.
higgs bozonu: bu süreçten geriye kalan fiziksel titreşim (şapkanın vadisi boyunca değil, merkezden dışarıya doğru olan radyal titreşim), bugün higgs bozonu olarak bildiğimiz parçacığı oluşturur.
6. matematiksel altyapı
alan teorisinde bu durum genellikle şu potansiyel fonksiyonu ile ifade edilir:
v(φ) = μ²φ² + λφ⁴
v(φ) = μ²φ² + λφ⁴ ifadesinde, kararlılık için λ > 0 olmalıdır. kritik durum ise μ² < 0 olduğunda ortaya çıkar. bu durumda φ = 0 noktası artık en düşük enerji seviyesi olmaz. sistem, sıfırdan farklı bir değerde dengeye gelir. bu değere vev, yani vakum beklenti değeri denir. başka bir deyişle, boşluk aslında tamamen boş değildir; alan sıfırdan farklı bir değer alır.
7. kütlenin tek kaynağı higgs mi?
popüler bilimde sıkça duyulan "her şey kütlesini higgs'ten alır" ifadesi tam olarak doğru değildir. higgs mekanizması temel parçacıkların (elektronlar, kuarklar, w ve z) kütlesini açıklar.
ancak, çevremizde gördüğümüz kütlenin (örneğin proton ve nötronların) yaklaşık %99'u, higgs alanından değil, kuarkları bir arada tutan güçlü etkileşimin (qcd) hapsetme enerjisinden kaynaklanır.
özetle: spontan simetri kırılması; doğanın simetriyi sevdiği halde, kararlı bir yapı oluşturmak için "taraf seçmek" zorunda kalmasıdır. bu kavram olmasaydı, evren kütlesiz parçacıkların ışık hızında uçuştuğu, yapıların ve canlılığın oluşamadığı kaotik bir yer olurdu.
spontan simetri kırılması, modern fiziğin en zarif ve güçlü kavramlarından biridir. temel prensibi şudur: bir sistemi yöneten fiziksel yasalar tamamen simetrik olsa da, sistemin yerleştiği en düşük enerjili (kararlı) durum bu simetriyi göstermez. yani kurallar simetriktir ama doğa, bu simetrik olasılıklar arasından birini "seçerek" simetriyi görünürde bozar.
1. fizikte simetri ne anlama gelir?
fizikte simetri, bir sistem üzerinde belirli bir işlem yapıldığında (döndürme, kaydırma veya aynalama gibi) sistemin temel özelliklerinin ve denklemlerinin değişmemesidir.
spontan simetri kırılmasında kritik nokta şudur: simetri yok olmaz. denklemlerde ve doğa yasalarında hâlâ mevcuttur; ancak sistemin bizzat kendisi (fiziksel gerçeklik) bu simetriyi gizler.
2. meksika şapkası potansiyeli
bu kavramı görselleştirmenin en iyi yolu, bir "meksika şapkası" (sombrero) grafiğidir. şapkanın tam tepesinde duran bir bilye düşünelim:
simetrik ama kararsız: şapkanın tepe noktası her yöne göre simetriktir. ancak burası kararsız bir denge noktasıdır. en küçük bir titreşim bilyeyi aşağı düşürür.
seçim ve kırılma: bilye aşağı yuvarlandığında, şapkanın kenarındaki dairesel vadinin herhangi bir noktasına yerleşir. vadideki tüm noktaların enerjisi aynıdır (yani doğa için hepsi eştir). ancak bilye bir kez bir noktaya yerleştiğinde, başlangıçtaki dairesel simetri artık "kırılmış" olur.
3. ferromanyetizma
mıknatıslar, bu olayın en somut fiziksel örneğidir:
yüksek sıcaklık: bir demir parçasındaki atomların manyetik spinleri rastgele yönlere bakar. ortalama alındığında sistem her yöne karşı simetriktir ve malzeme mıknatıs özelliği göstermez.
kritik eşik (curie sıcaklığı): sıcaklık düştüğünde, spinler enerjiyi minimize etmek için aynı yöne hizalanmak ister. dışarıdan bir zorlama olmaksızın, sistem kendiliğinden bir yön seçer. yasalar tüm yönler için aynı olsa da, malzeme artık tek bir yönü seçerek simetriyi kırmıştır.
4. goldstone teoremi: kütlesiz uyarılmalar
eğer kırılan simetri "global" bir simetri ise (yani evrenin her yerinde aynı anda uygulanan bir dönüşümse), sistemde goldstone bozonları adı verilen özel uyarılmalar ortaya çıkar.
meksika şapkası örneğine dönersek; bilyenin vadi boyunca (çembersel yönde) hareket etmesi hiç enerji gerektirmez. çünkü vadi üzerindeki her noktanın potansiyel enerjisi aynıdır. kuantum alan teorisinde bu "zahmetsiz" hareketler, kütlesiz parçacıklar veya modlar (örneğin kristallerdeki fononlar) olarak karşımıza çıkar.
5. higgs mekanizması: parçacıklar nasıl kütle kazanır?
iş yerel (gauge) simetrilere geldiğinde senaryo değişir. parçacık fiziğinin standart modeli'nde gerçekleşen süreç şudur:
alanların etkileşimi: kırılan simetri yerel olduğunda, ortaya çıkan goldstone modları bağımsız parçacıklar olarak kalmaz. bunun yerine, "ayar bozonları" (gauge bosons) tarafından "yutulurlar".
kütle kazanımı: bu süreç sonunda, normalde kütlesiz olması gereken w ve z bozonları kütle kazanır. foton ise simetrinin kırılmayan kısmıyla ilişkili olduğu için kütlesiz kalmaya devam eder.
higgs bozonu: bu süreçten geriye kalan fiziksel titreşim (şapkanın vadisi boyunca değil, merkezden dışarıya doğru olan radyal titreşim), bugün higgs bozonu olarak bildiğimiz parçacığı oluşturur.
6. matematiksel altyapı
alan teorisinde bu durum genellikle şu potansiyel fonksiyonu ile ifade edilir:
v(φ) = μ²φ² + λφ⁴
v(φ) = μ²φ² + λφ⁴ ifadesinde, kararlılık için λ > 0 olmalıdır. kritik durum ise μ² < 0 olduğunda ortaya çıkar. bu durumda φ = 0 noktası artık en düşük enerji seviyesi olmaz. sistem, sıfırdan farklı bir değerde dengeye gelir. bu değere vev, yani vakum beklenti değeri denir. başka bir deyişle, boşluk aslında tamamen boş değildir; alan sıfırdan farklı bir değer alır.
7. kütlenin tek kaynağı higgs mi?
popüler bilimde sıkça duyulan "her şey kütlesini higgs'ten alır" ifadesi tam olarak doğru değildir. higgs mekanizması temel parçacıkların (elektronlar, kuarklar, w ve z) kütlesini açıklar.
ancak, çevremizde gördüğümüz kütlenin (örneğin proton ve nötronların) yaklaşık %99'u, higgs alanından değil, kuarkları bir arada tutan güçlü etkileşimin (qcd) hapsetme enerjisinden kaynaklanır.
özetle: spontan simetri kırılması; doğanın simetriyi sevdiği halde, kararlı bir yapı oluşturmak için "taraf seçmek" zorunda kalmasıdır. bu kavram olmasaydı, evren kütlesiz parçacıkların ışık hızında uçuştuğu, yapıların ve canlılığın oluşamadığı kaotik bir yer olurdu.
devamını gör...
prof. dr. mazhar osman
mazhar fuat ve özkan’la bağlantısı yoktur muhtemelen de tesadüftür tüm bu naneler…
devamını gör...
başaramazsın
hayal kırıklığı yaratıyor bana da volkan diye bir arkadaşım söylemişti, kır eşşek yaşındaydı da neyze. teyzeler küfüre kızıyor…
devamını gör...
transhümanizm
ımansiz ve kalbi muhurlu bot'lari daha etkin bicimde somurmenin onunu acacak insanlik disi bir akim, sistem ve iradeyi dizginleyecek olan duzen.
dunya genelinde sozde avamokrasi'ye gecisler yapilirken umut dolu olanlar kandirilmaya doymaz.
dunya genelinde sozde avamokrasi'ye gecisler yapilirken umut dolu olanlar kandirilmaya doymaz.
devamını gör...
15 temmuz
insanlar farketmiyor ama ülkemizde 7 aydır süre gelen devasa bir istihbari 15 temmuz yaşandı ve size dışarıdan bakan bir göz olarak söylüyorum, bu ülkeyi vallahi de billahi de kadınlar kurtardı, bir de kedilerle ambulans şoförleri. iran’a çöken trump ve putin; erdoğan’ı da yemek istiyordu, sinei millete dönüldü de canımızı çok yaktılar. gerizekalılar erdoğan’ı yavaş yavaş zehirliyorlarmış, sonunda ne oldu, millet ruhuna sahip çıktı, yüz senede bu ülke çok büyük bir ihanet ve yüzsüzlük biriktirmiş gerçekten ne diyebilirizzz.
devamını gör...
transhümanizm
uykumuz, stresimiz ve davranışlarımız nasıl yeni nesil teknolojiyi yönlendiren verilere dönüşecek?
israel inovasyon kurumu ve tkuma direktörlüğü, sderot’ta insan dayanıklılığını incelemek üzere dünyada türünün ilk örneği olan ulusal bir ar-ge laboratuvarı kuracak
tkuma direktörlüğü ve israel inovasyon kurumu bugün, sderot'ta ulusal bir yaşam laboratuvarı kurmak için yaklaşık 5 milyon yeni şekel tutarında ortak bir yatırım yaptıklarını duyurdu. bu, insan dayanıklılığını araştırmaya ve insan merkezli yapay zeka ile dayanıklılık teknolojisi geliştirmeye adanmış, türünün ilk örneği olan bir uygulamalı araştırma altyapısı olacak.
proje, gerçek dünya koşullarında toplanan çok boyutlu, uzun vadeli bir veri havuzu oluşturacak ve araştırmacıların ve teknoloji şirketlerinin insan stresi, uykusu, davranışları ve dayanıklılığını daha iyi anlamak için tasarlanmış yeni nesil teknolojiler geliştirmelerine olanak tanıyacak. bu girişim, israel'i insan dayanıklılığı ve yapay zeka alanındaki küresel araştırmaların ön saflarına yerleştirmeyi ve aynı zamanda endüstriye, devlet kurumlarına ve akademiye hizmet edecek ürün, hizmet ve araçların geliştirilmesi için yeni bir temel oluşturmayı amaçlıyor.
inovasyon, bilim ve teknoloji bakanı gila gamliel şunları söyledi: “sderot’ta insan dayanıklılığını incelemek üzere kurulan yaşam laboratuvarı, israel’in öncülüğünde gelişen, ileri bilim, yapay zeka ve gerçek yaşam arasında derin bir entegrasyonu temsil eden yeni bir yaklaşımı yansıtıyor. bu ulusal altyapıyı özellikle sderot gibi bir kenar bölgede kurma kararı tesadüfi değildir; bu karar, inovasyon ve büyüme merkezlerinin ülkenin merkezinin ötesinde de ortaya çıkabileceği ve çıkması gerektiği inancını yansıtmaktadır.
önemli bilimsel ve teknolojik katkısının yanı sıra, bu girişim, yüksek kaliteli işler yaratarak, araştırmacıları ve girişimcileri çekerek ve şehri insan dayanıklılığı alanında uluslararası bir bilgi merkezi olarak konumlandırarak sderot'un inşasına, rehabilitasyonuna ve güçlendirilmesine yardımcı olacak bir gelecek büyüme motoru görevi görecektir. bu şekilde, bilimsel mükemmelliği toplumun ve topluluğun güçlendirilmesiyle birleştirerek, israel'in inovasyonunun sahada gerçek bir etki yaratmasını sağlıyoruz.”
kaynak; türkiye'de yasaklıymış, vpn ya da opera ile ulaşabilirsiniz
devamını gör...
sözlükçülerin dönmek istedikleri yıl
şu yıldan bir çıksam ve yeni semalara geçsem burada olmam zaten...
geçmişe gerek yok, "daima ileri" ye de gerek yok..
gereksizlere hiç gerek yok...
geçmişe gerek yok, "daima ileri" ye de gerek yok..
gereksizlere hiç gerek yok...
devamını gör...
günaydın sözlük
bugün her şey gönlümüzce olsun temennilerimizle, günaydın herkese.
devamını gör...
yapay zeka
yapay olmayan akılsızlara ve cahillere akıl verip rehberlik eden sistemdir. tembellerin ve asosyal depresiflerin en sevdiği uygulamalardandır.
devamını gör...
aşk acısı
yasam kalitesini cok dusuren.
2003 ve 2009 arası ask acılarıyla gecti.
2014 ve 2019 arası ask acılarıyla gecti.
guzel hatırlamıyorum.
2003 ve 2009 arası ask acılarıyla gecti.
2014 ve 2019 arası ask acılarıyla gecti.
guzel hatırlamıyorum.
devamını gör...
galatasaray gol yedikçe içimizde oluşan sevinç
normal bir sevinçtir, ligde baş edemeyen zayıf, düşük kalite takımların galatasaray'ın gol yemesi ve başarısızlığına üzüleceğini düşünenimiz yok zaten. şampiyonlar ligi'nde son 16 seviyesini güncel haliyle rüyalarında göremeyecek tipler akşamdan beri böyle. bu acizlik ve zavallılık benim epey komiğime gidiyor.
sezon sonu yine ağlarlar buralarda, yapı, hakem, fetö bilmem ne diye. zeka seviyeleri ancak bu kadar çünkü.
sezon sonu yine ağlarlar buralarda, yapı, hakem, fetö bilmem ne diye. zeka seviyeleri ancak bu kadar çünkü.
devamını gör...
prof. dr. mazhar osman
1884 yılında sofulu’da doğmuş, 1904 yılında askeri tıbbiye’den mezun olmuş önemli bir türk hekimidir. meslek hayatının başında gülhane’de akıl ve sinir hastalıkları alanında çalışmış, ardından almanya’da berlin vemünih kliniklerinde incelemelerde bulunarak bilgisini geliştirmiştir. türkiye’de modern psikiyatrinin kurucu isimlerinden biri kabul edilen mazhar osman, toptaşı bimarhanesi’ndeki dönüşüm çalışmalarının ardından kurumun bakırköy’e taşınmasına öncülük etmiş ve burada modern ruh sağlığı hizmetlerinin kurumsallaşmasına büyük katkı sağlamıştır. ayrıca bağımlılıkla mücadele alanında da öncü bir isim olmuş, 1920’de kurulan hilal-i ahdar’ın, yani bugünkü yeşilay’ın kurucuları arasında yer almıştır. 31 ağustos 1951’de vefat eden mazhar osman, türk tıp tarihinde derin iz bırakan hekimlerden biri olarak anılmaktadır.
kaynakça
* bakırköy prof. dr. mazhar osman ruh sağlığı ve sinir hastalıkları eğitim ve araştırma hastanesi, “kurucumuz”.
* bakırköy prof. dr. mazhar osman ruh sağlığı ve sinir hastalıkları eğitim ve araştırma hastanesi, “tarihçemiz”.
* nuran yıldırım, “usman, mazhar osman”, tdv islâm ansiklopedisi.
* türkiye yeşilay cemiyeti, “tarihçe”.
kaynakça
* bakırköy prof. dr. mazhar osman ruh sağlığı ve sinir hastalıkları eğitim ve araştırma hastanesi, “kurucumuz”.
* bakırköy prof. dr. mazhar osman ruh sağlığı ve sinir hastalıkları eğitim ve araştırma hastanesi, “tarihçemiz”.
* nuran yıldırım, “usman, mazhar osman”, tdv islâm ansiklopedisi.
* türkiye yeşilay cemiyeti, “tarihçe”.
devamını gör...
yapay zeka
benim yapay zekam bazı kadın yüzlerini, kemikli ve gölgeli çiziyor ama sizinkiler hep nedense herkesi cimcimeye çeviriyor.
ben öyle görüyorum...
ben öyle görüyorum...
devamını gör...
sağlık sorunları
hayat kalitesini cok dusuren.
2003-2009 arası cok saglık sorunum vardı.
keza 2020-2023 arası da.
guzel hatırlamıyorum.
2003-2009 arası cok saglık sorunum vardı.
keza 2020-2023 arası da.
guzel hatırlamıyorum.
devamını gör...
türk telekom
güzel güzel ponpon kızlar olurdu ... yok mu artık ?
devamını gör...
ankara'nın delisi
kıdemli başçavuştur.
hiyerarşide ortalardadır ama..
hiyerarşide ortalardadır ama..
devamını gör...
pavyon da iftar yapmak
negrek var...
gelin bize bazı bazı... ben size piyano çalarım ve kristal şamdanlarımı yakarım.
yoga dersinde neler öğrendiğimin gösterisini dahi yaparım.
bir de bakmışsınız sıra tatlıya gelmiş !
gelin bize bazı bazı... ben size piyano çalarım ve kristal şamdanlarımı yakarım.
yoga dersinde neler öğrendiğimin gösterisini dahi yaparım.
bir de bakmışsınız sıra tatlıya gelmiş !
devamını gör...
teşekkürler galatasaray
bayramda aile ziyaretine gezmelerine gelen galatasaray taraftarlarına teşekkürler galatasaray diye tebrik edelim. hem aile birliğimiz daha sıkı sağlanmış olur, onlarda avrupa'dan elemenin hüznünü atmış olurlar.
devamını gör...
