zaman tüneli

nasılki baharda dehşetli yağmurlu bir fırtına, her taife-i nebatatın, tohumların, ağaçların istidadlarını tahrik eder, inkişaf ettirir; herbiri kendine mahsus çiçek açar; fıtrî birer vazife başına geçer. öyle de: sahabe ve tâbiînin başına gelen fitne dahi, çekirdekler hükmündeki muhtelif ayrı ayrı istidadları tahrik edip kamçıladı; "islâmiyet tehlikededir, yangın var!" diye her taifeyi korkuttu, islâmiyetin hıfzına koşturdu. herbiri, kendi istidadına göre câmia-i islâmiyetin kesretli ve muhtelif vazifelerinden bir vazifeyi omuzuna aldı, kemal-i ciddiyetle çalıştı. bir kısmı hadîslerin muhafazasına, bir kısmı şeriatın muhafazasına, bir kısmı hakaik-i imaniyenin muhafazasına, bir kısmı kur'anın muhafazasına çalıştı ve hâkeza.. herbir taife bir hizmete girdi. vezaif-i islâmiyette hummalı bir surette sa'yettiler. muhtelif renklerde çok çiçekler açıldı. pek geniş olan âlem-i islâmiyetin aktarına, o fırtına ile tohumlar atıldı; yarı yeri gülistana çevirdi. fakat maatteessüf o güller ve gülistan içinde ehl-i bid'a fırkalarının dikenleri dahi çıktı.
güya dest-i kudret, celal ile o asrı çalkaladı, şiddetle tahrik edip çevirdi, ehl-i himmeti gayrete getirip elektriklendirdi. o hareketten gelen bir kuvve-i anilmerkeziye ile pek çok münevver müçtehidleri ve nuranî muhaddisleri, kudsî hâfızları, asfiyaları, aktabları âlem-i islâmın aktarına uçurdu, hicret ettirdi. şarktan garba kadar ehl-i islâmı heyecana getirip, kur'anın hazinelerinden istifade için gözlerini açtırdı...
mektubat - 100

işte biz bu mukaddes ve muazzam cem'iyetin (islam cemaatinin) efradındanız. ve hususî vazifemiz de, kur'anın imanî hakikatlarını tahkikî bir surette ehl-i imana bildirip, onları ve kendimizi i'dam-ı ebedîden ve daimî ve berzahî haps-i münferidden kurtarmaktır.
tarihçe-i hayat - 566