fantastik edebiyat

(bkz: isaac asimov), (bkz: douglas adams) okuyun pişman olmazsınız.. leonard patrignani de başka bir önerim.

fantastik edebiyat tanım olarak gerçeğe dayalı olmayan anlatım türüdür.

eğer benim gibi fantastik edebiyat düşkünü iseniz bu gerçeklik kavramı sizin için farklılık gösterebilir. gerçek olarak görülmeyen orta dünya gibi mekanlar benim için gerçeğin ta kendisidir. bu yaşımda hala hobbiton'da yaşamak gibi bir plan var aklımda. aslında benzer de bir yerde yaşıyorum.

belki de fantastik edebiyat bir kaçıştır. bunu kabul edebilirim. dünya üzerinde saçma sapan nedenler yüzünden savaşıp duran ırklarla hemhal olmaktansa hobbitlerle, cücelerle, elflerle; hatta ne yalan söyleyeyim orklarla dolu bir dünyada yaşamayı bin kere tercih ederim.

elbette ki fantastik edebiyat aleminde alice harikalar diyarındaki gibi bir hayat ummuyorum. ama en azından bu kadar canımız yanacaksa bunun büyülü bir yanı olmalı. savaşacaksak ve sonunda ölüm olacaksa bunun daha anlamlı olacağını düşünüyorum fantastik bir dünyada.

içinde bulunduğumuz, bulunmak zorunda kaldığımız bu dünyadan o kadar nefret ettik ki fantastik bir dünyanın puslu, renkli, büyülü, buğulu dünyası bizim için tek çıkış yolu gibi görünmeye başladı. fantastik edebiyat, distopik edebiyat ve bilimkurgu edebiyatı ile birlikte alternatif bir gerçeklik oluşturarak delirmemizi engelliyor.

içinde yaşamak istediğim türdür kendisi. her kitap yeni bir dünya, yeni bir evren sunuyor. ve en çok da beni gerçek hayatın yoruculuğundan uzaklaştırmasını seviyorum. uzaklaşmaya ihtiyacımız oluyor fakat malum fiziken uzaklaşamıyoruz o yüzden kitaplar muhteşem bir yol en azından aklımızı uzaklaştırmak için.

ufuk açıcı edebiyattır. muhteşem eserleri olduğu gibi çok kötü eserleri de vardır.

bir anlığına da olsa zekice kurgulanmış bir evrende kendinizi, yaşamınızı, hayattaki herkesi unuttuğunuz; gerçek hayatın acımasızlığından, zorluğundan soyutlandığınız nadir yerlerden biri.
diğer türler daha hayatın içinden kesitler sunarken, fantastik eserler adı üstünde fantastik, gerçek dışı; vampirler, kurtadamlar, sihirbazlar, ejderhalar.. tüm bunlar, içinde bulunulan gerçeklikten insanı uzaklaştırmakta, ufak da olsa yaşama renk katmaktadır.

(bkz: merlin)(bkz: got)(bkz: harry potter)(bkz: yüzüklerin efendisi)

sadece kitaplarda kalması gereken hazineydi. gün gelecek sinema ilgisini kaybedecek ve ait olduğu yere geri dönecek, diye umduğum edebiyat türü.

fantastik edebiyat ile ilgili madalyalı yazıların çoğunu okudum. onun haricinde toplum ve piyasa etkisiyle içinde cin, peri veya elf olan romanlar veya yazınlar üzgünüm ki fantastik edebiyatın ilgi alanına girmiyor arkadaşlar. fantastik edebiyata komşu bir tür olan olağanüstüye giriyor. olağanüstünde okur da karakter de doğaüstü bir dünyanın olduğunu kabul eder, dolayısıyla bunlara şaşırmaz. fantastikte ise bildiğimiz dünyanın yasalarına karşı gelen bir olay yaşanır, daha sonra bu olay mantıklı bir zemine oturtulur.

fantastik edebiyatı todorov (tzvetan todorov) adında bir abimiz dörde ayırmış. fantastiğin sınırlandırmasını getirmek için. saf fantastik, tekinsiz fantastik, fantastik olağanüstü ve saf olağanüstü. saf fantastikte karakterler ve okur, bazen sadece karakter doğaüstü bir olay yaşadığına inandırılır. bunu fantastik eserlerde genelde rüya, alkol, uyuşturucu ya da delilik yoluyla yaparlar. karakter genelde kitabın sonunda mantıklı bir açıklamayı kabul eder. fantastiğin amacı kuşkudur. okuyucu ya karakteri de yaşadığı olayın gerçek mi yoksa düş mü olduğuyla ilgili bir yanılsamaya sürükler. tekinsiz fantastikte yine aynı şekilde, fakat bu sefer mantıklı açıklama kitapta söylenmeyebilir. sadece okuyucuya sezdirilir. fantastik olağanüstü, adı üstünde olağanüstüne daha yakın olduğu için bu adı almıştır. karakter ve okur doğaüstü olaylar yaşar, olağanüstü yaratıkların varlığına inandırılmaya çalışılır. fakat eserin sonunda yine ya rüya ya da delilik gibi benliğini kaybettiği bir olay yüzünden bunların olduğu anlaşılır. saf olağanüstü de başta söylediğim, sizin fantastik edebiyat zannettiğiniz, perilerin, tolkienlerin olduğu edebiyattır. popüler edebiyatın yanlış yönlendirmesi sonucunda içinde masalsı, gerçeküstü varlıkların ve dünyaların olduğu eserleri fantastik edebiyat zannettik. bence olağanüstü eserlerdense fantastik eserler daha ilgi ve merak uyandırıcıdır bu arada.
öneri: ihsan oktay anar’ın ve nazlı eray’ın romanları fantastik edebiyat türünün güzel örneklerindendir. bakmanızı tavsiye ederim.

ak parti hukumet programlari ve butceleri, fantastik edebiyatin en yi ornekleridir.

bilim kurgu ile birlikte okumaktan en zevk aldığım edebi türdür. ejderha mızrağından, ölüm kapısına, witcherdan, dune'a, tolkienden ursulaya dek hepsini okuduk.

fantastik edebiyat deyince aklıma hemen “ejderha mı, büyü mü, bu mu gerçek hayattan kaçış?” diye burun kıvıran tipler geliyor. sanki biz tolkien okurken sadece elf kovalıyoruz. mesele gerçekten bu mu? gel şu konuya biraz dalalım.

fantastik edebiyat çoğu zaman yanlış anlaşılır aslında. insanlar ejderha görür, büyü görür, krallık görür ve bunun gerçek dünyadan kaçış olduğunu sanır. halbuki türün en iyi örnekleri tam tersini yapar. bize başka bir dünya anlatıyormuş gibi yapıp aslında ters köşe yaparak bu dünyayı anlatırlar.

çünkü insanız işte, çoğu zaman çıplak gerçekle karşılaştığımızda savunmaya geçeriz. ama aynı gerçeği bir krallığın çöküşünde, bir kehanetin yozlaşmasında ya da ne bileyim kutsal bir düzenin iktidara dönüşmesinde görünce onu daha rahat kabul ederiz.

işte fantastik edebiyat tam olarak bunu yapıyor. gerçeğin üstüne biraz büyü serperek harmanlar ama gerçeği ortadan kaldırmaz.

(bkz: tolkien) orta dünya’yı kurarken sadece elfler ve orklar yazmıyordu. gücün insanı nasıl bozduğunu yazıyordu. (bkz: the lord of the rings) tarafında yüzük sadece büyülü bir eşya değildir. iktidarın elde edildiğinde sahibini yavaş yavaş çürüten doğasının metaforudur.

benzer şekilde (bkz: j. k. rowling) büyücülük dünyasını kurarken kan saflığı meselesi üzerinden bayağı bildiğin ayrımcılığı anlatıyordu. safkan büyücüler ile muggle doğumlular arasındaki gerilim dümdüz bir soy ve sınıf takıntısının alegorisidir. (bkz: harry potter)

hatta bazı eserler işi daha da sert bir yere götürür. dinin ve ideolojinin iktidar tarafından nasıl kullanılabileceğini anlatır. (bkz: margaret atwood) tarafından yazılan (bkz: the handmaid's tale) bunun en güçlü örneklerinden biridir. evet bu örnek teknik olarak tam fantastik sayılmaz, daha çok distopya türüne girer. ancak bu iki tür zaten aynı şeyi yapar. orada din sadece inanç değildir. bir toplumun kontrol mekanizmasına dönüşmüş bir iktidar aracıdır.

zaten tarih boyunca iktidarların en rahat saklandığı iki şey vardır. korku ve kutsallık.

korku olduğu zaman insanlar ne yapar? susar. peki kutsallık olduğu zaman ne yapar? sorgulamaz. bu ikisi birleştiğinde ortaya sadece baskı çıkmaz, aynı zamanda gönüllü itaat çıkar. fantastik edebiyatın politik tarafı tam burada ağırlaşır. çünkü bize sadece bir zorbanın hikayesini anlatmaz. bir toplumun o zorbalığı hangi hikayelerle kabul ettiğini gösterir.

o yüzden iyi fantastik romanlarda büyü sistemi, kehanet, kutsal düzen ya da seçilmiş kişi anlatıları çoğu zaman dekor değildir. bunlar doğrudan düzenin nasıl kurulduğunu anlatan araçlardır.

kısacası iyi fantastik romanın yaptığı şey şudur. bize canavar anlatıyormuş gibi yapıp aslında bizi, yani insanı anlatır.

çünkü çoğu zaman hikayelerdeki en korkunç şey ejderhalar değildir. en korkunç şey bir toplumun kendi felaketini kutsal bir görev sanacak kadar ikna edilebilmesidir.