bir göçmen yazar profili

mahsun kırmızıgül'ün kurtlar vadisi'yle aynı günlerde yayına sürdüğü, o dönem vadiye rakip gösterilen dizisi.

ilginç olan her iki dizi castında da okkalı bir isim ortaktır, zafer ergin...



tayfun güneyer imzalı senaryo bir kurtlar vadisi derinliğinde değil, türk televizyonlarında sıkça görülen bir drama. neden vadiye rakip gösterilmiş anlamadım. ancak uzan holdingteki son günlerini yaşayan star tv'nin sağlam bir reklam kampanyasıyla diziyi duyurduğu, teaserların sinemalarda bile yayınlandığı yazılmış. buna rağmen 13. bölümün sonunda tatile giren dizi yeni sezonda ekrana gelmemiş, belki de sürekli ambargolarla uğraşan ve o sezon tmsf'nin el koyduğu kanalın uğraşacak parası olmadığı için...

kurtlar vadisi fırtınaları eserken atv ve yağmur ajans tarafından hazırlanan çakma vadi. toplam 15 bölüm yayınlanabilen bu dizinin başrolünde erkan petekkaya oynuyordu...



özet böyle. cast çok iyi, müzikler iyi, oyunculuklar da öyle; ama konu vasat, karakterler klişe ve vasatoğlu vasat... böyleyken belli ki prime dönemindeki vadiyle yarışamamış ki dizi, 15 bölümden sonrası gelmemiş.

bu arada dizide kurtlar vadisi kompleksi de kendini göstermiş gibi. vadi'de kullanılan mekanlarda çekilen sahne çok. örneğin kötürüm baron davut, laz ziya'nın antikalarla süslü salonunda misafir ağırlıyor. cenazeler levent camii'nden kalkıyor. davut'un yeğeni milletvekili levent* mehmet karahanlı'nın ilk sezonda kullandığı sözbir otel'deki ofiste, cüneyt abiyse polat'ın 47-55. bölümler arası oturduğu camlı ofiste çalışıyor. özellikle mi tüm bu mekanlar kiralanmış yoksa tesadüf mü bilmiyorum...

(bkz: şarkışla)

1997 yapımı reis çelik filmi. deniz gezmiş'in yakalanma ve idam sürecini anlatır.

başrollerden berhan şimşek (ki bu film çekilirken 40 yaşında), hiç benzetilemediği deniz gezmiş'i oynayamamış, tek avantajı olan sesiyle (evet sesi, çaycı hüseyin gibi sesi vardır) bağırıp durmuştu, zira oyunculuğu da epey tutuktur. müzisyen abimiz mazlum çimen de yusuf aslan'ı oynamaya çalışıp onu da becerememişti. hüseyin inan rolündeki bülent çolak yaş ve oyunculuk olarak rolüne biraz daha uymuştu ama makyaj yine sınıfta kalmıştı.

filmin diğer rollerinde tuncel kurtiz, tuncer necmioğlu, orhan aydın gibi isimler vardır.

bir dönem hemen her dükkanın duvarlarını süsleyen, vergi levhasıyla atatürk fotoğrafı arasında yer alan gravür. muhtemelen avrupa'dan bize gelmiş bu gravür müşteriye "veresiye istemeyin, sonra borçlarınızı ödemiyorsunuz ve bizim dükkan böyle batıyor" altmetnini sunar.

"veresiye satan" başlığı altında, dağınık giyimli bir esnaf sadece ödenmemiş senetlerin olduğu kasasına hüzünlü bir ifadeyle bakmaktadır. ceketi bol gelecek kadar çelimsiz adamın ayağının altından geçen bir fare kompozisyonu tamamlar. "peşin satan" başlığı altındaki esnaf ise, çil çil altınla dolu kasasına sırıtarak bakarken tasvir edilir. g.t göbek salmış esnafımızın üstü başı gayet düzgün olup ağzında da uzun bir puro göze çarpar. her iki gravürün altında da şu mani yer alır:


ha bu postere rağmen veresiye olur muydu? elbette olurdu. çünkü kredi kartı, eft gibi teknolojilerin olmadığı dönem ticaret veresiye üstünden yürürdü. kriz mriz olmadıkça da öyle büyük çaplı batışlar olmazdı.

zafer partisi üye ve sempatizanlarının yeni simgesi. şöyle bir şeydir kendisi:

bu bayrak, the last castle filminin türkiye'ye uyarlanmış hali aslında. zira bu filme kadar "bayrak ters çekilirse savaş yahut uluslararası yardım ilanıdır" diye hiçbir iddia yoktu. bakın altını çiziyorum, film vizyona girene kadar böyle şeyler türkiye'de yoktu. filmden ve 15 temmuz kalkışmasından sonra ortaya böyle bir şey attılar. hatırladığım kadarıyla, darbe sonrası davalarda aktif rol alan ve bir trafik kazasında ölen denizli başsavcısının odasında poster halinde bu bayraktan olduğu söyleniyordu. kamuoyunun ters bayrağı ilk duyması odur.

peki gerçekte bu ters bayrak nedir? cevabı için edirne'deki türk islam eserleri müzesine gitmek gerek. müzede karşınıza şöyle bir bayrak çıkacak ve aaa o da ne? işte bizim ters bayrak, ama düz... ay yıldızın üstünde "allah", altında "ittihat", sağ ve solunda "vatan" ile "namus" yazan bu bayrak büyük ihtimalle balkan savaşına katılan ittihatçı bir gönüllü grubun kendi tasarımı, nizami kullanım değil çünkü. yenilgiden sonra geri çekilirken bayrağı düşmana kaptırmamak için çömlekakpınar köyünün imamına vermişler, sonra köylüler de müzeye bağışlamış. yani görseldeki bayrak bu. tarihte kullanımı da gayriresmi olarak var. ama savaş vs durumunda kullanıldığı yalan.

savaşta ters bayrak kullanımına kanıt olarak da bir fotoğraf koyuyorlar.

bu da zavallıca bir hamle, çünkü bayrağın arka tarafı bu. bayrağın arka yüzeyi önle simetrik olacak şekilde dikilir. resimde de rüzgar arkadan estiği için bayrak da arkaya doğru açılmış, fotoğraf açısına göre de bu yönünü görüyoruz. bu kadar basittir. yoksa şu fotoğrafa da "kalkışma günü harp okulunda çekilen ters sancak" türü şeyler söylememiz lazımdı...

fakir baykurt'un aynı adlı kuştan adını alan romanı. ayrıca yazarın gerçek kişilere (nazmiye demirel, süleyman demirel, haldun menteşoğlu, cevdet sunay vs) en çok gönderme yaptığı roman, hepsi de birer karakter olarak kitapta yerlerini almış. ayrıca tekniği de ilginç, çünkü yazar daha çok kullandığı ilahi bakış yerine kahraman anlatıcı gözünden yazmış. en çok kullanılan kahraman anlatıcı da yaşar ve dedesi elvan çavuş.

fakir baykurt'un 1969'da yazdığı roman. çocuk gelin olaylarının ankara'da bile devam ettiğini okurların yüzüne vurur. ayrıca kitapta 68 ruhu da görülebilir.



taaşşuk-u talat'ul fitnat'tan beri, istemedikleri adamlarla evlendirilince intihar eden kız teması türk edebiyatında sıklıkla işlenmiştir. fakir baykurt bu konuyu 68'in isyan ateşleri yanarken değiştirerek ele almış. "intiharların önüne geçmek için devrimci bir çözüm lazım" mesajıyla biten kitap boyunca intihar eden köylü kızlar anılırken uluguş nineye "eğer bunların biri kendi canına değil kocasının canına kıyaydı bugün bunlar olmazdı" dedirtmiş. ha bugün olsa dürü de intihar eder ya da kabak musdu'ya sonradan aşık olurdu, o ayrı...

90'larda çocuk olanların ilkokul hayatı boyunca mutlaka okuduğu dizi. avusturyalı yazar thomas brezina tarafından yazılan ve 67 kitaba kadar çıkan bu seri, her geçtiği ülke hakkında turistik bilgiler veren, aynı zamanda o ülkede bir cinayet çözdüren sürükleyici kitaplardan oluşuyordu. gerçi kitaplar çoğu seride olduğu gibi şablonlarla yürürdü, ama kendini okuturdu o ayrı.

her kitap, evvela dört kafadarın tanıtımıyla başlar. pre-ergenlik çağındaki lilo'yla aksel ve onlardan biraz daha küçük olan poppi'yle dominik:



kitapların olay örgüsü de aşağı yukarı şöyledir:


nice polisiye sever, bu bol taramalı karakalem resimleri baskıda iyice kalitesiz çıkan kırmızı kitaplardan bir şeyler kapmıştır diye iddia ederim, ama ispat edemem*...

fakir baykurt romanı. tıpkı tırpan ve kaplumbağalar gibi ankara'nın köylerini denetlediği yıllarda yazdığı bu roman sanki biraz acemi işi, çünkü anlatım bir acayip. aniden anlatıcı ilahi bakıştan kahraman bakışına, sonra tekrar ilahiye kayıyor ve bunu belirten tırnak vb işaret yok.

mahsun kırmızıgül sinematik evreni'nin ilk filmi, çok ağlatan film. huzurevlerini anlatan bu filmin sonundaki "diyarbakır'da huzurevleri iflas ederken batıda her yıl yenileri açılıyor" türü mesajlar ilgi çekiciydi. ayrıca sapına kadar ajite bu film çok ilgi görmüş, mahsun'un "aha bu işte ekmek var" diyerek sinemaya hepten ısınmasına neden olmuştur.



filmin en kötü karakteri olan hastabakıcı, o sıralarda uğur dündar'ın gizli kamera soktuğu aydos dağındaki bir özel huzurevinden esinlenerek oluşturulmuş bir karakterdi. mesela altına kaçıran teyzenin k.çını yer paspasıyla silme sahnesi direkt o haberlerden alıntıydı. bununla beraber huzurevi ahalisinin hemen hepsi de sinema ve tiyatro camiasının devleriydi:

felçli albay - erol günaydın
yatalak nine - tanju tuncel
melek teyze - yıldız kenter
kore gazisi - nejat uygur
müzisyen - salih kalyon
karı koca - lale belkıs ile bilge zobu
melek hanıma ilanı aşk eden rum amca - toron karacaoğlu
oğlu hırsız olan teyze - tomris oğuzalp
depremde tüm ailesi ölen amca - erol demiröz

2013 eylülünde gezi parkı olayları'nın artçıları devam ederken, recep tayyip erdoğan'ın son günlerdeki sert çıkışlarının aksine insani yönünü göstermek adına beyaz tv'nin yaptığı program. "üçüncü dönemimiz ustalık dönemi olacak" beyanlarına istinaden "ustanın hikayesi" adını alan bu program belgesel sıfatıyla sunulmuştu, ama belgeselden ziyade rte ile ertem şener'in uzun bir söyleşisi ve zaman zaman giren vtr'lerden ibaretti.

doğrusu, rte'nin çocukluk ve gençlik hatıraları, emine hanımla tanışmaları, çocuklarıyla olan anıları, sporculuk döneminde yaşadıkları gibi olayların pek dikkat çektiğini sanmıyorum. keza muhalif muvafık herkesin ne kadar agresif biri olduğunu kabul ettiği rte'nin özel hayatında oldukça efendi biri olduğu iddiaları da pek ilgi çekmemişti. yine de bu anılarda bazı dipnotlar konuşulmuştu. örneğin rte, fenerbahçe'ye olan ilgisinin lefter küçükandoyadis'ten geldiğini, hatta lefter'i lisedeyken canlı canlı izlemeye gittiğini anlatıyordu. halbuki lefter, rte'nin 10 yaşında olduğu 1964 yılında futbolu bırakmıştı...

belgeselde asıl eleştirilen, söyleşiyi yapan ertem şener'in el pençe divan duruşu ve sorularına tezahür etmiş tabasbus (mesela reklam arasına gidilecek, önce izin isteniyor, hatta "yüksek müsaadelerinizle" deniyordu) , bir de ünlülerin söyledikleriydi. bu selebritiler kimdi peki?

orhan gencebay: belgeselde rte ile kız isteme anılarını anlatan gencebay, bu belgeselden sonra da rte ile muhabbetini iyiden iyiye koyulttu. halen saraya en yakın sanatçılardan biri, bu da her daim gündemde yer almasına neden oluyor. hatta kendi talebesinin de (ahmet koç gibi) işleri bu sayede epey açılmış.

ajda pekkan: rte ve emine erdoğan'la daha önce de sudan'a gitmiş olan süperstar, programda da bu seyahat anılarını anlatıyordu. bu programdan sonra da 50 yıl süren apolitik tutumunu bir kenara koyarak huber iftarlarının gediklilerinden biri haline geldi.

acun ılıcalı: baştan beri akp'ye yakınlığıyla bilinen acun, atina'da bindiği takside bile rte övgüsü dinlediğini anlatırken aynı sırada survivor, o ses türkiye, yetenek sizsiniz gibi trilyon yarışma formatını yapıyordu, hatta o kadar para kazanmıştı ki o yıl bir televizyon kanalı satın almıştı. halen bir medya devi ama artık sağır sultanın bile bildiği yandaşlık hususunda pek gündeme gelmemekte...

hidayet türkoğlu: milli basketçi hido, rte'nin amerika'da dahil çok sevilen bir cihan lideri olduğunu anlatıyordu. programdan sonra alıp yürüyenler arasında olan hidayet halen türkiye basketbol federasyonu başkanıdır.

fatih terim: rte'nin spordan bahsederken de övgüyle andığı terim, rte'nin sporla çok iligilenen bir başbakan olduğunu övünerek anlatıyordu. bu programdan sonra, özellikle 2016 avrupa şampiyonasındaki başarısız sonuçlar ve yine akp'ye yanaşan topçu arda turan'la olan kavgasının etkisi midir bilmem, politikadan da akp'den de giderek uzaklaştı. halen gs camiasında "evet demediği için altı oyulan muhalif hoca" algılarıyla biliniyor.

kenan imirzalıoğlu: o yaz süren gezi olaylarına katılan, hatta eylemlere desteğini belirtmiş birçok ünlüyle beraber uyuşturucu olaylarında gözaltına alınmış olan imirzalıoğlu, rte'nin onca yoğunluk arasında kendisine telefon etmesini "utandım" diye anlatırken elbette utandım dediği "ben ona karşı ne ayıp ettim" idi. bu programda en çok tepki gören kişiydi. belki de bu sebeple, bir daha siyasete karışmadı. 6 şubat depremlerinden sonraki yardım programına alınmaması ve ahbap'a olan desteği imirzalıoğlu'nun 10 yıl sonraki ilk hatırlanan politik çıkışı oldu.

kenan ışık: rte'nin istanbul büyükşehir belediye başkanıyken ibb şehir tiyatrolarının başına getirdiği kenan ışık, rte'nin hoşgörüsüne dair bir anısını anlatırken çok eleştiri almıştı. "yalan söylüyorsun" dendiğinden mi yoksa "ne ihtiyacın var senin" dendiğinden mi hatırlamıyorum ama çok tepki çekti işte. programdan sonra da en ağır yandaş kanalda (atv) program yapmayı sürdürdü, mayıs 2014'te beyin kanaması geçirip komaya girdi. halen bitkisel hayatta.

şahan gökbakar: rte'nin çok samimi, kendisine "tombişim" diye takılan esprili biri olduğunu anlatan şahan daha sonra halkbank reklamlarında da oynadı. reklamlar bitince de yavaştan muhalefete geçti. halen kızılay'ın yandaş başkanıyla olan polemiği sürdürüyor.

abdullah gül: rte'nin yol arkadaşı ve parti içi rakibi gül'le usta'nın aralarıysa bu programdan sonra hızla bozuldu. 17-25 aralık vs derken 2014'te cumhurbaşkanlığı biten gül partiye geri alınmadı ve muhalefete geçti. daha doğrusu garantici haliyle muhalefetten de tam destek istedi, ama gerek hulusi akar'ın tepkileri gerekse muhalif seçmenin ona halen ısınamaması sebebiyle bir daha aday da olamadı.

belgesel iktidar çevrelerinde pek etki yaratmadığı, muhalefetteyse ancak güldürü ve öfkeyle karşılandığı için midir, yoksa gül ve şahan dahil bazı kişilerle yollar ayrıldığından mı bilmem, çekildikten sonra sadece bir kere yayınlandı. tamamına buradan ulaşılabilir.

bir fakir baykurt romanı. doğru söyleyenin dokuz köyden kovulması misali 9. köyden kovulan bir öğretmenin maceralarını anlatır. anadolu bağnazlığına karşı tek başlarına mücadele veren öğretmenlere bir saygı duruşu niteliğindedir.

mehmet berk yaltırık'ın yedikuleli mansur'dan sonraki ikinci romanı. 2003 edirnesiyle 17. yüzyıl sonu 18. yüzyıl başının bir karışımı olan osmanlı vampir romanı. galiba film teklifleri de almış ama "abdülharis'i değiştireceksin, ecdadımızdan dragula yaptırmayıh, iyi vampir olsun" falan gibi şartlar sebebiyle yaltırık abi kabul etmemiş.

bir kemal tahir romanı. kahramanı, bir yüksek lisans tezine göre nazım hikmet'in eserlerinde ve mektuplarında da geçiyormuş. bu olabilir, zira nazım hikmet de o yıllarda kemal tahir'le aynı koğuşta yatıyordu.

1992 yapımı olup, ilk fimin* aksine coğrafi isimlerden oldukça faydalanmış ve bu konuda ağır bir mantık hatası içeren film.

kerim korcan'ın hapishane öykülerini derlediği kitabı ve bu kitaba adını veren öykü.

"hac yolundaki karınca" gibi benzetmelerle anılan, iktisat tarihinin yaşayan efsanesi (idi, şimdi eserlerinde yaşıyor)...

1934'de arhavi'ye doğan mehmet genç, ilköğrenimini bu kentte ortaöğrenimini istanbul haydarpaşa lisesi'nde yapar. buradaki hocalarından biri olan nihal atsız'dan çokça etkilenir. yüksek öğrenim için ankara üniversitesi'ne yazılır, siyasal bilgiler fakültesi'nin idari şubesini bitirir. cemalettin seber * ve sezai karakoç ile üniversiteden dönem arkadaşıdır, ancak onlar gibi edebiyata yönelmez. bir süre kaymakamlık stajı yaptıktan sonra, okul zamanı geçirdiği verem hastalığının etkileriyle taşrada kalamadığı için mi bilmiyorum, akademik kariyere yönelir.

1960 yılında istanbul üniversitesi türk iktisat tarihi enstitüsü'ne araştırma görevlisi olarak giren mehmet genç'in doktora tez konusu osmanlı ekonomisidir. tez danışmanı ömer lütfi barkan'ın önerdiği tüm literatürü toplar, türkçe, ingilizce, fransızca kaynakları didik didik eder. ancak her şeye rağmen ortaya doyurucu bir tez koyamamaktan şikayetçidir. hocası başbakanlık osmanlı arşivi'ne de bakmasını tavsiye edince genç'in hayatı değişir. arşiv tam bir derya denizdir, yüz binlerce evrak arasında cennete düşmüş gibi olur. belgelerle uğraşmaktan tezini muayyen sürede bitiremez. hocası "şimdi bulduğun kadarını ver jüriye, sonra geliştirirsin" dese de genç eksik iş yapmak istemediği için tezini teslim etmez. böylece jüri genç doktora öğrencisine f1 verir. tezini veremediği için artık asistanlıkta da kalamayacaktır. bu noktada hocası genç mehmet genç'i işsiz kalmasın diye "uzman" kadrosuyla yanında tutar. barkan'ın ömrü o doktoranın tamamlandığını görmeye vefa etmeyecek, hocasının 1979'daki vefatından 17 sene sonra mehmet genç meşhur tezini bitirebilecektir. ama artık arşivlerin kurdu olmuş, elinden geçmeyen tek kağıt kalmamıştır. aklında doktorluk doçentlik falan değil, newton'un "yerçekiminin sırrı"nı çözmesine benzer bir hırsla osmanlı ekonomik sistemini çözmek vardır. nitekim bunu başarır da. halen klasik osmanlı ekonomisini dayandırdığı iaşe, fiskalizm ve gelenekçilik tezi, bu sistemin feodalizme üstünlüğüyle yükselip merkantilizme direnemeyerek çöküşü iddiası ciddiye alınan bir tez; osmanlı imparatorluğu'nda devlet ve ekonomi kitabı sıkça kullanılan bir kaynaktır.

18 mart 2021'deki vefatından az önce bile, hasta yatağında bile belgeler üstünde çalışan mehmet genç hoca, fatih camii haziresinde kemal karpat ve halil inalcık gibi üstatların yanında gömülüdür.

polat alemdar'ın beta sürümü. yine de polat'la kıyaslanmayı pek istemezdi herhalde, hele ki çakırla kıyaslanmaktan nefret ederdi...