dunning kruger etkisi

cornell üniversitesi'nin iki psikoloğu justin kruger ve david dunning’in tanımladığı bir algılamada yanlılık eğilimidir.

cahiller, cahil olduklarının bile farkında olmayacak kadar cahildir.

(bkz: akıllı köprü arayana kadar deli suyu geçer)

akıllılar hep kuşku içindeyken aptallar küstahça kendinden emindir. -bertrand russell

son zamanlarda birçok kurumda müdür olan ve liyakatin adını yazıdan bile okuyamayan tiplerin, hayal bile edemeyeceği yeteneklere sahip olmasına rağmen yine liyakat dikkate alınmadığı için astı konumunda kalanlara uyguladığı günlük işkence seanslarını yapabilmelerine olanak tanıyan davranış tipine verilen ad.

cornell üniversitesi’nin iki psikoloğu justin kruger ve david dunning’in tanımladığı algılamada yanlılık eğilimidir.

bu varsayımda iki bilim insanı “yanlış sonuçlara veya talihsiz seçimlere varanlar, sonuçların yanlışlığını veya seçimlerinin talihsizliğini anlayabilecek yetkinlikte de olmayabilirler.” görüşünü savunmaktadır.

insanlar bir konu hakkında ne kadar az biliyorsa, o konu hakkındaki az olan bilgisi aslında ne kadar az bilgi sahibi olduğunu fark etmesini engellediği gibi, sanki konuyla ilgili her şeyi biliyormuşçasına bir özgüven kazandırmaktadır.

kısaca 'cahil cesareti' de diyebileceğimiz etkidir. bu sendroma sahip olan insanlar, cehaletlerinin sonucu olarak daha fazla öz güvene sahip olup, o konu hakkında hiç iyi olmasalar bile çok iyilermiş gibi davranış sergilerler. hiç de yabancı gelmiyor aslında. çevremizde gördüğümüz o alanda hiçbir bilgisi olmadığı halde uzmanıymış gibi o konuda ahkam kesenlerdir bu etkiyi gösterenler. bu etkiye sahip olanların özellikleri ise şu şekilde açıklanmıştır efendim:
1. ne ölçüde niteliksiz olduklarını fark edemezler.
2. niteliklerini abartma eğilimindedir.
3. gerçekten nitelikli insanların niteliklerini görüp anlamaktan da acizdirler.
4. nitelikleri, eğitimle artırılırsa, aynı niteliksiz insanlar, niteliksizliklerinin farkına varmaya başlarlar.

cornell üniversitesinin iki psikologu justin kruger ve david dunning’in tanımladığı bir algılamada yanlılık olan bu etki, psikologlara nobel ödülü kazandırmıştır.

bazı ülkeler ve coğrafyalarda bunlara çok sık rastlanıp eğitim ve hayatın içinde tecrübelerle nesilleri azalmaktadır.

dunning kruger sendromu kısacası cahil olma sendromudur.justin kruger ve david dunning'in ortaya attığı bu sendrom ilginç bir olaya dayanmaktadır. 1995 yılında 44 yaşındaki mcarthur wheeler ismindeki adam limon suyunun "tuhaf" olarak tanımladığı kimyasıyla derin bilgilere sahip olduğu iddiasıyla yüzünü limon suyuna bulayıp 2 bankayı üst üste soymaya kalkışmış. iddisına göre limon suyunun görünmez yazılar yazmayı sağlayan kimyasının yüzünü de görünmez sağlayacağını düşünmüş. ve böylece yüzünün görünmez olacağını ve kameralarda yüzünün görünmeyeceğini, tanınmayacağını sanmış ve bankaları soymuş. ancak kameralarda yüzü tespit edilen wheeler polisler tarafından aynı gün yakalanmış. derin bir cehalete sahip olduğunun ama bunun farkında olmayışının en güzel örneği.

son zamanlarda herkesin diline pelesenk olmuş olan sendrom.

herkesin çevresinde bu sendromun ekmeğini yiyen niteliksiz insanlar varmış. hepsi müdür, patron, zengin falan olmuşlar.

fakat bir kez bile bu sendromun ne olduğunu okuyup da, yahu burada anlatılan niteliksiz benim, diyeni görmedim. neden görmedim? çünkü söylenene göre; bu niteliksizler niteliksiz olduğunun ayırdına varamazlarmış.

bir konuda daha az yetkin olan kişinin kendini olduğundan daha yetkin, daha yetkin olan kişinin ise olduğundan daha az yetkin görmesi durumuna verilen isim.

aynı anlamda olmasa da benzer anlamı veren ıknas diye bir kelimeye rastlamıştım zamanında. anlamı, "adi ve rezil bir kimse iken asaletlilik iddiasında bulunma." tabii bu daha ağır :) (:

kendine inan, salak. ama çok da değil.

lisans son sınıfta çok sevdiğim bir hocamın son dersinde bahsetmesiyle tanıdığım (hani siz şimdi bi b*k biliyoruz sanıyorsunuz ya, aslında bilmiyorsunuz) ve sonrasında doğruluğunu sıklıkla tecrübe ettiğim insanlık hali. bunu bilmek kadar kendini iyi tahlil edebilme yetisini geliştiren başka bir şey daha yok.

bir diane kruger etkisi değildir.

1999 yılında cornell üniversitesinde görevli david dunning ve justin kruger adında iki sosyal psikoloğun bir ceza davasında karşılaştıkları durumu incelemesiyle ortaya çıkmıştır. mcarthur wheeler isimli kişinin yüzüne limon sürüp, banka kameralarına yakalanmadan soygun yapabileceği ön yargısından kaynaklanıyordu. ceza davasında görüşülen konuyu inceleyen ikili, “niteliksiz ve farkında olmama: kişinin kendi yetersizliğini tanımadaki zorluklar nasıl şişirilmiş öz değerlendirmelere yol açıyor?” isimli çalışmasında ele almıştır.
sendrom genel olarak az bilgi, çok abartı dengesine kurulmuştur. kişinin konu hakkındaki bilgisi ne kadar az ise kendini o kadar donanımlı hisseder. kendilerinde bulunmayan veya az bulunan özellikleri hakkında bu konuda yetkin olduklarına inanırlar. halk arasında kifayetsiz müderris olarak tanınırlar. cahil cesareti denilen özgüvene sahiptirler. nitekim türkçe'de bu sendrom öz güven zehirlenmesi olarak geçmektedir.

ülkemize teşhis koymuşlar. derhal herkesi bu testten geçirmeliyiz. yetki ve hakları ona göre dağıtmalıyız. işte o zaman hedef 2071.

çok cool bir isme sahiptir.

beceriksiz veya bilgisiz oldukları konularda iddialı ve hayali üstünlük hissine kapılmış insan davranışı. mesnetsiz öz güven ve fazlasıyla yeterlilik inancı.

"eğitim düzeyiniz arttıkça, ne kadar fazla şey hakkında ne kadar az şey bildiğinizi fark edersiniz. ancak bildiğiniz az sayıda şey konusunda çok geniş bir bilgi düzeyine erişirsiniz." dunning kruger etkisi

bir cesit kuram. bilgisizlikten turemis cahillikle, oz guvenin baglantili oldugunu iddia eder. yani bir insanin bir konu hakkindaki bilgi birikimi ne kadar kisitliysa; o konudan eminligi, konuya olan yaklasimindaki keskinligi hatta kendine guveni o kadar fazladir.

ama konu hakkindaki bilgi birikimi tam aksi yonde fazla ise; mesele hakkindaki tereddutleri, acabalari ayni oranda artar. kendinden emin bir sekilde atip tutamaz/ konusamaz. yani bilgi artikca tereddut artar, cahalet artikca da cahillikten tureyen bos oz guven artar...

kişinin duyunca direkt anlamlandırdığı ve örneğini kolayca etraftan seçebildiği etki.
bu etki aynı zamanda bir kişiyi entelektüel olarak tanımlamada da oldukça kullanışlı.
özellikle son iki yılda tanıdığım akıllı ve bilgili kişilerin karakterleri çok fazla birbirine benziyor.
çok derin sularda yüzüyorlar ve suyun çok derin olduklarının farkında oluyorlar.

araştırma sonucu sendromu etkileyen 4 neden vardır.

1-niteliksiz insanlar ne ölçüde niteliksiz olduklarını farkedemezler.
2-niteliksiz insanlar niteliklerini abartma eğilimindedir.
3-gercekten nitelikli insanların niteliklerini görmekten acizdirler.
4-nitelikleri eğitim ile artırılırsa niteliksizliklerinin farkına varmaya başlarlar.

ne bilmediğini bilmiyorsun durumu.

askerde makine mühendisine "biz de sizin kadar hesap biliyoz" diyen bayi çalıṣanı vardı. dükkanlara asker çantası dağıtıyormuṣ sivilde.

aptal kendini akıllı sanır ama bilge aptal olduğunu bilir.
shakespeare.