zaman tüneli

fransızlar adına, “fransız teorisi”ni (ki bu da en kötü ideolojik saçmalığı yani “wokizm”i doğurdu) ortaya çıkardığımız için özür dilemek istiyorum.

dünyaya descartes, pascal, tocqueville'i kazandırdık. daha sonra, 68 sonrası entelektüel enkazın içinde foucault, derrida, deleuze'yi kazandırdık. üç parlak adam, dilimizin zarafetiyle bugün batı'yı felç eden ideolojik silahı yarattılar.

onların ne yaptığını anlamak gerek. foucault, gerçekliğin var olmadığını, sadece bilgiye bürünmüş iktidar ilişkilerinin olduğunu öğretti. bilim, akıl, adalet, sağlık kurumları, okul, hapishane, cinsellik; her şeyin sadece bir egemenlik sahnesi olduğunu... derrida, metinlerin sabit bir anlamı olmadığını, her anlamın kaygan olduğunu, her yorumun bir ihanet olduğunu, yazarın öldüğünü ve okuyucunun hüküm sürdüğünü öğretti. deleuze, ağaca değil rizoma, yerleşik hayata değil göçebe hayata, yasaya değil arzuya, varoluşa değil dönüşüme, kimliğe değil farklılığa öncelik verilmesi gerektiğini öğretti.

tek başına ele alındığında, bunlar tartışılabilir tezlerdir. birleştirildiklerinde, yayıldıklarında, yaygınlaştıklarında ise bir sistem oluştururlar. ve bu sistem bir zehirdir.

çünkü olan biten şuydu: fransa’da anlaşılmaz olan bu metinler atlantik’i aştı. yale, berkeley ve columbia üniversitelerinin bölümleri 80’li yıllarda bu metinleri benimsedi. orada, bizde olmayan bir zemin buldular: amerikan püritenliği, ırk kökenli suçluluk duygusu ve kimlik takıntısı. fransız teorisi bu alt tabakayla birleşti ve bu birleşmenin çocuğu “wokizm” olarak adlandırıldı.

judith butler, foucault'yu okuyarak ve performatif cinsiyeti icat etti. edward said, foucault'yu okuyarak akademik postkolonyalizmi icat etti. kimberle crenshaw, bu yapıyı miras alarak geçişkenliği icat etti. her aşamada matris fransızdır: gerçek yoktur, sadece iktidar vardır, dolayısıyla her hiyerarşi şüphelidir, her kurum baskıcıdır, her norm şiddettir, her kimlik inşa edilmiştir ve dolayısıyla tartışılabilirdir, her çoğunluk suçludur.

işte bu şekilde, pratik sonuçlarını muhtemelen hiç hayal bile etmemiş üç parisli filozof, koca bir nesil aktiviste, üniversite idarecilerine, insan kaynakları yöneticilerine, gazetecilere ve yasa koyuculara bir tür işletim sistemi sağladı. işte böylece, bir kadının kadın olup olmadığını, kendi tarihinin savunulmaya değer olup olmadığını, liyakatin var olup olmadığını, gerçeğin görüşten ayırt edilip edilemeyeceğini artık bilemeyen bir medeniyet ortaya çıktı.

bu, basit bir nedenden ötürü tam olarak bir saçmalık ve bunu soğukkanlılıkla söylemek gerekir. bir medeniyet üç sütun üzerinde durur: akıl yoluyla ulaşılabilir bir gerçeğin var olduğuna dair inanç, iyinin kötülükten ayrı olduğuna dair inanç, aktarılacak bir mirasın var olduğuna dair inanç. fransız teorisi bu üçünü de yerle bir etmeye kalkıştı. bunu kötülükten değil, entelektüel bir oyun, şüpheye duyulan hayranlık ve onları besleyen burjuvaziye duyulan nefretten yaptı. ama sonuç ortada. bütün bir nesil yıkmayı öğrendi, inşa etmeyi hiç öğrenmedi. bütün bir nesil şüphe etmeyi biliyor, hayran olmayı artık bilmiyor. bütün bir nesil her yerde iktidarı görüyor, hiçbir yerde güzelliği görmüyor.

özür dilerim, çünkü fransızlar olarak özel bir sorumluluğumuz var. bu nihilizme janjanlı bir ambalaj kazandıran bizim dilimiz, üniversitelerimiz, yayınevlerimiz ve prestijimizdir. sorbonne ve vincennes’in itibarları olmasaydı, bu fikirler asla okyanusu aşamazdı. başkalarının silah ihraç ettiği gibi biz de şüpheyi ihraç ettik.

şu anda silikon vadisi'nde, yapay zeka laboratuvarlarında, start-up'larda, atölyelerde, insanların bir şeyleri yıkmak yerine hala bir şeyler ürettikleri her yerde inşa edilen şey, bu sorunun cevabıdır. bir medeniyet, eleştirmenler tarafından değil, yaratıcılar tarafından yeniden inşa edilir. gerçeğin var olduğuna ve ona adanmaya değer olduğuna inananlar tarafından. güzel, doğru ve iyi olanın hiyerarşisini benimseyen ve bunu aktarmaktan utanmayanlar tarafından...

bu yüzden özür dilerim. çalışmaya devam edelim.