zamanda yolculuk

yıldızlar da, ışıkları da gözümüze birkaç gün önceki halleriyle görünüyorlar. bu da bizim aslında geceleri yıldızlara bakarken geçmişe doğru bir gidişat yaşadığımızı gösteriyor.

goblin gezegeni güneş etrafındaki dönüşünü yaklaşık olarak 40.000 küsür yılda tamamlıyor. fakat dünya yalnızca 24 saatte tamamlar. bu da bize gösteriyor ki; hız arttıkça, zaman azalır.

"eğer insanlar ışık hızına ulaşabilseydi, dünyayı 7 kez turlarlardı." şeklinde bir teori atılmıştı ortaya. teorinin doğru olduğunu baz alırsak, biz dünyanın etrafındaki 7. dönüşümüzü yaparken the goblin gezegeninde yaşayan bir organizma henüz hareket dahi etmemiş olabilir.
özetle her dakika zamanda yolculuk yapıyoruz.

not: saçma örneklerle anlattım ama siz beni anladınız. *

edit: düzenleme.

kendi içerisinde bir sürü paradoks barındıran lakin teorik olarak mümkün olan über olay. teorik olarak dediysem öyle bir makineye atlayıp geçmişe gitmek gibi düşünmeyin. yine fizik yasalarının çerçevesinde gerçekleşecek olay.
bazı zamanda yolculuk yöntemleri.
- ışık hızına çok yakın bir hızda seyahat etmek.
- kara deliğin çekim alanına kapılmadan ( ki imkansız gibi ) yüzeyinde beklemek.
- kuantum sıçraması.

geleceğe gitmek ve geçmişe gitmek arasında teorik ve mekanik farklar olan yolculuk şekilleri. fakat burada kritik bir bilgi var.

zaman bizim algılayamadığımız bir boyuttur. zaman ile oynayamazsınız.

ilk olarak geleceğe gitmekten başlayalım.

geleceğe gitmek mümkündür, fakat bu geri dönüşü olmayan bir yolculuktur. hatta bu geleceğe gitmek şeklinde değil, vücudunuzu dondurmanızla aynı mantalitede işler. siz ışık hızına yaklaştıkça sizin için zaman yavaşlar. aslında zaman değil, sizin vücudunuzdaki atom hareketleri ışık hızına yaklaştığı için normalden çok daha yavaş hareket eder. bunu anlamak için araba ile giderken yanınızda sizinle aynı hızda ilerleyen bir araba olduğunu düşünün. sanki o araba hareket etmiyormuş gibi gelecek size. atomlarda aynı bu olayı yaşamakta ışık hızına yaklaşınca. yani siz ışık hızında 100 yıl tur attığınızda siz bunu belki 1-2 saniye gibi hissedeceksiniz fakat dışarıdaki kişiler için o 100 yıl geçmiş olacak. sadece siz bunu hissetmediniz çünkü vücudunuzun her bir hücresi bizim hücrelerimizden çok yavaş hareket etti. üstte bahsettiğim gibi aslında zaman ile oynamadınız çünkü zamanı kontrol edemezsiniz.

şimdi ise geçmişe gitmek konusuna bir bakalım.

geçmişe gitmek maalesef mümkün değildir. çünkü yine aynı sebeple zaman boyutunu algılayamıyoruz ve kontrol edemiyoruz. fakat bu sizi üzmesin, gidemiyor olsak bile geçmişi görebiliriz!

görme aktivitesi ışık* sayesinde gerçekleşir. ışığın ise evrende belli bir hızı vardır* ve yaklaşık saniyede 300 bin km diyebiliriz. eğer siz bir şekilde saniyede 300 bin km'den hızlı gidip arkanıza bakarsanız kendinizi göreceksiniz. çünkü sizden yansıyan ışık* daha oraya gelmedi. yani bir şekilde ışıktan hızlı gidebilirsek ve dünyaya bakabilirsek, dünyanın geçmişini görebilir ve inceleyebiliriz. bunun gibi teorileri belki ileride solucan delikleri ile kanıtlayabiliriz.

veya kim bilir, belki zamanı algılamayı öğreniriz.

tamamen bilimsellikten öte, bilim-kurgu bilgilerime dayanarak diyeceğim tek şey, x evreninden x evrenine zamansal bir yolculuğun imkansız olmasıdır. şimdi diceksiniz, "yav, oluyor abicim yahu." tamam oluyor, ama yolculuğa başladığımız noktadaki ben ne oluyorum? yok mu oluyorum? bilincim ve bedenim bölünerek benden ayrı yaşamaya devam mı ediyor? sonra bu zamana çok takılıyorsunuz, bunlar 60'ların 70'lerin kurgusu. mesele zaman değil, uzayda düzleminde sıçramalar yapmak. örneğin x evreninden y evrenine, ya da x1'den x2'ye (yakın evren'e) geçmek. bak bu nokta aydınlanmış değil, sonuçta geçtiğimiz evrende bizim bedenimizde ve bilincimizde bir ben var, bu problemi bir derece kaldırır. ha, gideceğin evrende, belki başka bir zamandasındır, başka bir yerdesindir, o ayrı. sonra evrene sıçramak fikri çok büyük bir problem. sıçramanda paralel evrenin dünyasını ve paralel kendini buldurman nasıl olacak? direk paralel senle mi birleşeceksin, yoksa paralel sen sıçradığın (örneğin uzay boşluğu) yere mi gelecek? bir de yol aldığımız evrene dönmemizin imkansız değil ama sonsuz ihtimalde olduğu gerçeği ile karşı karşıyayız. (gerçi ben 101. denememe kadar ümidimi korumuştum.)

en bi sevdiğim bilim kurgu türüdür zamanda yolculuk. ama zamanda yolculuğun belli başlı bazı bilimsel gereksinimleri vardır. bunları madde madde açıklayalım.

1. elin boş gitmemek. türk geleneklerinde elin boş gidilmez. dinozor devrine de gideceksen elinde etle git. ayıb olur.

2. zamanda yolculuk ediyorsanız ve yanınızda bayan (kadın değil bayan) varsa bacaklarınızı açmayın öküz gibi.

3. dinlenme tesislerinden bir şey yeme içme.

4. şöferle konuşma.

5. zamanının adamı ol. her devrin adamı olma.

bundan kelli diyeceğim odur ki zor olabiliyor bazen zamanda yolculuk. sene 1970'i 1907'ye bağlayan gece, arkadaşla kafamız nasıl güzel. dedi ben rahmetli anamı görcem hacı. iyi dedik bastık 1956'ya gittik. bizimki daha bebe felan o yaşlarda. annesini camdan izliyoruz. bizimkini bebekliğine tası bir çaktı, bizim uzaktan kafamız acıdı nerdeyse. abv dedi bizimki döndük geldik. yani demem o ki o arkadaşa ne oldu?

böyle bir şey mümkün olsaydı öncelikle sevmediklerimin geçmişine giderdim. sebeb-i ziyaretim ise malum.

eğer yapma şansım olsa 2021 yılbaşı çekilişinde çıkacak numaraları alıp çekilişten bir hafta öncesine dönüp parayı kazanacağım olaydır.
böylece de paranın zaten hep benim olmuş olduğu/olacağı gerçeği devam etmiş olur.

zamanda geçmişe ya da geleceğe gidilebilir mi? ya da aynı anda farklı zamanlarda yaşanabilir mi?
zamanın göreceli bir kavram olduğunu düşünürsek, zamanda yolculuk yapmak mümkün.
şöyle ki;
bu konuda; zamanın genişleyerek, az zamanda uzun bir zaman yaşama hali veya mekanları aşarak bir anda değişik yerlerde görünebilme ya da rüyada uzak mesafelere bir anda gidip geçmişe ve geleceğe geçme;

yahut ışınlanma, ışık hızında seyahat etme ya da soluncan deliği teorisi, büyükbaba teorisi, kuantum fiziği gibi farklı teoriler var aslında...

geçmişe ve geleceğe gitmek için aklın kabul etmeyeceği bu teoriler şimdilik mantıksız görünse de zamanla gerçekleşebilir...

belki "zamanda yolculuk" kavramı bu teorilerin içerisinde gizlidir.
belki de ölüm anında, ölü iken ya da öldükten sonra!..

beni 1950 yılına götürür müsünüz ?
bu dönem gerçekten çok kırıcı ve yok edici

acıyı bildiğim ama hissetmekten yorulmadığım bir zaman iki bilet lütfen. biri bana biri de ...

zamanda yolculuk gözümüzde çok büyüttüğümüz bir kavramdır. farkindalıkla bakarsak varlık alanında bulunduğumuz her an zamanda yolculuk yapmaktayız. hatta akslini henüz beceremiyoruz..

madam vastra’nın dediği gibi:


(bkz: doctor who)
(bkz: madam vastra)

geceleri gökyüzüne baktığımızda yaptığımız eylem.

çoğunuz duymuştur; yıldızlara baktığımızda onların çok eski hallerini görürüz aslında, son feci mars'ın da belirttiği gibi. yani gökyüzünde gördüğünüz bir yıldız belki de çoktan "öldü" ve şu anda orada bile değil. ancak ışığının bize ulaşması çok uzun zaman aldığından belki de onun ölümünü hiç göremeyeceğiz kendi ömrümüz süresince. astronotlar da dünya yüzeyinde değil onun yörüngesinde dolandıkları zaman birer zaman yolcusuna dönüşüyor. tabii fark edilir boyutlarda zaman kaymaları yaşamıyorlar. son olarak, aynaya baktığınızda bile son derece minik bir farkla kendi geçmişinizi görüyorsunuz. zira görüntünüzü oluşturan ışığın aynaya yansıyıp oradan size geri dönmesi bile ufacık bir zaman farkı yaratıyor.

***

fakat esas mevzu, zaman boyutu içerisinde ileriye ya da geriye doğru gerçekten fiziksel olarak gidebilir miyiz sorusu. teorik olarak evet.

önce en basit teoriden bahsedeyim: blok evren teorisi. buna göre zaman, bizim algıladığımız şekliyle geçmiş - şimdi - gelecek şeklinde 3 ayrı "bölge" değil. bunların üçü de aynı anda var olan ve sadece uzay boyutlarında yapacağınız bazı hareketler ya da değişimler sonucunda gidebileceğiniz dilimler. yani aslında "geçen" ya da "gelecek" hiçbir şey yok. hepsi bir arada ve "şu an" dediğimiz zaman dilimi ile birlikte zaten var.

***

ışık, evrende bildiğimiz en yüksek hıza, yani limit hıza sahip. bildiğimiz kadarıyla ışık hızını geçtiğimizde, zamanda geleceğe hareket etmiş oluyoruz. fakat bunun bir yolu henüz bulunmadı. doğrudan ışığın hızını geçmek yerine, kuyunun etrafından dolanma yolunu seçebiliriz. örneğin bir warp motorunuz varsa, evrenin kendi dokusunu kullanarak zamanda ileriye seyahat edebilirsiniz. bunu dalga sörfü yapmak gibi düşünebilirsiniz: evrenin dokusu ışıktan hızlı hareket eder (einstein denklemleri bunun olanaklı olduğunu söyler) ve siz de uzay aracınızın içinde, evrenin dokusu üzerinde seyahat edip geleceğin keyfini çıkarabilirsiniz. burada anlatmak kolay olsa da gerçekte bunu yapmaya bir sürü engel var tabii.

ikinci olarak bir solucan deliği bulabilir *, evrenin bir noktasından bambaşka bir noktasına çıkar ve böylece yine zamanda yolculuk yapmış olursunuz. sorun şu ki bir solucan deliğini bulmak/oluşturmak, açık tutabilmek ve insan boyutunda, atomlarınıza kadar ayrışmadan bunun içinden geçmek biraz sıkıntılı bir süreç. ilgili başlığı okumanızı tavsiye ederim bu arada.

bunlar dışında teorik birtakım zaman makinesi projeleri de var. elbette hepsinin kendine özgü problemleri var ve bunlardan herhangi birini yapıp kullanmak o kadar da kolay değil.

***

ya zamanda geriye gitmek? çoğu kişi bunu imkânsız sansa da aslında çalışmalar öyle olmadığını gösteriyor. yani aslında zamanda geriye gitmenin teorik olarak bir engeli yok ama gittiğiniz yerde herhangi bir şeyi değiştirmenize evren yasaları izin vermiyor. harry potter izleyicileri hatırlar; orada düşünseli adlı bir anı yolculuğu sistemi mevcuttu. geçmişe gidip orada olan her şeye tanıklık edebiliyordunuz ama orada olduğunuzu kimse bilmiyordu çünkü hiçbir şeye müdahale edemiyordunuz. işte durum tam da böyle.

eğer bu çalışmanın yanlış olduğu ortaya çıkarsa bu kez akla "o zaman geçmişe müdahale edebiliriz demektir. bu durumda ne olur?" sorusu gelir ki onun cevabını da büyükbaba paradoksunda bulabilirsiniz.

asla olamayacak, ve -oldu ki böyle bir şey olduğunda da- bizim artık biz olmayacağımız şeydir.

insanın evrimleşerek hücrelerine ayrılabilmesi ve tekrar bir araya gelebilmesi sonrasında mümkün olabilecek yolculuktur.
ya da ruhun bedenden ayrılıp başka bir zamanda aynı bedene girmesi gerekir..
insan öldüğünde ruhu boyutlar arası yolculuk yaparak başka bir aleme gider. burada gercekleşen hadise; ruhun yolculuğu. demem o ki; ruh bedenden ayrılır ve gittiği zamanda tekrar bir bedene girebilir ise olasıdır. aksi halde sadece hayal olur..

aslında zaten hepimizi birer zaman yolcusuyuz.

bu konuyu irdelediğiniz zaman başka bilimsel konularda gündeme geliyor. ve otomatikman bir karadeliğin içine giriyorsunuz.
çok acayip, kuantum fiziği falan derken dün bilimsel bir sürü video seyrettim.
ve şu an o karadeliğin içinden yazıyor olabilirim.
dayatılan bilgileri körüne körüne kabul etmeden evreni, düzeni, sistemi anlamaya çalışmak bence çok heyecanlı.
nokta öğretisi falan da bununla benzer.
neyse konuyu dağıtmadan;
genel görelilik teorisi, özel görelilik teorisi, büyük baba paradoksu, çift yarık deneyi, ışık hızı, zamanda ileriye gitmenin mümkün olmasının ikizler örneği üzerinden anlatılması, birinin yaşlanması diğerinin genç kalması,
gökyüzüne baktığımızda evrende geçmişe bakmamız. o gördüğümüz gök cisimlerinden gelen ışığın, aslında o cismin o anki görüntüsüne ait değil, geçmişteki görüntüsüne ait olması.
bütün bunlar birbirleri ile bağlantılı.
ama tüm bunları bilmem kaçıncı defa dinlerken
zamanda yolculuk ile çok komik bir konuşma metni geldi aklıma.
eğer ülkemizde gerçekleşirse yaşanacaklarla ilgili.
bir yerlerde okuduklarımdan esinlendim ve bir yazı yazdım.
bir siyasi kişiliğin yaptığı bir konuşma.
ama malum buraya yazamıyorum malesef kendi kendime eğleniyorum deli gibi.

ya ben zamanda yolculuk etsem, hz. muhammed ile mekkeli müşrikler arasında kalırım yanlışlıkla.

yine kopamam coğrafi kaderimden.

bu ne bilimsizliktir, bu ne kötü yolculuktur.