j.r.r. tolkien

kitaplarında "all that is gold does not glitter", yani "her altından olan şey parlamaz" şeklinde çevirebileceğim, kişilerin görünüşlerine aldanmamak gerektiğini anlatan söze ve daha nice öğütlere yer vermiş ingiliz yazar, dil bilimci, akademisyen, şair.

hobbit, silmarillion ve yüzüklerin efendisi gibi oldukça popüler hale gelmiş kitaplarında kullandığı 15'ten fazla kurgusal dil yarattığı söyleniyor. tolkien, narnia kitaplarının yazarı (bkz: c.s lewis)'in de düzenli katılımcısı olduğu the (bkz: inklings) adlı bir edebiyatçı grubunun üyesiymiş. gayriresmi şekilde 1930'lardan 1950'ye kadar oxford'daki the eagle and child adlı pub'da akademik dönem içinde her salı sabahı buluşup yazdıklarını paylaşıp, fikir alışverişi yaparlarmış. fantastik edebiyat hayranlarının mekke'si olabilecek bir yer bence. ayrıca c.s. lewis'in oxford üniversitesi'ndeki ofisinde de toplanırlarmış.

oxford sokaklarında gezme şansı bulursanız, etrafınıza bir bakın. belki de tolkien şu bankta oturmuştur ve şu binadan ilham alarak hikayelerini zenginleştirmiştir diye hayallere dalın. the eagle and child açılınca girip bir şeyler için ve 80-90 yıl önce bu edebiyatçıların kim bilir kitaplarındaki hangi fikirleri orada geliştirdiklerini düşünün.

bu sene ve geçen sene çokça okumaya niyetlendiğim yazar olsa da bir türlü başaramadığım yazar ama asıl okuma sırasını öğrendikten sonra nihayet okuyacağım ve sanırım tolkien de zamanı değil diyerek beni durdurmuş. başka açıklama bulamıyorum buna. 2026 yılına ilerlerken ilginç ilerleyecek okuma yolculuğum.

şu dünyadaki en kıskandığım kalemlerden biridir.
tolkien yalnızca bir romancı değil, aynı zamanda oxford üniversitesi'nde görev yapmış bir filolog ve dilbilimciydi. eski ingilizce, orta ingilizce ve germen dilleri üzerine uzmanlaşan tolkien'in en büyük tutkularından biri dil yaratmaktı. bu nedenle çoğu fantastik yazardan farklı olarak önce kurgusal diller geliştirdi. ardından bu dillerin konuşulacağı halkları, tarihleri, coğrafyaları ve mitolojileri tasarladı. elf dilleri olan quenya ve sindarin bu yaklaşımın en bilinen örnekleridir. tolkien'in filoloji alanındaki akademik birikimi, zamanla orta dünya'nın ve onun zengin mitolojik geçmişinin temelini oluşturdu.

bu birikimin en ünlü ürünü olan yüzüklerin efendisi, 1954-1955 yıllarında üç cilt halinde yayımlandı. roman, karanlık lord sauron'un gücünü taşıyan tek yüzük'ün yok edilmesi için verilen mücadeleyi anlatırken, ayrıntılı tarihi, dilleri ve kültürleriyle modern fantastik edebiyatın şekillenmesinde belirleyici bir rol oynadı. tolkien'in eserlerini diğer birçok fantastik anlatıdan ayıran özellik, kurguladığı dünyanın yalnızca bir hikaye mekanı değil, dilsel ve tarihsel temeller üzerine inşa edilmiş kapsamlı bir mitoloji olmasıdır.

idolüm. baba sen ne yaptın ne yazdın be..

yıllar önce ekşi’de ya orta dünya için ya da tolkien için açılan bir başlıkta okuduğum bir cümle hiçbir zaman hafızamdan çıkmıyor. bir türlü entry’i bulamıyorum, acaba ben kafamda böyle bir cümle kurdum da haberim mi yok *

“ben tanrı olsam utanırdım böyle bir dünya yaratamadığım için.”

insana neler neler sorgulatan muazzam insan.

valinor’un huzurlu topraklarında hala bir şeyler yazdığını ve bir gün bu çarpık dünya’ya da göndereceğini umut ediyorum.