şeytan

malum kanallarda kötülük eden karakterin ilahi bir güç tarafından iyi bir insana dönüştürülmesi sonucu gelişen helallik alma sahnesinde ''uydum'' diyerek suç atılan sevimli arkadasimizdir.

işine gelmeyince ona uyduğu dile getirilip suç atılan günah keçisi mağdur şahsiyet.

şeytan uyaya kaldı bir gün rüzgar sert esti, üç tüy düştü şeytandan birisi paraya yapıştı, diğeri mevkiye, öteki de ihtirasa. o günden sonra şeytan hiç bir iş yapmadı.

ıslık çaldığında gelirmiş. yarı şizofrenlerin inanmadan sıraladıkları zırvalar gerçeklik bağı zayıf insanların sorunu, korkusu haline gelebiliyor. dünya gerçekten garip bir yer.

insanın bi bok olmadığını ilk anlayan zeki varlık.

bir serdar ortaç şarkısı.

(bkz: insan)

her kutsal kitapta yalanın babası ve katil olarak geçmez. ayrıca ışık meleği olarak da geçmez. lucifer, 7.yüzyılda ortaya çıkmış bir satan kavramı. incilde, tevratta yer alan satan, sadece tanrının emrinde olan bir emir kuludur. insanları tanrı'nın emriyle dener, gerekirse felaket saçar (gene tanrı'nın emriyle) ve insanları test eder. evet, birden fazla "şeytan" vardır. tevrat'ta satan, eden'de ki yılan, lucifer (bunu açıklayacağım.) belilal (adem'in şeytan versiyonu.) samael (tanrı'nın kör olanı-dır, aynı zaman da tanrı'nın zehri olarakta geçer. bu zehir, tanrıya duyulan aşkı temsil eder ve "aaaah tanrıdan başka kimseye aşık olamıyorum/göremiyorum" anlamına gelir.) book of jacob, satan'ı tanrının meclisinde anlatıyor ve "bırakta test edelim tanrım" diye diretiyor hatta. lucifer kavramını unutmamak gerekir düşmüş bir melektir. ve evet, islamda da düşen melekler vardır (harut ve marut) bu düşen melek, düşmeden önce lucifer'di ve lucifer, venüs'ün ışığının kaybolup, tekrar gelmesinden çıkan bir kavram. bir nevi dünyaya gelmek, ve sonrasında yukarı çıkmayı anlatıyor. o yüzden isa'ya da "true lucifer" denir hristiyanlıkta. düştükten sonra luciferliği bitti o elemanın, kaldı öyle. hatta ilk babylon kralına incilde "lucifer" deniyor, sebebi ise düştükten sonra "asıl tanrı benim!" diyerek dünya'da kalması ve cennetle alakasının bitmiş olması. o yüzden parıldayan, ışık saçan vs bir şey değildir sırf düşmüş lucifer, yükselmesi gerekir. düşen bir yıldız nasıl ışık saçsın?

tek silahı vesvesedir.

" şeytan uyuya kaldı bir gün.
rüzgar sert esti,
üç tüy düştü şeytandan.
biri paraya yapıştı,
diğeri mevkiye,
öteki de ihtirasa.
o günden sonra şeytan hiçbir iş yapmadı" ..

dostoyevski?

yapılan her türlü kötülük, haksızlık ve günaha uydurulan kılıftır.

(bkz: tengri)

insanlığın gerçek ve öz tanrısı.

karıştırılan bir bilgi vereyim.
şeytan hiçbir zaman 9 kat cenneti takvası ile görmemiştir.
9 kat cenneti gören azazil'dir.
azazil kibrine yenik düşer ve şeytana dönüştürülür.
hikâyenin özü budur.

tanısanız, melek gibi melektir.

azazele felan dönüşmeyen tanrıdır. azazel apayrı bir tanrıdır.

köpek kelimesi şeytan olsa bile söylememeliyiz ozaman biz şeytan oluruz

şeytan, homosapiensin yarattığı kendisine en çok yakın olan ve kendisini en iyi şekilde yansıtan arketiplerden birisidir. bu arketipe özel bir ilgi duymamın bir çok sebebi var, ama bence en ilgi çekici olanlarından bir tanesi, şeytan arketipinin sembolik temsilinin, insanın personalarını yıkarak başladığı bireyselleşme sürecinde yüzleştiği şey olması. insanın kültürel evriminde bu figüre karşı korkutucu bir tasvir geliştirmesinin, bilinmezliğe karşı sahip olduğumuz o içgüdüsel korkunun bir izdüşümü olduğunu düşünüyorum. yani şeytan figürü aslında insanın kendisiyle alakalı yüzleşmekten korktuğu, ama aynı zamanda yüzleşmek zorunda olduğu gerçekleri sembolize ediyor. bu yüzden kötücül bir itibarı ve korkutucu bir görüntüsü var. çünkü insanlık için yüzleşmekten korktuğu gerçekleri bir günah keçisi haline getirerek onu dışlamak, ondan nefret etmek, ondan korkmak bir zamanlar daha avantajlı ve daha kolaydı. ortaçağ insanının psişesini tanımak gibi bir derdi yoktu, varoluşsal krizlere girebilmek o zamanlar için bir lükstü, fakat şimdiyse bir lanet.

serdar ortaçın şarkısı.
(bkz: şeytan diyor ki yanaş ona)

şeytan, yahudi ve hristiyan kaynaklarında azazel ismiyle geçer. islâm sufilerinden hallâc, azazili, gökte meleklere iyilikleri ve güzellikleri gösterdiğini yerde ise insanlara kötülükleri, çirkinlikleri öğrettiğini açıklar.

aklıma orhan pamuk' un benim adım kırmızı da ki - ben seytan- bölümü geldi..
okumayanlara.. hatırlamak isteyenler için..
[[alıntı]]
orhan pamuk'un benim adım kırmızı isimli kitabında geçen enfes bölüm.

--- alıntı ---

-ben şeytan-

zeytinyağında kızarmış kırmızı biberin kokusunu, şafak vakti durgun denize yağan yağmurları, açık pencerenin kenarında bir an bir kadının belirişini, sessizlikleri, düşünmeyi ve sabrı severim. kendime inanırım ve çoğu zaman benim hakkımda söylenenlere aldırmam. ama bu akşam, bu kahvehaneye nakkaş ve hattat kardeşlerimi bazı dedikodular, yalanlar, söyletiler yüzünden uyarmaya geldim.

elbette, ben söyledim diye tam tersine inanmaya hazır olduğunuzu biliyorum. ama benim söylediğimin tam tersinin her zaman doğru olmadığını sezecek kadar da akıllı ve kanmasanız da söylediğim her şeye ilgi duyacak kadar da hassassınız. kuran-ı kerim'de elli kere geçen adımın, en çok anılan adlardan biri olduğunu bilirsiniz.

peki, allah'ın kitabından, kuran-ı kerim'den başlayalım. orada hakkımda söylenenlerin hepsi doğrudur. bunu söylerken bir alçakgönüllülük ettiğim bilinsin isterim. çünkü bir de üslup meselesi var. kuran-ı kerim'in beni aşağılayışı bana hep acı verdi. bu acı benim hayat tarzımdır. bunu tartışmıyorum.

evet, biz meleklerin gözleri önünde allah insanı yarattı. sonra bizden ona secde etmemizi istedi. evet, araf suresinde yazıldığı gibi bütün melekler secde ederken ben itiraz ettim. adem'in çamurdan, benim ise, çok daha üstün bir madde olduğunu hepinizin bildiği ateşten yaratıldığımı hatırlattım. insana secde etmedim. allah da beni “mağrur” buldu.
“cennet'ten in,” dedi. orada büyüklük taslamak senin haddin değil.“
"kıyamete, ölüler dirilene kadar yaşamama izin ver,” dedim.

verdi. ben de, bütün bu sürede ona secde etmediğim için cezalandırılmama sebep olan adem'in soyunu, yoldan çıkaracağımı söyledim. o da, yoldan çıkardıklarımı cehenneme'e yollayacağını söyledi. bunları karşılıklı yapmaya devam ettiğimizi biliyorsunuz. bu konuda ekleyecek çok fazla bir şeyim yok.

bazıları, o sırada yüce allah ile aramızda bi anlaşma yapılmış olduğunu ileri sürdüler. bu mantığa göre, ben yüce allah'a kullarını sınamak için yardımcı oluyor, onların aklını çelmeye çalışıyordum. iyiler iyi karar verip yoldan çıkmıyor, kötüler nefislerine yenik düşüp günah işliyor, cehennem'i de boyluyorlardı. herkes cennet'e gidecekse kimse korkutulamayacağı, dünya ve devlet işleri yalnız iyilikle yürütülemeyeceği ve alemde iyilik kadar kötülük, sevap kadar günah da gerekli olduğu için yaptığım çok önemliydi. allah'ın düzeninin benim sayemde ve yüce allah'ın (niye kıyamete kadar yaşamam için bana süre vermişti?) izniyle gerçekleştiği halde, benim “kötü” olmam, hakkımın hiçbir zaman teslim edilmemesi benim gizli acımdı. benim hasabıma bu mantığı sonuna kadar götüren hallacı mansur, veya meşhur imam gazali'nin kardeşi ahmet gazzali gibiler, demek ki, allah'ın izni ve isteğiyle yapıldığına göre, aslına benim işlettiğim günahların da, allah'ın istediği şeyler olduğu, iyi ile kötü olmadığı, çünkü her şeyin allah'tan geldiğini, hatta benim de allah'ın bir parçası olduğumu yazıp söylemeye kadar vardırmışlardır işi.

bu akılsızların bazıları, haklı olarak, kitaplarıyla birlikte yakılıp öldürülmüşlerdir. çünkü, tabii ki, iyi ve kötü vardır, bu ikisi arasında bir sınır çizmek hepimizin işidir, ben -haşa- allah değilim ve bu saçmalıkları da bu akılsızların kafasına ben sokmadım, onlar kendileri düşündüler.

bu da beni ikinci itirazıma getiriyor: alemdeki bütün kötülüklerin, ve günahların kaynağı ben değilim. pek çok insan benim kışkırtmam, kandırmam, vesveselendirmem olmadan kendi hırsları, şehvetleri, iradesizlikleri, alçaklıkları ve çoğunlukla da aptallıkları yüzünden günah işliyorlar. bazı okumuş yazmış mutasavvıfların, beni bütün kötülüklerden arındırma gayretleri ne kadar saçmaysa, her kötülüğün benden çıktığını sanmak da kuran-ı kerim'e o kadar aykırı. müşterisini kazıklayıp çürük elmayı hileyle satan her manavı, yalan söyleyen her çocuğu, her dalkavukluk edeni, edepsiz hayaller gören her ihtiyarı, otuz bir çeken her oğlanı ben kandırmıyorum. hatta, yüce allah, bu son ikisinde beni anmalarına yol açacak bir kötülük bile bulamaz. elbette vahim günahlar işlensin diye çok uğraşıyorum, ama ağzı açık esneyenleri, hapşıranları, hatta osuranları da benim kandırdığımı yazıyor bazı hocalar. beni hiç anlamadıkları anlamına geliyor bunlar.

anlamasınlar, sen de onları daha kolay kandırırsın, diyebilirsiniz. doğru. ama benim de bir gururum olduğunu, zaten yüce allah ile aramı bunun açtığını hatırlatmam gerekir. her kılığa kolaylıkla girebildiğim, özellikle şehvet uyandıran güzel kadın olarak dini bütünlerin yoluna çıktığım on binlerce cilt kitapta kaç kere yazıldığı halde, buradaki nakkaş kardeşlerim beni niye hala yüzü et benleriyle kaplı, eciş bucüş, boynuzlu ve kuyruklu bir korkunç mahluk gibi çizdiklerini açıklayabilirler mi?

asıl konumuza böylece geldik: nakış. istanbul sokaklarını dolduran ve sizleri daha sonra üzmesin diye adını anmayacağım bir vaizin kışkırttığı bir kalabalık, makam ile ezan okumanın, tekkelere toplanıp kucak kucağa zikredip çalgı eşliğinde kendinden geçmenin allah'ın sözüne aykırı olduğunu söylüyormuş. bu vaizden ve kalabalığından korkan aramızdan bazı nakkaşlar, frenk usüllerince nakşetmenin benim işim olduğunu söylüyorlarmış, işittim. bana yüzlerce yılda sayısız iftira edildi. hiçbiri hakikatten bu kadar uzak değildi.

her şeyin başına dönelim. herkes havva'ya yasak meyveden yedirmeme takıldığı için bu başlangıcı unutuyor. hayır, başlangıç yüce allah'ın beni mağrur bulması da değildir. her şeyin başlangıcında o'nun bana ve diğer meleklerine insanı gösterip secde etmemizi istemesi ve öteki melekler insana secde ederken çok yerinde bir kararla,

-benim insana secde etmemem-

var. beni ateşten yarattıktan sonra, daha değersiz bir malzeme olan çamurdan yapılmış

-insana secde et-

demesi sizce yerinde mi? vicdanınızla söyleyin kardeşlerim? peki, biliyorum, burada hiçbir şeyin aramızda kalmayacağını, o'nun her şeyi işiteceğini ve birgün de sizden hesabını soracağını düşünüp korkuyorsunuz. o zaman size o vicdanı niye verdi diye sormuyorum, korkmakta haklısınız, diyorum ve bu sorumu ve ateş-çamur ayrıntısını unutuyorum. ama hiç unutmayacağım, evet gururla hatırlayacağım bir şey var:

-ben insana secde etmedim.-

oysa yeni frenk üstatları, şimdi tam bunu yapıyorlar. beylerin, papazların, zengin tüccarların ve hatta kadınların bile gözlerinin rengi, tenlerinin dokusunu, dudaklarının benzersiz kıvrımını, göğüslerinin arasındaki güzel gölgeye, alınlarındaki kırışıklara, parmaklarındaki yüzüklere, hatta kulaklarından fışkıran iğrenç kıllara kadar her şeyi olduğu gibi resmedip göstermekle yetinmiyorlar, sanki insan secde edilecek bir yaratıkmış gibi onları resimlerinin tam merkezine yerleştirip bu resimleri tapılacak put gibi duvarlara asıyorlar. insan, gölgesi bile bütün ayrıntısıyla resmedilecek kadar önemli bir mahluk mudur? bir sokaktaki evler insanın gözünün yanlışlıkla gördüğü gibi gitgide küçülüyormuş gibi resmedilirse alemin merkezine allah değil, insan yerleştirilmiş olmaz mı? bunları her şeye muktedir yüce allah daha iyi bilir. ama, insana secde etmeyi reddetmiş, bu yüzden ne acılar, ne yalnızlıklar çekmiş, bu yüzden allah'ın gözünden düşmüş, küfürler edilmiş olan benim, bu resimlerin fikrini verdiğimi ileri sürmenin ne kadar saçma olduğu anlaşılmıştır sanıyorum. bazı mollaların yazdığı, bazı vaizlerin söylediği gibi, bütün çocukların benim yüzümden otuz bir çektiğine, herkesi benim osurttuğuma inanmak bile daha mantıklıdır.

bu konuda son bir şey daha söylemek istiyorum, ama sözüm kafası kendine gösterme hevesleri, şehvet ve para düşkünlüğü ve abuk sabuk tutkuları yüzünden her zaman bulanık olan insanlara değil! sınırsız aklıyla beni yüce allah anlar ancak: meleklerini insana secde ettirerek onlara mağrur olmayı sen öğretmedin mi? şimdi de senin meleklerinden öğrendikleri şeyleri kendileri yapıyor, kendi kendilerine secde edip kendilerini alemin merkezine yerleştiriyorlar. herkes, senin en sadık kulların bile, frenk üstatlarının tarzında resmedilmek istiyor. bu kendine hayranlığın sonucu, yakında seni unutmaları olacak, bunu kendimi bilir gibi biliyorum. üstelik, seni unutmalarının bütün suçunu yine bana atacaklar.

bütün bunlara sanıldığı kadar aldırmadığımı nasıl anlatabilirim size? tabii ki yüzlerce yıldır acımasızca, taşlanmama, küfürlere, lanetlere, beddualara rağmen sağ salim ayakta durduğumu göstererek. kıyamete kadar yaşam iznimi bana ulu allah'ın verdiğini, bana olur olmaz küfür eden öfkeli ve yüzeysel düşmanlarım hatırlasalar hepimizin işi kolaylaşırdı. onların ise, allah'tan alabildikleri ömür altmış yetmiş yılı ancak geçer. bari kahve içerek bunu uzatmaya çalışın, desem, aman şeytan böyle istiyorsa tam tersini yapayım diye bazılarının hiç kahve içmeyeceğini ya da baş aşağı dikilip kıçına kahve döktürmeye çalışacağını da biliyorum.

gülmeyin. düşüncelerin içeriği değil, biçimi önemlidir. nakkaşın ne resmettiği değil, üslubu. ama bunların da hiç belli olmaması gerekir. son olarak bir aşk hikayesi anlatacaktım, geç olmuş. beni bu gece seslendiren üstat meddah, yarın değil, öbür gün, çarşamba gecesi duvara bir kadın resmi astığında bu aşk hikayesini tatlı diliyle seslendirmeye söz verdi.

--- alıntı ---