mansplaining

kelime anlamı olarak ingilizce erkek kelimesinin karşılığı olan man ve açıklamak kelimesinin karşılığı olan explaining'den türetilmiş terim. tanımlayacak olursak; bir erkeğin bir konuyu karşısındaki kişi o konuda bilgili veya uzman olduğu hâlde, üstten, gereksiz ve öğretici bir tavırla açıklaması anlamına gelir.

milenyum olarak ifade edilen 2000'li yılların başında kullanımı yaygınlaşmaya başlamıştır. şu meşhur toplumsal cinsiyet eşitliği konuları. yine kapitalizm ve emperyalizmin konumlandırma ve ardından istediği toplumu elde etme çabası. yoksa erkek ya da kadın fark etmeksizin karşısındakini küçümseyen megalomanlar her iki cinsiyete mensup olabiliyorlar. bu cinsiyet değil tamamen insani bir konu ya da ayıp.

çünkü bu terimin tanımlamaya çalıştığı şeyi maddeleştirecek olursak;

1- karşıdaki kişinin bilgi düzeyi tamamen göz ardı edilir.

2- açıklamalar gerek olmadığı halde detay içerir.

3- ses tonu, mimikler ve vücut hareketleri genellikle üstenci veya küçümseyicidir.

4- genellikle iyi niyetli olsa da etki tamamen olumsuzdur.

yani bir insana kendi uzmanlık alanı olan bir konuda, onun fikrini sormadan uzun uzun temel bilgiler anlatmak aslında mesele. bunu sadece kadın olduğu için mi yapıyorlar sizce? hayır, tamamen kendi işlevsiz beyinlerinden ve kibirlerinden. zaten o adam, hemcinslerine de o şekilde davranıyordur, şaşmaz!

bu şekilde konuyu cinsiyete indirgeyince, bir erkeğin bir konuyu açıklaması, karşı taraf istemişse veya bilgiye ihtiyaç varsa dahi mansplaining olarak değerlendirmeye kadar götürdü. her haltı kadın erkek çatışmasına dönüştürme sevdasından tiksiniyorum. hepsinden önce insan değil miyiz?

bin yıl kadınları cadı diye diri diri yakan mal avrupalılar, ilk çocuğu kız diye diri diri gömen araplar, hayır, ceremesini niye ben çekiyorum kardeşim? adamların günah çıkarma ayini gibi kadın yalakalığı yapıp, erkek taşlamasını ben niye çekiyorum? bana ne? ben mi yaktım kadınları diri diri, ben mi gömdüm? feminaziden gına geldi ya. gidin avrupalı mallarla, abaza araplara çemkirin kardeşim.

yaşanıyor mu? yaşanıyor. örneği var mı? tillahı var. buna maruz kalmamış kadın da muhtemelen yok. ama bu kelimeye bir türlü ısınamıyorum. bana fazla anglo geliyor. türkiye'de karşılığı tam olarak oturmuyor gibi çünkü biz zaten birey, sınır, hak gibi şeylerle büyümediğimiz için üstten konuşmak, karşıdakini dinlemeden sadece kendini anlatmaya çalışmak malumunuz ata sporu. o yüzden bizdeki kullanımı "er" değil de "insan" şeklinde olsa daha uygun. bence. çünkü kadın, erkek fark etmeksizin bu "ben bilirimcilik" ve ne bildiğinin bir önemi olmadan, dinlemeden akıl verme hali heeeerkes de var.

ha süreklilik varsa, senin itirazın sistematik olarak bastırılıyorsa, “biliyorum” dediğinde karşıdaki vitesi düşürmek yerine daha da yükseltiyorsa, bilgi paylaşmak için değil de hiyerarşi kurmak için konuşuyorsa, orada tamam ama bu eşikler yokken her lafı aynı etikete yapıştırmak bana saçma geliyor. yani her üstten konuşma tahakküm kurma çalışması olmadığı gibi her açıklama da güç gösterisi değil sonuçta. deneyime ve görünür kılmaya saygım olsa da etiket gibi direkt yapıştırılmasından hoşlanmıyorum.
ghosting ve gaslighting'de davranış tarif edildiği için daha net ayrılıp failin cinsiyeti değişse de yapısı aynı kalıyor. ama mansplaining çoğu zaman “erkek anlattı=mansplaining” gibi bir otomatiğe bağlamışlık olduğundan da sevemiyorum herhalde. bir de mesela bu ilk çıktığı zamanlarda trans kadınlardan da itirazlar gelmişti. "siz ne demek istiyorsunuz sosyal bilimler camiasııı!!11!1" diye.* o tartışmalar n'oldu acaba? bir ara bakayım.

şöyle net bir örneği vardı:

yav bi şey anlatmak öğretmek de suç oldu anasını satayım
neymiş menplayemning
aklım almıyo demiyo da

olum ilim nerde olsa alacaksın ya
geç bu işleri

açüklemek diye yaratıcı bir çevirisi bulunan kavram. ama bu eylemin bizim halkımız bağlamında biraz daha "cinsiyetsiz" olduğuna katılıyorum.