ibn haldun

mukaddime adlı eserin müellifi, müslüman fikir adamı.

yedi farklı iklim teorisi geliştirerek ve savlarından yola çıkarak, coğrafyanın ve iklim koşullarının insanın karakteri, yaşam biçimi ve toplum faaliyetleri üzerinde etkisi olduğunu savunur.

elbette ki bunu söyleyen ilk kişi değildir ve son kişi de olmayacaktır. bu fikir daha önce aristoteles tarafından ortaya atılmış, kendisinden sonra ise montesquieu "la théorie des climats" ifadesiyle kendince açımlamıştır.

doğunun marksı derler. toplum biçimlerinin gelişimini inceleyen ilk insanlardandır.

evrim teorisinin genellikle bidayetinin darwin ile başladığının aksine, ondan yaklaşık dörtyüz yıl evvel meşhur eseri mukaddime'de, evrimi detaylı olarak anlatan sosyolog-tarihçi'dir. tabii darwin'den önemli bir farkla ki, evrimin salt tabiat süreci ile değil, milyonlarca yıl süren ve yaratıcının belirlediği tabiat süreci neticesinde olduğu yönündedir. bununla beraber bugün avrupada aydınlanma dönemi ve sonrasına yön vermiş bir çok düşünürün temel fikirlerininde öncülü sayılır ibn haldun ; malthus'un nüfus teorisi, marx'ın diyalektik materyalizm' i ve alt-üst yapı kuramı,
spencer'in doğal ayıklama teorisi gibi kuramların ilk örnekleri ibn haldun'un mukaddime'sinde ziyadesiyle vardır. "sosyoloji" kavramını auguste comte'dan yüzyıllar evvel icat edip literatüre kazandıramadığı için, ilk sosyolog olma ünvanını comte'a kaptırmış olma talihsizliği nden kendisinin de haberi olmamış olsa da, tarihin ilk sosyoloğu ve ilk sosyoloji eseri vereni ibn haldun'dur.

büyük islam filozofudur.

cemil meriç'in deyimiyle ''bulutları dağıtmak için göklere yükselen bir kartal'' dır. ''mukaddime''si ise ''bulutları dağıtan bir rüzgâr''dır. tarihçi hammer'e göre ''arap montesquie'' sudur. işte mukaddime'sinden bir parça tespit:

''nefis, her zaman kendisine gâlip gelmiş ve boyun eğdiği kimsede bir mükemmellik olduğuna inanır. bu, ya onu büyük görmesinden dolayı ya da boyun eğmesinin sıradan bir gâlip gelme olayı olmayıp, gâlipteki mükemmellikten olduğuna kendisini yanlış bir şekilde şartlandırdığı içindir... bütün bu sebeplerle mağlûpların, her zaman giyimlerinde, binitlerinde, silahlarında, âdetlerinde ve diğer hususlarda gâliplere benzemeye çalıştıkları görülür... endülüslülerin giyim kuşamlarında, hayat tarzlarında, âdet ve geleneklerde, hatta evlerin ve iş yerlerinin duvarlarına resimler çizecek kadar pek çok hususta avrupalı milletlere benzemeye çalıştıkları görülür. hikmet gözüyle bakıldığında bütün bunların, istilânın alâmetleri olduğu hissedilir...''

tarih felsefesinin de babasıdır. nokta.
saygıyı sonuna kadar hakeder, hakkı da tüm dünyada verilmiştir.

medeniyet sınıflaşmayı ve insanın insanı sömürmesini öngörür, elbette sınıflaşma ve sömürü medeniyeti doğurur. demek ki servet ve siyasi iktidar birbirleriyle kaynaşarak, birbirlerine güvence vererek toplum üzerinde baskı kurabilecek imkânı ellerinde bulundururlar (…) devlet ricalinin ve memurların halleri ve yaşayışları genişler. bu suretle paralar tebaadan alınarak devlet ricalinin ve memurların geçimleri için sarfedilmiş olur (…) bunun bir sonucu olarak da şehir ahalisinin serveti artar (…) kültür ve medeniyet bundan ibarettir (mukaddime, i.haldun,devlet kitapları, 1970, s.228).

beyin sahibi tek ar*p.

“insanları açlık değil alışmış oldukları tokluk öldürür” sözüyle günümüzü de özetlemiştir.

meşhur mukaddimesi aslında 7 ciltlik olan ve endülüs'ün son zamanlarında yazılmış bir tarih ontolojisi sayılan* kitabü'l iber kitabının giriş kısmı ve de ilk cildidir.
iber yarım adası ile alakası sadece endülüstür, kitabın adı da türkçe olarak ibretler kitabıdır.
hatta daha uzun ve neredeyse 2 satırlık bir tam adı vardır kitabü'l iber'in.

1332/1406 yılları arasında yaşamış tunuslu düşünür, âlim.
mukaddime en önemli eserlerinden kabul edilir.

coğrafya kaderdir sözüyle ön plana çıkan mukaddime adlı eserin doğal çevrenin insan yaşamı üzerindeki etkisinin sıklıkla dile getirip doğanın daha baskın olduğunu ileri sürmektedir.

“fazla tevazunun sonu vasat adamdan nasihat dinlemektir" demiş.
siz siz olun 20'li yaşların başındaysanız çalışma hayatınız için bu öğüdü çerçeve yaptırıp odanızın duvarına asın, kulağınıza küpe yapın.

#3342039 ibn haldun asla bu tarz bir cümle kurmuş olamaz. sosyal medyanın mevlana'ya uyguladığı tarifeden nasibini almış muhtemelen.

2017 yılında popüler olmuş, ibn haldun imzası ile sosyal medyada, özellikle x / twitter üzerinden dolaşıma girmiş söz.


“fazla tevazunun sonu vasat insandan nasihat dinlemektir” sözünün ibn haldun’a ait olduğuna dair bir delil yok. mukaddime’de de geçmiyor.

daha önce de “coğrafya kaderdir” sözünün ibn haldun’a ait olduğu iddiası dolaşıp durmuştu.

bu tür iddialı/çarpıcı ve yayıldıkça popülerleşen bir takım cümlelerin veya görsellerin doğruluğunun incelendiği, 2015 yılında köşe yazarları odaklı faaliyete geçen bir “yanlışlama” girişimi var; malumatfuruş

bahse konu cümle için bakınız.

#3342417 söz ibni haldun'a aittir. araştırmanız öneririm*

ortamlarda "mens sana in corpore sano" demişliği de vardır.

ibn haldun eurovision performansı

“ geçmişler geleceğe, suyun suya benzemesinden daha ziyade birbirine benzer.“

sözüne hayran olduğum alim.

ibn haldun dönemi her şeyi sorgulamaya başlamışlar. müslüman alemi acayip bir ivme kazanmış. sonra kontrolden çıkmaya başladığına inanarak ibn haldun bu sorgulamaları yasaklamış.

sizce bilgi güç mü, çok bilgi tehlike mi?