deprem

korkutan ve şiddetine göre maddi manevi hasarlar veren sarsıntılar. ve yine bugün midilli adasındaki 4,9 şiddetinde kisarsıntıyla izmir 'de de hissedilmiş olan olaydır. hisseden herkese geçmiş olsun. .


habertürk'ün yayınladığı habere göre;

buradan

birkaç gündür sıklaştı. az önce yine gidip geldim. (izmir)

ege bölgesi için sarsıcı bir doğa olayı. çünkü bu bölgede daha sık deprem olur. küçük de olsa yüzeye yakın olunca sesler ve sallama şiddeti hissedilenin çok üstünde oluyor. insana panik ve gerginlik veriyor. uyku desen kalmaz. pijama vs giymeyi unut. 30 ekim 2020 depreminden bu yana birçok insan sweat eşofman yatıyordur. denizde olan bir noktada çekilebilir oluyor. karada olanlar daha sarsıcı ses de oluyor çünkü. nasıl sallayacağı belli olmuyor. bayraklı'da yıkım olduktan sonra binalara da güven kalmadı. sağlam psikoloji bırakmayan afet.

başlangıç noktası yerin içinde, derinlerinde bulunan, yerkabuğu katmanlarının kırılıp yer değiştirmesi, yanardağların püskürme durumuna geçmesi gibi doğal bir nedeni olan yerkabuğu sarsıntısıdır.

başta maraş olmak üzere yakın ilde depremden zarar gören tüm insanlara allah yardım etsin. zor ve acı verici bir olay. tedbir, tedbir, tedbir

#2416438

bizde seni seviyoruz tombik civciv

güzel haberlerini bekliyoruz.

çaresizliği dibine kadar yaşatan felaket.

dağı taşı yerinden oynatan bir yıkım. küçük dertlerimizi etkisi yıllarca sürecek büyük bir felaketle unutmak istememiştik. o dertler keşke kimsenin yaşamını kaybetmediği ve zarar görmediği günlerin arasında yitip gitseydi.

romantize edilmemesi gerekendir

şiddet skalası aşağıdaki gibi olan doğa olayı.

"
1.a) sağlam yapılmamış baraka kerpiç ve toprak tipli ev modelleri,
1.b) yarı sağlam yapılmış yığma tipi ev ve ağaç ev modelleri,
1.c) sağlam yapılmış betorme ve ağaç tipi ev modelleri,
2.a)  depremin kişi ve çevre,
1.b)  depremin her tipteki yapılar,
1.c)  depremin arazi üzerindeki etkileri .

kaynak: deprem-siddet-skalasi.nedir...

1-duyulmayan(a) : titreşimler insanlar tarafından hissedilmeyip, yalnız sismograflarca kaydedilirler. 

2- çok hafif(a) : sarsıntılar yapıların en üst katlarında ,dinlenmekte bulunan az kişi tarafından hissedilir.  

3- hafif(a) : deprem ev içerisinde az kişi, dışarıda ise sadece uygun şartlar altındaki kişiler tarafından hissedilir. sarsıntı, yoldan geçen hafif bir kamyonetin meydana getirdiği sallantı gibidir. dikkatli kişiler, üst katlarda daha belirli olan asılmış eşyalardaki hafif sallantıyı izleyebilirler.  
 
4- orta şiddetli(a) : deprem ev içerisinde çok, dışarıda ise az kişi tarafından hissedilir. sarsıntı, yoldan geçen ağır yüklü bir kamyonun oluşturduğu sallantı gibidir. kapı, pencere ve mutfak eşyaları v.s. titrer, asılı eşyalar biraz sallanır. ağzı açık kaplarda olan sıvılar biraz dökülür. araç içerisindeki kişiler sallantıyı hissetmezler. 
 
5- şiddetli(a) : deprem, yapı içerisinde herkes, dışarıda ise çok kişi tarafından hissedilir. uyumakta olan çok kişi uyanır, az sayıda dışarı kaçan olur. hayvanlar huysuzlanmaya başlar. yapılar baştan aşağıya titrerler, asılmış eşyalar ve duvarlara asılmış resimler önemli derecede sarsılır. sarkaçlı saatler durur. az miktarda sabit olmayan eşyalar yerlerini değistirebilirler ya da devrilebilirler. açık kapı ve pencereler şiddetle itilip kapanırlar, iyi kilitlenmemiş kapalı kapılar açılabilir. iyice dolu, ağzı açık kaplardaki sıvılar dökülür. sarsıntı yapı içerisine ağır bir eşyanın düşmesi gibi hissedilir.(b) : a tipi yapılarda hafif hasar olabilir.(c) : bazen kaynak sularının debisi değişebilir.  
 
6- çok şiddetli (a) : deprem ev içerisinde ve dışarıda hemen hemen herkes ratafından hissedilir. ev içerisindeki birçok kişi korkar ve dışarı kaçarlar, bazı kişiler dengelerini kaybederler. evcil hayvanlar ağıllarından dışarı kaçarlar. bazı hallerde tabak, bardak v.s.gibi cam eşyalar kırılabilir, kitaplar raflardan aşağıya düşerler. ağır mobilyalar yerlerini değiştirirler.(b) : a tipi çok ve b tipi az yapılarda hafif hasar ve a tipi az yapıda orta hasar görülür.(c) : bazı durumlarda nemli zeminlerde 1 cm.genişliğinde çatlaklar olabilir. dağlarda rastgele yer kaymaları, pınar sularında ve yeraltı su düzeylerinde değişiklikler görülebilir. 
 
7- hasar yapıcı(a) : herkes korkar ve dışarı kaçar, pek çok kişi oturdukları yerden kalkmakta güçlük çekerler. sarsıntı, araç kullanan kişiler tarafından önemli olarak hissedilir.(b) : c tipi çok binada hafif hasar, b tipi çok binada orta hasar, a tipi çok binada ağır hasar, a tipi az binada yıkıntı görülür.(c) : sular çalkalanır ve bulanır. kaynak suyu debisi ve yeraltı su düzeyi değişebilir. bazı durumlarda kaynak suları kesilir ya da kuru kaynaklar yeniden akmaya başlar. bir kısım kum çakıl birikintilerinde kaymalar olur. yollarda heyelan ve çatlama olabilir. yeraltı boruları ek yerlerinden hasara uğrayabilir. taş duvarlarda çatlak ve yarıklar oluşur.  
 
8- yıkıcı (a) : korku ve panik meydana gelir. araç kullanan kişiler rahatsız olur. ağaç dalları kırılıp, düşer. en ağır mobilyalar bile hareket eder ya da yer değiştirerek devrilir. asılı lambalar zarar görür.(b) : c tipi çok yapıda orta hasar, c tipi az yapıda ağır hasar, b tipi çok yapıda ağır hasar, a tipi çok yapıda yıkıntı görülür. boruların ek yerleri kırılır. abide ve heykeller hareket eder ya da burkulur. mezar taşları devrilir. taş duvarlar yıkılır.(c) : dik şevli yol kenarlarında ve vadi içlerinde küçük yer kaymaları olabilir. zeminde farklı genişliklerde cm.ölçüsünde çatlaklar oluşabilir. göl suları bulanır, yeni kaynaklar meydana çıkabilir. kuru kaynak sularının akıntıları ve yeraltı su düzeyleri değişir.  
 
9- çok yıkıcı (a) : genel panik. mobilyalarda önemli hasar olur. hayvanlar rastgele öte beriye kaçışır ve bağrışırlar.(b) : c tipi çok yapıda ağır hasar, c tipi az yapıda yıkıntı, b tipi çok yapıda yıkıntı, b tipi az yapıda fazla yıkıntı ve a tipi çok yapıda fazla yıkıntı görülür. heykel ve sütunlar düşer. bentlerde önemli hasarlar olur. toprak altındaki borular kırılır. demiryolu rayları eğrilip, bükülür yollar bozulur.(c) : düzlük yerlerde çokça su, kum ve çamur tasmaları görülür. zeminde 10 cm. genişliğine dek çatlaklar oluşur. eğimli yerlerde ve nehir teraslarında bu çatlaklar 10 cm.den daha büyüktür. bunların dışında, çok sayıda hafif çatlaklar görülür. kaya düşmeleri, birçok yer kaymaları ve dağ kaymaları, sularda büyük dalgalanmalar meydana gelebilir. kuru kayalar yeniden sulanır, sulu olanlar kurur.  
 
10- ağır yıkıcı  (b) : c tipi çok yapıda yıkıntı, c tipi az yapıda yıkıntı, b tipi çok yapıda fazla yıkıntı, a tipi pek çok yapıda fazla yıkıntı görülür. baraj, bent ve köprülerde önemli hasarlar olur. tren yolu rayları eğrilir. yeraltındaki borular kırılır ya da eğrilir. asfalt ve parke yollarda kasisler olusur.(c) : zeminde birkaç desimetre ölçüsünde çatlaklar oluşabilir. bazen 1 m. genişliğinde çatlaklar da olabilir. nehir teraslarında ve dik meyilli yerlerde büyük heyelanlar olur. büyük kaya düşmeleri meydana gelir. yeraltı su seviyesi değişir. kanal, göl ve nehir suları karalar üzerine taşar. yeni göller olusabilir. 
 
11- çok ağır yıkıcı  (b) : iyi yapılmış yapılarda, köprülerde, su bentleri, barajlar ve tren yolu raylarında tehlikeli hasarlar olur. yol ve caddeler kullanılmaz hale gelir. yeraltındaki borular kırılır.(c) : yer, yatay ve düşey doğrultudaki hareketler nedeniyle geniş yarık ve çatlaklar tarafından önemli biçimde bozulur. çok sayıda yer kayması ve kaya düşmesi meydana gelir. kum ve çamur fışkırmaları görülür.  
 
 12- yok edici (manzara değişir) (b) : pratik olarak toprağın altında ve üstündeki tüm yapılar baştanbaşa yıkıntıya uğrar.(c) : yer yüzeyi büsbütün değişir. geniş ölçüde çatlak ve yarıklarda, yatay ve düşey hareketlerin yön miktarları izlenebilir. kaya düşmeleri ve nehir versanlarındaki göçmeler çok geniş bir bölgeyi kaplarlar. yeni göller ve çağlayanlar oluşur. 
"

kaynak : deprem-siddet-skalasi.nedir...

konya'da yaşıyorum ve küçük bir sarsıntı oldu.

umarım çevre illerde bir şey olmamıştır. :(

edit: oh sevindim, konya merkezliymiş. 3 şiddetindeymiş, aklıma başta hiç burası gelmemişti. malatya'da ki depremi de yaklaşık bu şiddette hissetmiştim.

3 büyüklüğünde bir deprem oldu. selçuklu da yüzeye 3 km mesafe de olduğu için hissedildi. olağan bir durum.

anlık çok korktum, panik yaptım. 10 ilde yaşananları hayal bile edemiyorum çok zor çok.

daha demin konya'da bir sarsıntı hissettim.

adana ve mersin'de şiddetli hissedilmiş sanırım. :(
geçmiş olsun orada ki arkadaşlara.

edit: hatay - samandağ 6.4

yine mi? yeter artık kalbim sıkışıyor gerçekten.

mersinde yine 4.6 deprem oldu. daha yeni atlattığımı düşünüyordum gerçekten bıktım.

yine bi gidip geldik. nerede ne oldu bilemiyorum ama ankara'dan hissedildi.

güncelleme: afad'a göre 2.5 çankaya ankara, kandilli rasathanesi'ne göre ise 2.7 etimesgut ankara'da deprem oldu. etkilenmemişiz, direkt merkez üssüymüşüz.

ölmezde sağ kalırsanız yapmanız gerekenler ve başınıza geleceklerle ilgili bilgi paylaşayım istedim.

1-deprem anında elektrikler kesiliyor, bu sebeple derhal, hemen şimdi; elektrikler kesilince kendi kendine yanan lambalardan edinin. bizim burada elektrikler çok sık kesildiği için ihtiyaç duyup almıştık, hayatımızı kurtardı. zifiri karanlıkta çöken duvarlar sebebiyle, 5 kattan yaralanmadan inmenizi sağlayabilir.

2-derhal, hemen şimdi; ağır mobilyanız varsa, örneğin koca koca dolaplar; devrildiklerinde kapıların arkasına düşüyorlar. bizim dolap, dış çelik kapının arkasına düştü, ''kaliteli'' olduğundan kırması, çekmesi gerçekten çok zor oldu. dolapları sabitlemeyin babam direk kapıların arkasından kaldırın. şaka yapmıyorum.

3- biliyorum bir çok kişinin evinde çelik kapı var, lakin üst katlar hariç, diğer tüm katların kapıları, binanın uyguladığı basınçtan dolayı açılmayacak. sağ kalanları yaralı olanları çıkartmak, gerçekten çok zor oluyor. özellikle karanlıkta, göz gözü görmez iken...
hırsızlığa gebe bir yerlerde kalmıyorsanız, tahta kapı kullanın.

4-arabalarınızı bina altlarında park etmeyin, çünkü yaşadığınız şehri terk etme gibi bir niyetiniz yoksa, bir müddet arabada yatıp kalkacaksınız. bu 30 gün sürebilir. arabanın sağ kalması çok önemli!

5-elektirkler 3-4 gün gelmeyecek, aynada vücudunuza bakmak çok zor olacak, ancak bir yakınınızdan, gündüz olunca size bakmasını isteyin, ciddi yaralanmanız varsa, inanın bana fark edemiyorsunuz. o fark edebilir.

6- deprem olduktan sonra, inanılmaz bir yağma olacak, bazı marketler, iş yerleri soyulacak. bundan dolayı, malzemesi sağ kalan market sahibi de marketini yağmalanacak korkusuyla açmayacak. bu yaklaşık 30-40 gün sürdü burada. istanbul da daha uzun süreceğini tahmin ediyorum.
7- yanınızda kesinlikle nakit bulundurun, pos makinesi vss çalışmayacak. hatta ilk fırsatta sağ kalan bir atmden derhal nakit para çekin.

8-arabanız her zaman benzin dolu olsun. eğer kışın deprem kapınızı çalarsa, benzin bulamayacaksınız, sığındığınız arabanızda ısınmanın tek yolu benzine kıymaktan geçiyor. maalesef burada uzunca bir süre; benzin, mazot bulamadık. doğal olarak ısınamadık.


8-şimdi arkadaşlar, ilk anda her yer yıkılmış olacak, bizim burası bile taşra, bir yerden bir yere gitmek gerçekten zordu. istanbul gibi yerlerde imkansız olacağını düşünüyorum; ama olurda gidebilirseniz; şehrin bazı bölgelerinde, deprem koordinasyon merkezleri kurulacak, arabanızı, çadırınızı bu merkezlere yakın yerlere kurun. zira asker polis olacak, daha güvenli olacaktır.
deprem bölgesi acil toplanma alanları

9-su ve yiyecek bulmanız çok zor olacak, bu sebeple arabanızda size ve ailenize 7 gün yetecek kadar mutlaka su ve konserve tarzı yiyecekler bulundurun. daha sonraları, sivil toplum kuruluşları, gönüllülerin çorba arabaları, yemek arabaları vss oluyor.
deprem bölgesi acil toplanma alanları

10-araba çakmaklığı ile dolabilen el fenerleri, ışıldakları bulundurun. az daha unutuyordum, arabanıza iç çamaşırı, çorap koyun. bolcana koyun, zira banyo yapamayacaksınız 1 ay kadar. don için adam öldürebilecek duruma gelebilirsiniz.

11- telefonlar vss çekmeyecek, salak gibi sağı solu aramayın, aradığınız kişinin şarjı yetersiz olabilir. veya sizin şarjınız bitebilir. eğer sağlığınız iyiyse, çokça kullandığınız, herkese ulaşabileceğiniz sosyal medya sayfanızdan '' ben iyiyim'', ben ve ailem iyi'' gibi mesajlar bırakabilirsiniz.

12-şimdi arkadaşlar, bizim burada kimse toprağını bırakıp gitmedi, malum taşra, herkes evinin yanına, çadır kurdu. şimdilik, bende dahil herkes çadırda yaşıyor. çadıra ulaşmanız kolay olmayacak, o sebeple çadır alıp arabanıza koymanızı tavsiye ederim. ancak istanbul gibi yerlerde böyle bir şey mümkün olmayacaktır. deprem bölgesi acil toplanma alanları'nda şehirden tahliye edilmenizi sağlayacak otobüsler vss kalkacak, bunlar ücretsiz devlet tarafından sağlanacak, tabiki, devlet daireleri yıkılmış olduğu için, ''kim nerede'', ''hangi kurum nerede çalışıyor'' önce bunu bulmanız lazım.

13-tek haberleşme aygıtınız araba radyosu olacak, doğrusunu isterseniz en çılgın zamanlar bu zamanlardı. ilk üç gün radyoda ; ''elbistatandaki deprem'','' maraştaki deprem'' diyordu. ancak hatay'ın ismi hiç geçmiyordu. oysaki hatay'da nerelerin yıkıldığını, vss öğrenmeye çalışıyorduk.
bizden, hiç kimsenin haberinin olmadığını cüneyt özdemir'in ilk gün yayınlarının tekrarlarını izleyince, depremden 50 gün sonra falan öğrendim.

14- arkadaşlar şunu hiç unutmayın, depremde ilk yardıma koşanlar; bu felaketi daha önce yaşamış olanlar oluyor. ilk zamanlar gölcükten adapazarından gelen çok insan vardı.
bu felaketi yaşadığınızı duyar duymaz yola çıktım kardeşlerim.

daha az önce sallandığımı hisssettim ama gerçek bir sallantı değilmiş. gene hislerim birbirine girdi. sürekli deprem oluyor gibi hissediyorum. sallanıyor gibiyim.

bir ülke gerçeği olan doğal afet.

benim gibi amatör olarak ilgilenen meraklıları için biraz bilgi paylaşmak istedim.

öncelikle levha tektoniği başlığını kenara iliştireyim. konuya ilgisi olanlar okumak isteyebilir ki ilgisi olanın zaten bunları biliyor olma ihtimali de var.

konuyu birkaç başlığa ayırayım. atlamak istediğiniz kısmı atlayın çünkü biraz uzun bir yazı olacak diye düşünüyorum.

1- deprem nedir ve deprem nasıl oluşur?

deprem dediğimizde aklımıza bir fay üzerinde biriken enerji, fay hareketi gibi birçok kavram geliyor. artık hepimiz iyi kötü aşina olduk bu kavramlara ama tam olarak nasıl gerçekleşiyor bir depremdeki enerji boşalması?

amerikalı jeofizikçi harry fielding reid bu konuyu 1906 san francisco depreminden sonra yaptığı bazı çalışmalar neticesinde, elastik geri sekme kuramı adı verilen bir teoriyle açıklığa kavuşturdu. bunu aşağıdaki görsel üzerinden anlatayım (ki zaten aslında açıkça da görülüyor, anlatmaya gerek olmadan.)


görselin kaynağı

ilk resimdeki "fault trace", iki yanındaki kara parçalarının, yani levhaların birinin bir yöne, diğerinin onun tam tersi yönünde hareketiyle ortaya deprem dediğimiz olayın çıktığı hat. türkçesi fay izi. resimde e noktası dediğimiz noktadan geçn kesikli çizgiyi dikkatlice inceleyin. ilk resimde bu çizgi soldan sağa, bir doğru boyunca kesintisiz uzanıyor.

ikinci resme baktığımızda, levhaların birbirine ters yönlü hareketinin başladığını görüyoruz. yani deprem oluyor.

üçüncü resimde, ilkinde düz hat boyunca ilerleyen kesikli çizginin artık 2 ayrı çizgiye ayrıldığını görüyoruz. çizgiler e noktasından devam etmek yerine yer değiştirmiş ve levhanın bir tarafında kalan çizgiler d1, diğerinde kalanlar ise d2 ile gösterilen farklı noktalardan devam edecek şekilde kaymış, yani geri sekmiş durumda.

ikinci resim, depremdeki gerilme enerjisinin ortaya çıktığı ana ait diyebiliriz. burada kayalar düz bir hat üzerinden devam etmek konusunda direnç gösterirken, levha hareketleri onları sağa sola çekiştirdiği için bir noktadan sonra kopmak durumunda kalıyorlar. o kopuş sırasında enerji açığa çıkıyor ve depremin yıkıcı etkileriyle karşılaşmış oluyoruz. geri sekme gerçekleştiğindeyse artık enerji boşalmış oluyor; ta ki yeni bir deprem gerçekleşene kadar.

reid, depremlerin bu geri sekme hareketine neden olan mekanik kuvvetlerden kaynaklandığını keşfetti. fay olarak bildiğimiz bölgeler yırtıldığında, kayalar içerisinde biriken enerjinin bir kısmı ısı enerjisine dönüşür. bir kısmı da esnek dalgalar şeklinde açığa çıkar. ortaya çıkan bu esnek dalgalar da deprem olarak adlandırılır.

2- deprem dalgaları

depremlerde 2 tür dalga ortaya çıkar: cisim ve yüzey dalgaları.

cisim dalgaları p ve s dalgaları olmak üzere 2 türlüdür. bir sismograf ilk önce p dalgalarını algılar. ikinci olarak aletlere ulaşanlar ise s dalgalarıdır ve depremin yıkıcı gücünün kaynağı bunlardır.

yüzey dalgaları da 2 türlüdür: rayleigh ve love dalgaları.

azıcık daha detay için deprem dalgaları başlığına gidebilirsiniz.

3- deprem türleri

genel olarak depremler, gerçekleşme şekillerine göre birkaç farklı başlık altında toplanabilir.

a- tektonik depremler

bunlar en sık karşımıza çıkan depremler. en başa başlığını iliştirdiğim levha tektoniği, bunların gerçekleşme nedeni. yerin yüzeyi, yapboz gibi birbirine oturan hareketli parçalardan oluşuyor. bu parçalar hareket ettikçe, parçaların birleştiği noktalarda depremler ortaya çıkabiliyor.

b- volkanik depremler

aslında bunlar ilkinden çok da farklı değil ama genellikle volkanik etkinlikler öncesinde ya da esnasında görüldüklerinden onlarla birlikte anılıyorlar.

c- göçük depremleri

bunlar maden ocaklarından ya da yerin altındaki mağaralardan, yani yer altındaki doğal ya da yapay boşluklardan kaynaklanıyor. genellikle bu boşluğun tavanının çökmesi nedeniyle ortaya çıkıyorlar. erozyon nedeniyle gerçekleşmeleri de söz konusu.

d- insan kaynaklı yapay depremler

bunlar nükleer denemeler, yani patlamalar; bazı sondaj işlemleri, yer altına su pompalamak gibi yerin altındaki yapıyı değiştiren olaylar neticesinde gerçekleşiyor. büyük fay hatlarının yakınlarında yapıldığında büyük depremleri tetikleme ihtimalleri var. hatta bu nedenle kontrollü deprem üretmek ve çok büyük enerji biriktiren fayları bu şekilde, yeri ve zamanı bilinecek koşullarda aktif duruma getirmek gibi projeler üzerinde düşünülmüş olsa da, kontrolü sağlamak pek de kolay olmadığından bu tür işlere pek kalkışılmıyor. "yapay deprem mümkün değil" diyenlere duyurmuş olalım; mümkün.

e- baraj depremleri

bunu ayrı bir başlık olarak ele aldım ama aslında tüm barajların deprem nedeni olduğunu söylemek için gereken veriye sahip değiliz. fakat bazı barajların, toprağa bindirilen ağır su yükü ve yerin altına sızan yüklü miktarlardaki suyun kayalarda meydana getirdiği etkiler nedeniyle deprem oluşturduğu biliniyor. bunu belki bir üstteki yapay deprem başlığına da dahil edebiliriz diye düşünüyorum.

son olarak şunu da her zamanki gibi eklemek istiyorum ki yanlış kullanımların önüne geçelim yavaş yavaş:
depremde şiddet ve büyüklük farkı