ayrımcılık

ayrımcılık, bir kişiye ya da gruba, belli özelliklerinden dolayı önyargılı davranmaya denir. bu davranış, pozitif ya da negatif yönde olabilir. ancak, ayrımcılık dendiğinde genellikle negatif anlam anlaşılır. genel olarak etnik köken, cinsiyet, din, dil, dünya görüşü, engellilik, yaş yüzünden ayrımcılık yapılmaktadır.
toplumda bütünleşmeyi engelleyen, bireyleri mutsuzluğa sevk eden en ciddi toplumsal sorunlardan biri olan ayrımcılık aynı zamanda uluslararası metinlerin ve birçok ülke anayasasının açıkça yasakladığı bir suç olmasına rağmen tanık olduğumuz bir sorundur.
ayrımcılığın temelinde, ayrımcı muamelede bulunanların kendilerini mağdurlardan üstün görme örtük kabulleri yatar.
genelde kişisel bir deneyime dayanmayan önyargılar aile, arkadaş, okul, medya gibi kurum ve çevrelerce üretiliyor ve nesiller boyu dolaşımda tutuluyor. bir müddet sonra bu önyargılar nefrete dönüşebiliyor.
çeşitli kesimlere karşı ayrımcı uygulamaların yaygın olduğu toplumlarda yalnızca mağdurlar değil; hak ve adalet duyguları körelmemiş kesimler de huzursuz oluyor. bu durumda, barış içinde birlikte yaşamayı engelleyecek birçok acı tecrübe toplumsal hafızada yer ediniyor.
tüm insanlar kişisel özelliklerine göre değil; eşitlik ilkesine göre muamele görme hakkına sahiptir.

pozitifi negatifi olmayan kavramdır.

bir ırka diğerine/diğerlerine karşı daha çok imtiyaz verirseniz ırkçılık yapmış olursunuz.
bir dine diğerine/diğerlerine karşı daha çok imtiyaz verirseniz ümmetçilik yapmış olursunuz.
bir cinsiyete diğerine/diğerlerine karşı daha çok imtiyaz verirseniz cinsiyetçilik yapmış olursunuz.

pozitif ayrımcılık diye bir şey olmamalıdır. bu bir çözüm değil.

bölünmüş sınıf deneyi: ırkçılığın doğuşu (jane elliot deneyi)

ayrımcılık yapılan kişinin midesine yediği yumruk.

eşitsiz tutum sergilemektir.

hangi konuya hangi olaya hangi duruma ait olduğuna bakılmaksızın olamaması gerekendir.

türkiye'de akla gelebilecek herhangi bir konuda ayrımcılık yapılıyor. bu işin ustası olmuşuz resmen.

kendinden olmayanı dışlama davranışıdır. konu cinsiyet, din, dil, ırk, memleket, tuttuğu takım, siyasi görüş, göz rengi, boy uzunluğu, hangi marka ayakkabı giydiği gibi aklınıza gelebilecek her şey olabilir. ayrımcı insan aidiyet duymadığı veya sevmediği her özelliği ve bu özelliklere sahip kişileri dışlayabilir.

küçükken hiç dikkat etmezdim; hangi eşyam olmuş marka mıymış değil miymiş umrumda bile olmazdı. başkasının neyi varmış ne fiyattaymış onunla da aynı şekilde ilgilenmezdim. bi şey denilse de aldığım kitaba, deftere, üste başa amaan der geçerdim ki çok da laf edilmemişti. bunları benim bu şekilde karşılamamın asıl nedeni durumumun fena olmamasıydı bi şekilde. hatta böyle üstten bakıldığını bazı anlar fark dahi etmemiştim. yıllar geçtikçe bunu daha iyi gördüm, fark ettim, hem sosyal medya üzerinden hem de günlük hayattan. ben yine önemsemiyorum kendi adıma. ama durumu iyi olmayan ya da bi deftere mesela 30 tl vermek istemeyen birinin aşağılanma hissiyatı duyması şakayla bile olsa bunun hissetirilmesi çok acımasız ve düşüncesizce.

sevmediğiniz insanların kapısına gece onlar uyurken kırmızı boyayla çarpı işareti koymaktır.

siyahi insanları hep suçlu rollerinde oynatmaktır.

pozitif ayrımcılık ve negatif ayrımcılık olarak ikiye ayrılır.

pozitif ayrımcılık; sosyal, ekonomik ve politik yaşamda kadınlar, engelliler, yaşlılar gibi taşıdıkları özellikler nedeniyle dışlanmış ya da dışlandığı düşğnülmüş kişilerin, dışlanmışlıklarını azaltmak ve uzun vadede engellemek amacıyla ortaya konulan çalışmaları ifade eder.

negatif ayrımcılıkta ise çeşitli özelliklerine bağlı olarak ayrımcılığa uğrayan kişiler, başkalarının sahip olduğu haklardan mahrum bırakılır ve bu durum zaman içinde meşru görülmeye başlar.

kendi çocuklarına özen gösteriyorsun benim öğrencilerimin yemekleri ve odaları çok kötü, beni tehdit ediyorsun hadi ben alıştım bu duruma, sözde türk ve oğuz olacaksın ama sen aklını kiraya veriyorsun, vebali herkesin boynuna, pisliğe saplanan bu ülkeyi temizlemek zorundasınız, sistem de modere bende sistem 25 yaş altına entegre, üstler nefretle dolu. maalesef ki öyle.

ananemin yaptigidir. ayrimcilik sadece irksal, yonelimsel ve kimliksel ayristirmacilikla sınırlı kalmaz. evlat ayristirmak da bi ayrimciliktir. hatta pozitif ayrimcilik da bi ayrimciliktir. yani mesela, bi kadina otobuste neden yerini veriyosun ki, kadin engelli mi mesela. evet pozitif ama bu pozitif muamelenin nedeni ne, hamile mi kadin, ya da yasli mi. yo. oyle siradan bi kadin. yani hem ayrimcilik hem de cinsiyetciliktir bu. zaten cinsiyetcilik de ayrimciligin bi alt grubu gibi bi sey zaten. cinsiyet ayrimciligi. ya da kadinin kapisini acmak mesela arabadan indiginde. pozitif de olsa ayrimcilik ve cinsiyetcilik. zaten cinsiyetcilik de ayrimcilik isye, o hesap.

bunlar feminazi konulari gerci ama ornek babinda. zaten mevzunun ananemi alakadar eden kismi bu kisim degil. bu kisim sadece basimdan gecen olayi temellendirmem icin yaptigim ufak ve aslinda uzun bi tanimdi. yani binlerce entry girdim ama en iyi tanimi bence bu baslikta yaptim.

...

simdi bunun 70+ bi ornegini verecem.

simdi mesela ben ananemin 6 torunundan en sevdigi torunuyum. yani bana bi pozitif ayrimcilik var. e tabi ben bundan memnunum, sonucta ben otobuste ayakta duran bi kadin degilim, otobuste degilim, kadin degilim. yine ananem bu sevgisini sahsimin kapisini acarak da izhar etmiyo yani.

ama mesela negatif bi ayrimcilik ornegi veriyim. bugun anam et aldi. malum, kurban bayrami. teyzem de et aldi. malum, ona da kurban.

lakin, ananem dedi ki anneme, 'senin etin gec pisiyo, onunki cabuk pisiyo.' yani etin pismesi uzerinden ayrimcilik yapti. etin pismesi bahane, esas olan teyzemi anamdan cok sevmesi. annem de bunun farkindaydi zaten, dedi ona da sonradan.

iste bu bi ayrimciliktir. ama ben anami da severim, ananemi de. teyzem de fena degildir. evet.