leyla erbil

1931 istanbul doğumlu olan leyla erbil 19 temmuz 2013 yılında 82 yaşında hayatını kaybetti. öykü ve roman türlerindeki kitaplarıyla tanınır.

2014 yılında, ölümünden sonra ahmed arif'in leyla erbil'e 1954-1977 yılları arasında yolladığı mektuplardan oluşan leylim leylim kitabı yayınlanmıştır.

fazla ömrünün kalmadığını fark ettiği günlerde bu mektupları günyüzüne çıkartmaya, bastırmaya karar vermiş. “onun gibi bir adamın, büyük bir şairin yazdıklarının basıldığını niye görmeyeyim” diye düşünmüş. mektupların kitaplaştığını görmeye ise ömrü yetmemiş.


eserleri:
öykü

hallaç (1961)
gecede (1968)
eski sevgili (1977)

roman

tuhaf bir kadın (1971)
karanlığın günü (1985)
mektup aşkları (1988)
cüce (2001)
üç başlı ejderha (2005)
kalan (2011)
tuhaf bir erkek (2013)

kaynak

kaynak

ölümünün 8. yıldönümünde saygı ve sevgiyle andığım şair-yazar.

ahmed arif'e suskun' u,

"bin yıl, bahar içre ömrünü sürsün,
seni doğuran ana." dizelerini,

"kendine iyi bak, bir daha hiçbir ana doğurmaz seni. bir daha hiçbir cihan bulamaz seni."

"insandan mahrum bir cehennem karanlığında, nasıl da bulduk birbirimizi..."

"ben ki 29 yaşındayım. ama binlerce yıldır seni arıyor, hasretini çekiyorum."

"yaz, sever misin, kızar mısın, küfür mü edersin, neylersen eyle ama bana yaz. beni yıkacağından falan korkma ve beni korkutma. bana yazmayacaksın da kimlere yazacaksın."

"gözlerinden, burnunun üst dudağına düşen fark edilmez gölgesinden öperim canım."

satırlarını yazdıran şair ve yazar. onunla tanışıklığım ahmed arif ve tezer özlü'nün kendisine yazdığı mektuplardan ibaret şimdilik. bugün ölüm yıl dönümüymüş. sadece, vefalı davranıp iki büyük ismin ölümsüzleşmesine katkıda bulunduğu için bile saygıyla anılması gereken kadın.

(bkz: ahmet arif) e hasretinden prangalar eskittim şiirini yazdıran kadındır. ve ben hiç sevilmedim diyen yazardır. gerçekten de tuhaf bir kadın. o şiiri bana yazsa ben bile düşmüştüm. ayrıca ilk nobel edebiyat ödülüne aday gösterilen türk kadın yazardır. geçtiğimiz yakın günlerde vefatının yıl dönümüydü. sevenleri sosyal medyada hüzünlü tweet'ler atarak sevgilerini ve özlemlerini dile getirdiler. ben her zaman derim allah milletimin internet'ini eksik etmesin. ( amin dediğini duyar gibiyim sevgili mümin kardeşim.) eksik olsa bende milleti hunharca nasıl eleştiririm?.

hakkında bu kadar az şey yazılmasına şaşırdığım yazardır.
oysa, sadece içerik olarak değil, yazım teknikleri ve duygusunu okuyucuya aktarma yeteneğiyle de efsane bir yazar olduğuna karar vermiştim. hem de tek kitabıyla.
mesela stefan zweig'ın korku, knut hamson'un açlık, jean-paul sartre'ın bulantı kitapları gibi, leyla erbil de bu kitabında kitabın adının hakkını veriyor.
youtube gibi, aynı kitaba binlerce youtuber'ın yorum yaptığı bir mecrada; leyla erbil için çoğunluğun bildiği ve papağan gibi tekrarladığı şey, ahmed arif ile mektupları.
yahu kadın devrim yaratmış tarzıyla.
tuhaf bir kadın diye mi görmezden gelindi acaba anlamadım.
kitaba ve hikayeye hayran oldum da körü körüne savunuyorum sanmayın.
sadece anlatmak istediğini anlatma becerisinden bahsetmek istedim.
ben yaşarken ölmüş. hiç görmediğim için ve o zamanlar sadece ismini duymuş olduğum için üzüldüm.

1931-2013 yılları arasında yaşayan türk yazardır kendisi.

herkes bilmez belki ama bilen de bırakamaz kitaplarının peşini. onu sadece ahmed ârif'in aşkı bir özne olarak hatırlayanlar için yapabileceğim hiçbir şey yok.

annesi arnavut, babası rumelilidir.
babası vapur makinisti olduğu için küçük yaşlarında dünyanın farklı ülkelerini görme imkânı bulan leyla erbil, deniz aşkını kitaplarına da yansıttı.

sazı eline almaya ise lise yıllarında başladı, şiir ve öykü yazıyordu genç erbil.

istanbul'da ingiliz dili ve edebiyatı okudu, bir süre havayollarında sekreterlik yaptı ve bu sırada sait faik abasıyanık'la tanıştı, onunla tanıştıktan sonra şiiri bir kenara bırakıp düzyazıya yönelmiştir..

sait faik'in ölümünün ardından ahmed ârif kendisine teselli ve hasretinden prangalar eskitme temalı mektuplar kaleme aldı ve bu mektuplar türk edebiyatında kendine önemli bir yer de tuttu.

türk edebiyat'ından tanınmış birçok isimle arkadaş oldu ve ilk öyküsü uğraşsız'ı onların yüreklendirmesiyle yayımladı.
ilk öykü kitabı hallaç ise 1960'da yayınlandı.

yabancılaşma, yalnızlık, suç işleme, bunalım, tabular, önyargılar, intihar, umutsuzluk, anlam arayışı, cinsellik konularına değinmeye başladı.

isviçre'ye giderek katiplik gibi işlerde çalıştı ve geri döndü, 1970'de ise kendini tamamen yazıya adadı.

tezer özlü ve onat kutlar gibi yazar dostlarının ölümü ile derinden etkilendi, 1999 yılında özgürlük ve demokrasi partisi'nden milletvekili adayı oldu.
takvimler 2002 yılını gösterirken ise nobel edebiyat ödülü'ne aday oldu, buna aday olan ilk türk kadın yazardır ayrıca kendisi.

ölene kadar yazmaya devam etti leylâ erbil

2013 yılında kapandı masmavi gözleri.

gecede isimli kısa öykü kitabını okurken de yazmak istedim...

romanları

tuhaf bir kadın (1971)
karanlığın günü (1985)
mektup aşkları (1988)
cüce (2001)
üç başlı ejderha (2005)
kalan (2011)
tuhaf bir erkek (2013)

öyküleri

hallaç (1961)
gecede (1968)
eski sevgili (1977)

ayrıca diğer eserleri

tezer özlü'den leylâ erbil'e mektuplar (1995)
düşler öyküler (1997)
zihin kuşları (1998)






hasretinden prangalar eskittik...

çok güzel bir şekilde sevilmiş şairdir ama bu sevgiyi hiçbir şekilde hak etmemiştir. kendisi ahmed arif ile bütünleşmiş durumda benim için. ahmed arif deyince leyla erbil geliyor aklıma, leyla erbil deyince de ahmed arif. bu demek değil ki şiirlerini sevmiyorum, okumuyorum ya da sadece aşk hayatıyla ilgileniyorum... ikisinin de kitaplarını çok sever, okurum ama gönlümde her zaman imkânsız bir aşk hikâyesi olarak kalacak.

ikisi de iyi ki varmış. mekânları cennet olsun.

"...sen hiçbir yere ait değilsin, aitsiz kimliksin sen, “aitsiz kimlik!”

değer bilmez...

oysaki ahmed arif onun için sadece prangalar eksitmemiş, ruhunu dahi satmıştır.

"en leylim gecede ölesim tutmuş / etme gel / ay karanlık."

ahmet arif'den leyla erbil'e, leylisine.

herkes birden fazla yaşadığını sanırmış da aslında aşk sadece bir kez çalarmış kapınızı.. açanlar şanslıymış sadece.. ama bunu ancak yaşamları biterken anlar ve itiraf ederlermiş derler..
leyla erbil'de şanssızlardan..

"benim bir son vapurum var - her sey biter ona yetismeliyim - benim bir son vapurum var - ama ben sana nasil allahaismarladik derim yahu - ben seni yalniz birakamam - eza duyarim - koluma gir - hadi derim son vapura
yetiselim biraz gayret - şu düdük salindi mi - şu pervane döndü mü - biz karsilikli - ister yanima sokul - ister sus - konusmayalim - ama bilelim bir son vapura yetistik birlikte"

leyla erbil-mektup aşkları