ön yargı

her insana ön yargı ile yaklaşmak gerekir. herkes kendini iyi göstermeye çalışır ama gerçek karakteri farklıdır.
hemen güvenmek değil, ön yargılı olup deneyerek zamanla güvenmek gerekir.
hele sanal asla güvenilmemesi gereken bir mecra. burada herkes yalancı çünkü. samimi olmaya da güvenmeye de gelmez.

atomu parçalamak, parçaladığın atomu geri birleştirmek bile mümkün olabilir belki bir gün ama ön yargıdan kurtulmak o atomu birleştirmekten daha zordur her zaman.

küçük prens kitabında giysileri kötü olduğu için fikirleri kâle alınmayan gök bilimci adam üstüne güzel bir şeyler giydiğinde herkes ve jüri üyeleri ona söz hakkı veriyor, fikri dinleniliyor örneğin, işte o adamın yaşadığı ön yargıdır.


kimse veya bir şeyle ilgili olarak belirli şart, olay ve görüntülere dayanarak önceden edinilmiş olumlu veya olumsuz yargı anlamına gelir.

biri ak partisi'ne oy veriyorsa hayasizdir gozumde. cok yargiliyim bu konuda.

"ön yargıyı yıkmak atomu parçalamaktan daha zordur." der einstein. ve bu konuda maalesef ki oldukça haklı.

her insan da biraz olur. bazıları ben de hiç ön yargı yok derse bilin ki ön yargının yanında yalancılıkta vardır.

insanları eleştirmek için bulunmaz bir koz 'dur. olayların başını sonunu bilmeden konuşurlar.hayat onlara güzeldir.

mümkün oldukça eğitimsiz insanlar tarafından yapılan hayatın hemen hemen birçok alanında görülen bir eylem hali.

her bir duruma, olaya ön yargı ile yaklaşmak, sorgulamak yetisinden aciz olmak.

ön yargılı olmak da zor, böyle insanlar için üzülüyor, bu insanlara daha muasır bir yaşam, daha eğitimle geçen bir ömür diliyorum. cehalet denilen kavram gerçekten dünya üzerinde en büyük problemlerden biridir ve ön yargı de cehaletten kaynağını alır.

size bu konuda bir hikaye anlatacagim. merak eden yazarlar zahmet edip okuyup, az da olsa bilinclenebilirler.

ben, psikolojisi bozuk ve psikiyatriste giden, antidepresan tedavisi goren bir insanim. hayatim boyunca, kresten, suan okudugum universiteye kadar her zaman dislandim, ve hic arkadasim olmadi malesef.

simdi, 2 yil onceydi. yasim, 16'ydi. dershaneye gidiyodum. fakat gitmiyodum, psikolojim iyice cokmustu. ve sabaha kadar uyuyamayip, sabah 5'inde 6'sinda sokaklara damliyordum. oglene kadar gezip, eve donup uyuyordum.

aylardan muhtemelen mayis, sene 2022. sicak bir ilkbahar gunu.

o donem, 5 senedir gormedigim, ortaokul askim olan yasemin'i, psikolojim o kadar bozuktu ki, bulma karari aldim. evet ne alaka diye sorarlar adama o kadar yalnizdim iste. ayrildigim okula, 5 sene sonra geri donecek, sinifi bulacak, yasemin evet hani beni hatirladinmi ben 6ci siniftaki cocuk diyecek ve ilani ask edecektim.

kararimi almistim, tum gece boyunca uyumamistim. onun okul cikisinda yanina gidecektim. sabah 7'de kalktim yerimden, zaten uyuyamamistim, gittim parkin yolunu tuttum. o gun okul bitene kadar bos bos dolasip, okul bitince yasemin'in yanina gidecektim.

parka gittim, oturdum. yanda bir deniz feneri. agacin altinda oturmusum, o parkta hep oturdugum yer orasiydi. aniden yanima, gencken sarisin oldugu tek tuk kalan sacindaki ve sakalindaki solgun turuncu renklerden hissedilen, kirli sakalli, yaklasik 173 boylarinda oldugunu tahmin ettigim, yasini 50 sandigim fakat sonradan galiba 38-39 oldugunu ogrendigim bir adam, oturdugum banka yaklasti.

yanima oturdu, veya izin aldi tam hatirlamiyorum. elinde bir sise alkol, diger elinde sigara. tipik bir serseri. basladi konusmaya. cok iyi rusca biliyormus falan, cok komik hikayeler anlatti ki guldum. burda simdi konumuz o hikayeler degil ama gencliginde cok capkin bir adam olmus falan. yandaki deniz fenerini de zamaninda o boyamis.

ailemi falan sordu, annem var dedim. nerde calisiyor dedi. falanca parktaki falanca sirkette. aa neresi orasi dedi. sasirdim. cunku bu sehirde yasayan herkes o parki bilir, o parka giden herkes de o sirketi bilir. karisindan bosanmis, karisi rusyada olan ve bir de cocugu olan bu adam neden burayi bilmiyordu.

-ben yeni ciktim da
+nerden?
-hapisten
+hmm
-serefsizlik yapti deyyus, g..une taktim bicagi, pisman da degilim.

hapisten yeni cikmisti, 11 sene hapis yatmis, yarisi normal hapis, yarisi ev hapsi.

hapiste, uyurken oldurulmesin diye yataginin altinda şiş saklayan, tam yanimda oturan, yari sarhos, sigara bittikce israrla art arda yenisini yakan, soyledigine gore bir evi bile olmayan, hatta hapisten henuz taptaze cikmis ve sehre bile henuz o sabah donmus bir adam...

11 sene.

hapis, oldurmus. birisini oldurmus. pisman degilmis.

katil.

o an bir g..t korkusu icimi sardi. lan yaninizda katil olsa siz napardiniz? hemen kalkip kacmayi dusundum, fakat 10 saniye sonra, oglum muhammed dedim icimden, bu adam katilse kacmanin faydasi yok, zaten seni bulup oldurucektir. o sebepten otur oturdugun yerde dedim ve icimi bir guven sardi.

sen burda ne ariyosun, sevgilini mi bekliyosun haa hinzir diyip guldu. ben de guldum ve durumu acikladim.

istersen senin yerine ben gidip kiza onu sevdigini soyliyim falan dedi bu abi.

sigara icme pismanliktir ben pismanim bu meretten dedi, uyusturucu kullanmiyorum, yillarca kullananlara karsi savastim, suan ev ariyorum ve genc bir kiz ariyorum evlenmeye dedi...

kalkti gezmeye, istersen gel dedi. gezdik. kuponcu gorduk. cebinde 1 kurusu yoktu, art arda o an orda 3 kupon tutturdu para aldi. cok sigma bir abiydi.

pazara gittik. orda arkadasiyla konusup ev ayarlatti. birlikte cay ictik. yemek almayi teklif etti...

sonra sen yoluna ben yoluma eyvallah dedi ve gitti.

o gunden sonra gunlerce o abiyi hep gece-gunduz demeden o parka, o banka gidip arasam da bi daha bulamadim.

demem o ki, onyargi kotu bisey arkadaslar. distan serseri gibi gozuken, katil bu adam, aslinda pirlanta gibi birrisi cikti.

o sebepten, insanlari gorunumlerine veya gecmislerine gore degerlendirmeyin.

ne demis necip fazil,

benim gecmisim bir copluk olabilir,
ama coplugu sadece kopekler karistirir...

peki yasemin?...
o da bana kalsin :)

ısteyen istediği kadar inkar etsin .ama bu turkiyenin genelinde var .konuşmadan tanımadan oturup bir yemek yemeden .sadece görüntüsüne hüküm verilip a bu sudur abu budur .keşke bu özellik bütün dünya insanından silinse.

ön yargı ile yaklaşmadıgımız insan mı var allah aşkına?
kıyafetine bakar yargı dağıtırız; fakir olduğunu bilmeden.
gecesini gündüzüne katmış iyi yerlere gelmiş birini görürüz ; kesin torpille geldi deriz
bir yerinde yara izi vardır, başından bir hastalık geçmiştir; ay ne çirkin diye bakmayız.
konuşamıyor, göremiyor, lal diye hafife alırız bizden daha iyi yerlerde olunca çamur atarız.
zengin olur; kesin onun bunun hakkını yiyerek geldi deriz.
çok güler hasta mı bu deriz sebebini bilmeden
çok ağlar niye bu kadar mızmız deriz...
deriz işte arkadaşlar
önyargı dediğimiz kavram illet bir hastalık.
öyle bir yapışıyor ki üstümüze çıkarıp atmak mümkün değil.
bir yerden temizliyor bir yerden iyice pisletiyoruz
gerçekten kolay değil, hiçbirimiz için.
unuttuğumuz tek bir şey var : bizim kimseyi beğenmiyor oluşumuzun, kimsenin de bizi beğenmeme olanağını unutuyoruz.
hiçbirimiz kusursuz değiliz, önemli olan birbirimizi o kusurlarla sevip, kabullenebilmeli.

en başta hissettiğimiz ve çoğu zaman gerçek çıkan yanlış anlamalar

bilip bilmeden konuşmak

önyargıları parçalamak, atomu parçalamaktan daha zordur.
albert einstein.

az tecrübeli ve özgüvensiz insan işidir.
bir insanı tanımadan, ne olduğuna dair yargıya varmamak gerektiği aslında apaçık ortadadır.

yargısız olunamaz ön, orta, son olur. yargı egemen tutum

sözlük anlamı kişilerin kaynaklara bağlı kalmadan peşin hüküm sürmesidir.

nietzschenin dediği gibi; bir insan hakkında herhangi bir deneyim, herhangi bir değerlendirme onu tümüyle değerlendirmemizde yetersiz kalacaktır. değerlendirmeler acelecidirler ve öyle olmak zorundadırlar.

ınsanlarin cogunun birbirine karsi yaptigi sey. onden yargiya varma durumu.

bazen bir düşünceye/kanıya ön yargı demek, güneşin tam tepede olduğu, gizli saklı ne varsa aydınlattığı bir saatte; hatta hissetmenin, sezmenin hiç de gerek olmadığı, yani her şeyin ayan beyan ortada ve gözle görülür olduğu "gerçekler" üzerine oluşturulan yargının, aynı gerçekliğin nedenlerini, izlerini ve hatta belgelerini sırf işine gelmediği için, yüzleşmek cesareti olmadığı için karşı yakanın "ne alakası var canım" olarak değerlendirilmesidir.

ulan denir insana, gördüğüme mi inanayım sana mı?

iyidir oğlum. sizi ahmaklardan korur , ha yanlış fikirdeyseniz iyi olanla illa ki tanışırsınız.

ornekle anlatmam gerekirse:

benim en buyuk sıkıntım basıma gelen seylerin tesaduf oldugunu dusunmek yerine bana kasten yapıldıgına inanmak. bunu yıllardır daha ust bir farkındalık duzeyine ceviremiyorum.
velhasılı bir gun taksiye bindim. yolu tarif ediyorum. kurt genc bir cocuk taksici. sag don diyorum, sola donuyor, suradan git diyorum, anlamamazlıga geliyor. o kadar sinirlendim ki bi anda. biraz dikkatli dinlesen dedim sert bir sekilde. bana dedi ki "bana kurt oldugum icin kotu davranıyorsunuz." yanlıs yorumluyorsunuz beni, kaba davranmak istemedim, bir an sinirlendim, kusura bakmayın dedim sonra.
velhasılı birkac hafta sonra taksiye bindim. genc turk bir cocuk. o da dinlemiyor. asık mıdır nedir. suraya gidicez, su yoldan diyorum, kafasına gore bi seyler yapıyor filan. birden sinirlendim. sert cıkıstım.
velhasılı ben birine kurt veya turk oldugu icin ters davranmıyorum, beni iplemeyip dinlemedigi icin sinirleniyorum gordugunuz uzere.
ama kurtler kimi zaman her yasadıkları gunluk negatif seyi kurtluklerine yoruyor, bu onyargı iste mesela, kaldı ki ben kurtleri gereckten severim, oyle insanları ayrıstıran bir kafam yoktur.

velhasılı bir kadın var diyelim. ya da bir adam. o adam ya da kadın sizi burnunuz buyuk oldugu icin, eliniz kucuk oldugu icin, gobeginiz tombik oldugu icin, cv niz cok şık olmadıgı icin filan istemiyor degil cogunlukla. bunlar sizin kendinize dair onyargılarınız. neden istemedigini de kendiniz bulun;)