zaman tüneli

iran ortadoğu’yla, önde gelen avrupa ülkeleriyle, rusya ve çin’le ilişkilerini normalleştirirken abd’yle zaten sorunlu olan ilişkisi daha da kötüleşti. sertlik yanlısı din adamları temas kurulmasına inatla karşı çıkarken, bazı hükümet yetkilileri ve iranlıların büyük kısmı yeniden diplomatik ilişki kurulmasından yanaydı. amerikan yönetimi de aynı şekilde ikiye bölünmüştü. rehine krizi, iran’ın terörizmi desteklemesi, israil karşıtı tutumu amerikan iç politikasında çok büyütülüyordu. buna rağmen clinton döneminin dışişleri bakanı madeline albright, abd’nin musaddık’ın devrilmesinde oynadığı rol yüzünden iran’dan özür dillenmesini önerdi. tahran “büyük şeytan” söyleminden vazgeçmesine ve başkan hatemi ilişkilerin değişmesine ışık yakmasına rağmen, sertlik yanlıları herhangi bir yakınlaşmayı önledi. tahranlılar 11 eylül saldırılarından sonra kendiliğinden ortaya çıkan bir sempati hareketiyle ölen amerikalılar için geceleri mum yaktılar. buna rağmen başkan george w. bush’un ocak 2002’de yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında, iran’ı “şer ekseni” içinde yer alan üç ülkeden biri ilan etmesiyle birlikte abd’nin tutumu sertleşti ve daha düşmanca bir hal aldı. koalisyon güçlerinin 2003 baharında ırak’ı işgal edip saddam hüseyin’i devirmesi, bush yönetiminin atom silahlarının yapımına yol açabilecek atom enerjisi programını önlemek amacıyla dinci hükümeti devirip iran’ı işgal etmeyi düşünmesine neden oldu. monarşinin tekrar iktidara gelmesi söyleminin tahran veya washington’da ciddiye alınıp alınmadığı belli olmamakla birlikte; amerikan müdahalesi tehdidi, bu ülkeyle ilişkilerin normalleşmesini savunup hamaney ve sertlik yanlılarına karşı çıkan iranlıların elini zayıflattı. 2003’te düzenlenen ırak saldırısı, iran-abd ilişkilerini iyice çetrefilli hale getirdi; fakat aynı zamanda, bu iki ülke afganistan’da fiilen işbirliği yaptı.