güneş

en büyük ve en önemli ısı ve ışık kaynağı. dünyamız o olmadan bir hiç.

1982 yılında yayın hayatına başlamış, günlük ulusal türkçe gazete

bir dönem bulmacasını keyifle çözdüğüm gazete.

yenilenebilir enerji kaynaklarından en önemlisidir.

yaklaşık 4,5 milyar yıl ömrü kalmıştır ve var olduğu andan bu yana kütle kaybına uğramaktadır. bu kütle kaybının sonucu olarak dünya, güneş'ten her yıl 1,5 cm kadar uzaklaşmaktadır.

divan şiirinde güneş," aynı zamanda parlaklığından ve yüzüne bakılmaz oluşundan dolayı sevgili ile ilişkilidir. aşığı başka hiçbir şeyi göremez hale getiren, aşığın gözlerini kamaştıran bir varlıktır. ( bkz göz kamaştıran sevgili) sevgilinin yüzü, yanağı, kendisi güneşe benzetilir." ne güzel bir hitaptır.

can bonomo şarkısı.

astrolojide aslan burcunun gezegenidir.

dünyayı aydınlatan ve ısıtan küre.

tapılması gereken yüce varlık. galaksideki hayatımızı tamamen ona borçlu olduğumuz, aynı zamanda bizi bir anda yok edebilecek kudrete de sahip olan, sanıldığından daha gizemli olan, katı değil gaz halinde bulunduğu anlaşılan yıldızdır.

dünya’daki yaşamın en büyük enerji kaynağıdır.
insanoğlu güneş’in bir saniyede yaydığı enerjinin tamamını toplayabilse tüm dünyanın ihtiyacını yarım milyar yıl kadar sağlayacak miktarda enerji elde ederdi.ayrıca güneş tek başına güneş sistemi kütlesinin %99,8’ini oluşturur

bir anakol yıldızı ve aynı zamanda dünya'ya en yakın yıldız.

bugün güneş'in nükleer füzyon ile enerji ürettiğini biliyoruz ama 20. yüzyılın başlarına kadar bunu bilmiyorduk.

başlarda güneş'in, bizim bildiğimiz enerji kaynaklarından biriyle enerji üretiyor olabileceği fikri hakimdi. örneğin kömür ya da doğal gaz... bilim insanları bunun olabilirliğini test etmek istedi ve güneş kütlesi kadar kömürün yanması durumunda ortaya çıkabilecek enerjinin ne kadar süreyle kullanılabileceğini hesapladılar. buradan çıkan sonuç sadece yaklaşık 800 yıldı. oysa jeolojik kayıtlardan güneş'in yaklaşık 4,5 milyar yıldır enerji ürettiğini biliyoruz.

bilim insanları soruya yeni bir yanıt aramaya başladılar. bu kez akıllarına kütle çekimsel enerji geldi. hesaplar bu kez de bunun için yapıldı ve sonuç bulundu: yaklaşık 10 milyon yıl. yani bu da yanlış tahmindi.

doğru tahmin, daha doğrusu teşhis, 1930'larda radyoaktivitenin yavaş yavaş anlaşılmaya başlanmasıyla geldi. yapılan hesaplar gösterdi ki, güneş bunca yıllık enerjiyi ancak nükleer tepkimeler yoluyla üretebilir.

***

güneş'te olup biten kısaca şu: 4 hidrojen atomu birleşiyor ve 1 helyum atomuna dönüşüyor. 4 hidrojen atomunun toplam kütlesi, 1 helyumun kütlesinden fazla. peki nereye gidiyor aradaki fazla kütle? hesaplamalara girmeden kısaca şunu söyleyebilirim ki o da e = mc² formülü gereğince enerjiye dönüştürülüyor. bu nedenle de ortaya çok uzun süre yetecek kadar muazzam bir enerji çıkıyor.

yeryüzünde yaşamanın en büyük sebebidir. güneş'te ısı vardır, ışık vardır, renk vardır ama hayat belirtisi yoktur.
işte bundan dolayı karıncalar, güneş ışığı ile yollarını görürken ya da bal arısı güneş ışığı ile gözleri ışıldayıp kanatları ısınırken, koskoca güneş bunlardan habersizdir.
güneş, dünya için bir sebeptir.

güneş deyince benim aklıma neden bu geliyor.

ikarus'un uğrunda ,balmumundan yapılma kanatlarını bile unuttuğu yıldızdır. zirveyi temsil eder ancak kendisine ne kadar yaklaşırsan o kadar yanarsın.

g-type main-sequence star (g2v) {g-tipi anakol yıldızı} diye geçer. sarı cüce tanımlaması yanlıştır. spektrumu daha çok beyaza yakındır.

çapı 1.39 milyon kilometre, yani dünya gezegeninin 109 katı olan yıldız. kütlesi ise dünyanın 330,000 katıdır. güneş sistemi içindeki kütlenin %99.86'sı kendisine aittir. kütlesinin %73'ü helyum, %25'i ise hidrojenden oluşur.

peki kendisine sonunda ne olacak?

yaklaşık 4-5 milyar yıl sonra çekirdeğindeki helyuma dönüştürdüğü hidrojen atomları tükenecek, nükleer füzyonu devam ettiremeyen çekirdeği sıkışmaya ve dış katmanları genişlemeye başlayacak. kendisi bir supernova ile noktayı koyacak kütleye sahip olmadığı için gittikçe genişleyerek bir kırmızı dev haline gelecek. bu genişleme esnasında hemen hemen eski boyunun 15 milyon katına ulaşacak ve merkür, venüs, dünya ve bir ihtimal mars gezegenlerini yutacak.

mars yutulmaktan kurtulursa yeni merkür olacak. (ateşten bir kaya topu. )

bu gezegenler sobaya atılmış bir kuş tüyü gibi yanıp yok olacaklar.

yıldızın sıkışan çekirdek sıcaklığı 100 milyon dereceye ulaşınca helyum füzyonu başlayacak.

bu devrede güneş sistemimizden geriye pek bir şey kalmamış olacak.

birkaç milyar yıl daha geçtikten sonra güneş bir beyaz cüceye dönüşecek, ve samanyolu galaksisinin 200-600 milyar ışığından bir tanesi daha sönmüş olacak.

umudun simgesi.

gönlüme güneş gibi doğdun, ey şifa kaynağım.

ateş ve öfkedir benim için, yağmur ve karın masumiyetine karşı...