pargalı ibrahim paşa

ı. süleyman saltanatı döneminde 27 haziran 1523 - 15 mart 1536 arasında sadrazamlık yapan, önemli siyasal ve askerî olaylarda rol oynayan osmanlı devlet adamı.
muhteşem süleyman döneminin aktörlerinden ikinci adam. tarihsel süreçte baktığımızda başarılı olan liderler etraflarında başarılı kişiler bulundurmuştur. pargalı bunlardan biridir. mısır valisinin isyanının bastırılmasından mohaç'a katkıda bulunmuştur. 13 yıl boyunca imparatorluğun ikinci adamı olmaktan kibre kapıldığı söylenebilir ki bu da onun sonunu hazırlayan gelişmelerden biridir.

1495 - 1536 yılları arasında yaşamış devlet adamı, serasker. bizzat müzakerelerini yürüttüğü 1533 istanbul antlaşmasıyla avusturya arşidükü osmanlı sadrazamına denk sayılmıştır.

"dü ibrahim amed be-deyr-i cihan
yeki büt-şiken ü yeki büt-nişan"

"iki ibrahim geldi bu cihana;
biri put kıran, öteki put diken"

kendisine bu şiiri yazdığı için figani daha sonra idam edilmiştir.
t: kanuni'nin sadrazamı, hatice sultan'ın eşi.

hürrem sultan tarafından harcanan donanımlı paşa.

1495/1536 yılları arasında yaşayan osmanlı sadrazamı.
kanuni sultan süleyman'ın sağ kolu. padişahın emriyle 4 dilsiz cellat tarafından infaz edilmiştir.

iyi bir müzik kulağının olduğu, okumayı çok sevdiği, 4 dil bildiği, osmanlının diğer ülkeler üzerinde etkili olmasına katkıda bulunan bir kişiliği olduğu bilinmektedir, kendisi öldürüldükten sonra osmanlının diplomatik ve askeri açıdan düşüşe geçtiği söylenmektedir.
hatice sultan ile evli kalmıştır.
öldüğünde sadece 41 yaşındaydı.

bazı kaynaklarda pergeli ibrahim paşa olarak da geçer. aslında makbul ibrahim paşa olarak bilinir. akıbetinden sonra da maktül ibrahim paşa olarak anılmıştır. kanuni sultan süleyman'ın saltanat yıllarındaki ikinci sadrazamıdır. yavuz sultan selim'in kızı ile evlendiği için makbul lakabını almıştır. hürrem sultan'ın fitneleme operasyonları sonucunda, kanuni tarafından öldürtülmüştür. baş gösteren ilk celali isyanlarını bastırmış, iran seferine ordunun başında çıkmış, şahı ülkesinden kovalamıştır. bağdat'ın fethinde yine orduda yer almıştır. barbaros hayrettin paşa'yı kaptan-ı deryalığa atayan sadrazam kendisidir. dirlik sisteminde reform yapmış, toprak gelirlerini artırmıştır.

bir de sürekli küfür eden versiyonu vardır
(bkz: argolu ibrahim paşa)

bugün ölüm yıldönümü. devr-i daim olsun.

evveli "makbul ibrahim paşa", sonrasında "maktul ibrahim paşa"

bu adamdaki hazırcevaplılığı nüktedanlığı tarih yazmamıştır arkadaş!

rivayet odur ki; oğlu mehmed şah’a çok şaşaalı bir sünnet düğünü tertip eder, urfa’dan ceylan getirtir kebap ettirir, harput’tan pekmez, beydağı’ndan kar getirir şerbet ettirir. cambazlar, pehlivanlar, ağzından ateş çıkaranlar, soytarılar derken cihan şahı devletlümüz kanuni bi yerde biraz da hürrem yengemizin gazıyla conta yakar tabi, nitekim şehzadelerin sünneti çok sade yapılmıştır. çeker ibo’yu cübbesinden kenarıya, ulan ibo bu ne hal der!

tabi ibo durur mu, yapıştırmış cevabı;

-efendüm, devletlüm, gıymetlüm, yed-i iklimi cihanun, urumun, kayserinün, hicazun, yemenün, gürcüstanun ve dahi kürdüstanun şahı, hazretlerinin ciğerparesi şehzadesinin sünnetinin baş konuğu ben acüz kulunuz idi, benim evladımın sünnet düğününün baş konuğu koskoca bir cihan şahı, ben izzet ikram etmeyem de kim etsün!

farkında mısınız, şeytan şu an bana gerek yok diye bu ortamı terketti, sen nası bi cinmişsin lan?

ibo sen de hürrem’e yenildin.. biri kazanacak demişti, hürrem kazandı. vay pargalı ibo.. süleyman’ı ve koca osmanlı’yı yönettiğini sanan ibo.. hatice ve nigar’ın ahı seni yaşatır mı sandın?
bir gece de cellatlara esir oldun.
yine de allah rahmet eylesin diyeceğim ama senin sonunu kibirin getirdi.

meraklısı için kitap önerisi.

balyos raporları 2 : venedik elçi raporlarına göre kanuni ve pargalı ibrahim paşa.

padişah kanuni sultan süleyman'ın sırasıyla av şahinci başısı, has odabaşısı (özel kalem müdürü / saray kurmay başkanı), veziriazamı (hükümet başı / başbakan), seraskeri (ordu komutanı / genelkurmay başkanı / savunma bakanı) ve rumeli beylerbeyi (en kritik eyaletin valisi) olan ve osmanlı imparatorluğu'na çok büyük hizmetleri dokunsa da tabiri yerindeyse frenleri tutmadığı için padişah kanuni sultan süleyman tarafından durdurulan tarihe adını yazdırmış kişilik.

osmanlı imparatorluğu'nun en azametli, en kudretli iki sadrazamından hem kronolojik olarak, hem de padişahın akranı olması ve şehzadeliğinden itibaren devam eden samimiyet sebebiyle ayrıcalıklı kontenjandan dolayı birincisidir. diğeri için (bkz: rüstem paşa)

damatlığı da dillendirilir fakat bu durum kesin değildir. bazı kaynaklar damat olduğundan bahsetse de bazı kaynaklar bunu reddeder. hatta muhteşem yüzyıl dizisi senaryosunun hatırı sayılır bir kısmı tamamlandığı ve senaryo gereği damat olması sonrasında bu durum senariste hatırlatılsa da senarist muhteşem yüzyıl'ın bir belgesel olmadığı gerekçesiyle pargalı ibrahim paşa'yı senaryoda damat olarak devam ettirir; -ki -konu dışı- dizide daha sonraki bölümlerde de bilerek ve isteyerek çok kritik hatalar yapılmıştır. bu hataların sebebinin dizinin bir belgesel olmadığının, sadece bir dizi olduğunun anlatılmak istenmesi olarak yorumlanabilir.

infazıyla ilgili olarak hürrem sultan sorumlu gösterilse de makamına son derece hakim olan kanuni sultan süleyman'ın hürrem sultan'dan etkilendiğine ihtimal vermiyorum. gerçekten de venedik mi artık hangi ülkenin elçisiyse; o elçiye çektiği nutuk gerçekten sonunu getirmiştir. malum; taht asla ortak kabul edemez; -ki pargalı ibrahim paşa'yı kanuni sultan süleyman'ın astı durumuna sokan tek fark hilafet makamıydı. aslında pargalı hilafet makamı hariç tüm yetkilere sahipti; bir tek halife değildi. yani "tahta ortaktı" diyebiliriz. ama kesmedi işte.

bir diğer özelliği de kurmay zekasının çok keskin olmasıdır. bu yeteneğiyle kariyerinde gerek devlet yönetiminde osmanlı devletine, gerekse de muharebe meydanlarında osmanlı ordusuna çok kritik zaferler bırakmıştır.

15 mart 1536 yılında vefat etmiştir. bugün itibarıyla vefatının 490'ıncı yıl dönümüdür. ruhu şad mekanı cennet olsun.

"bu dünyaya iki ibrahim geldi. biri putları yıktı diğeri putları dikti."