sibirya

rusya'nın doğu ve kuzey bölyesindeki 13 milyon kilometre yüzölçüme sahip yaklaşık 30 milyon insanın yaşadığı bölgedir.

adını duyanın aklına sürgün gelen bölge.

abd için vahşi batı ne ise rusya için de aynısı olan yer. kovboy filmlerini izleyenlerin de hatırlayacağı gibi abd'liler bugünkü abd'nin batısı olan kısımları kızılderililerden almak için amansız bir mücadeleye girişmişlerdi ve sonunda almayı başarmışlardı. rusya da sibirya'yı ele geçirmek için o dönem oraya egemen bir türk devleti olan sibir hanlığı ile amansız bir mücadeleye girişmiş ve en sonunda o da kazanmıştı. ruslar ve amerikanlar son teknoloji silahlarla saldırırlarken kızılderililer ve türkler ise taşla, baltayla, kılıçla, okla karşı koymaya çalışıyorlardı. yesipov kroniği korkunç ivan dönemindeki bu rus-türk savaşlarını detaylı bir şekilde anlatır.

sıcaklığın -65 derecelere düştüğü, dünyanın en soğuk bölgelerindendir.

bu coğrafyayı bizdeki yozgat, konya kırsalı gibi düşünebilirsiniz.

adını sibir türklerinden alan karla kaplı bölge.

adını sibir türklerinden alan ve sibir yurdu gibi bir anlamı olan bölge adıdır. ayrıca bildiğim kadarıyla türklerin gerçek anavatanıdır bildiğim kadarıyla. bugün hala yakut, hakas, tuva, dolgan gibi türk toplulukları sibirya'da yaşamaktadır.

isminin türk kavmi sabir-sibirlerden geldiği büyük oranda kabul görse de birkaç tarihi gerçek göz ardı ediliyor:
1) sibir ismi 1206'da bir çin kaynağında geçiyor ve sibirler olarak adlandırılan topluluğun yaşamadığı düşünülen bir bölgeye deniyor. doğu sibirya kastediliyor yani.
2) 4. yy'da sibirler avrupa'ya doğru göç ediyor. avrupalılar kaynaklar ise batı sibirya'yı kastediyorlar.
sibirler-sabirler sabit değiller, birçok orta asya halkı gibi konar-göçerler. bir coğrafi bölgeye bile en az 4-5 ad verilen orta asya'da ne hikmet oldu ki sibirya ismi uzun süre var olabildi?

sibirlerin kafkasya'dan doğuya doğru göçtüğü düşünülüyor. o halde nasıl oluyor da çin kaynaklarında, sibirler denilen bir topluluk yokken o bölgeye sibir'e benzer bir isim veriliyor? acaba göktürk abidelerinde geçen türk sir bodun mu doğu sibirya'da yaşıyordu ve oradan mı yadigar isimler? sir bodun belki de bugün çoğunlukla sibir-sabir denilen vatandaşlar mıydı? bilmiyoruz..

sibirya, adını tarihteki sibir hanlığı'ndan alan ve ''sibir türkleri'nin yurdu'' anlamı olan bölge adıdır. ayrıca sanıldığının aksine türklerin anavatanı orta asya değil sibirya'dır. çin kaynaklarında türklerden ve diğer turanlı topluluklardan ''kuzeyliler'' olarak bahsedilir. sibirya'nın sınırı; ural dağları'ndan bering boğazı'na kadardır. sibirya; batı sibirya, orta sibirya ve doğu sibirya olmak üzere üçe ayrılır. sibirya günümüzde rusya federasyonu sınırları içerisindedir. sibirya, aslında günümüz rusyası'nın asya'da kalan topraklarıdır. avrupa rusyası'nı asya rusyası'ndan ural dağları ayırır. sibirya'nın sembol hayvanı sibirya kurdu'dur.
sibirya'da yakutistan gibi özerk türk ülkeleri bulunur..
sibirya bölgesi haritası
sibirya'nın batı sibirya, orta sibirya ve doğu sibirya olmak üzere üçe ayrılmış hali.
sibirya'nın sembol hayvanı ''sibirya kurdu''

rusya'nın, ural dağları'ndan büyük okyanus'a kadar uzanan topraklarına verilen isim/bölge.

yaklaşık alanı 13 milyon km²'dir.
çok soğuktur.

herkesin bildiği ama kimsenin gitmediği.

keanu reeves'in gölgede kalmış filmi.

film aslında aşk hikayesi ama çok fazla sevişme sahnesi barındırdığı için dışarıdan bakınca pek romantik bir film gibi gelmese de ben filmin romantiklik katsayısının yüksek olduğuna inanıyorum zira aşk için ölmeli temasının nadir güzel işlendiği bir film.

sogukluguyla bilinen bolge. evet.

sibirya kurdu kışa geçirir. ona ayaz vız gelir.
coğrafya kaderdir.

türkiye'de kışın yaşanmasının koşuludur. eğer o sibirya termik yüksek basıncı kuvvetli değilse o kış çöpe gider. iklimimiz için çok önemli bir yerdir sibirya.

soğuk ayılarının yaşadığı yer.

ruslar gelmeden ilginç bir bölgeymiş. ruslar almasa çinliler hem bu toprakları hem de halkları rezil edermiş.

bu verimsiz topraklar kuzey amerika ya göçen kabilelerin onbinlerce yıl öncesinden akrabaları. ama aynı şekilde toplayıcı-avcı olarak yaşamışlar. ta ki, avrupalılar amerika ya gelip, kızılderilileri yok edene kadar. sibiryalılar daha şanslı çıkmış.

sibirya; ural dağları’nın doğusundan büyük okyanus’a kadar uzanan, kuzey buz denizi ile orta asya bozkırları arasında sıkışmış devasa avrasya bölgesi. bu adlandırma, bölgenin en eski yerlilerinden olan sabir türklerine aittir ve eski türkçede "sapmak, yolunu değiştirmek" ya da "göçebe" anlamlarına gelen kökten türeyerek, bu sert coğrafyanın hırçın ve boyun eğmez yapısına vurgu yapar. yenisey , lena ve ob nehirleri sibirya’nın stratejik, lojistik ve jeopolitik açısından hayati değer taşıyan can damarlarıdır.

bölgenin kültürel ve tarihi dokusu, asırlar boyunca slav istilasına uğramış olsa da, derinlerde tamamen türk ve tatar etkisi altında şekillenmiştir. türklerin bölgedeki mutlak varlığı milattan önce 20. yüzyıla kadar uzanmaktadır. büyük hun imparatorluğu, göktürk kağanlığı ve ardından gelen sibir hanlığı, bu çetin coğrafyanın en mutlak ve meşru güçleri olmuştur. tarihin başlangıcından 16. yüzyıla kadar türkler bölgenin tartışmasız hakimi olsalar da kendi aralarında yaşadıkları kan davaları türkleri güçten düşürmüş ve bu sebeple doğuya doğru genişleme politikası güden ruslar bölgede etkinliğini artırmaya başlamıştır. osmanlı imparatorluğu her ne kadar sibirya türkleriyle işbirliği yapma girişiminde bulunsa da safeviler bu birleşimin önündeki en büyük siyasi ve jeopolitik engel olmuştur. bölge halkı yüzyıllar süren sürgün, katliam ve hristiyanlaştırma politikalarıyla asimile edilmeye çalışılmıştır. buna rağmen, bugün dahi yakutistan’dan tuva’ya, altay’dan hakasya’ya kadar uzanan topraklardaki türk varlığının kökleri sökülüp atılamamıştır. bugün bölgede varlık gösteren ve rus kültürü zannedilen birçok şamanik ve bozkır geleneği, bunu doğrudan kadim türk kavimlerine borçludur.

bugün sibirya’nın yeraltı ve yerüstü zenginliklerini incelediğimizde; dünya doğalgaz rezervlerinin %25’inden fazlası, muazzam kömür yatakları, petrol, altın ve elmas rezervleri bu topraklarda yer almaktadır. bölgedeki sömürgeci güç tartışmasız bir şekilde, burayı bir hammadde deposu olarak kullanan rusya federasyonu gibi görünse de, güneyden yükselen milyarlık dinamik nüfusu ve devasa ekonomik yayılmacılığıyla çin halk cumhuriyeti, sibirya’nın gelecekteki askeri ve ekonomik dengelerini tamamen değiştirecek bir ağırlığa sahiptir. moskova, demografik olarak eriyen ve boşalan bu devasa coğrafyayı kontrol etmekte her geçen gün daha da zorlanmaktadır.

sibirya ağırlıklı olarak hala türktür ve bu türkler, rusya'nın ruslarının aksine nüfuslarını artırmaktadırlar. bundan dolayı rusya'nın demografik yapısı değişmeye muktedirdir. şüphesiz bu durum bölgenin hukuki statüsünün de değişebileceğini göstermektedir.