haldun dormen

türk tiyatrosunun en önemli isimlerinden biridir. 5 nisan 1928 doğumlu sanatçının bugün 93. doğum günüdür.
yönetmen, oyuncu, çevirmen, eğitmen ve yazar olarak türk tiyatrosuna emek veren haldun dormen, 70 yıldan fazladır sahnededir. allah ömür versin, sağlıkla yaşasın.

efsane tiyatrocumuz.

işini iyi yapan kaliteli bir insandır. dormen kumaş fabrikasının sahibi zengin bir ailenin oğludur. bütün parasını tiyatroya yatırmıştır. hayatını samimiyetle yazdığı bir otobiyografisi vardır. eski eşi, halkla ilişkiler alanının kraliçesi betül mardin'dir. oğulları ise ayşe arman'ın kafayı takıp bir şekilde evlendiği ömer dormen'dir*.

abd'de yale üniversitesi'nde tiyatro bölümünde okuyup,yönetmenlik diploması almıştır.

o kadar donanıma ve eğitime dadı gibi vasatın altı bir dizide uşak pertev rolünü canlandırmasına hayret ettiğim oyuncudur.

üstad 94. yaşını dans ederek kutlamış. allah sağlıklı ömürler nasip etsin. muazzam bir sanatkâr.

özel tiyatro açma kararını 1955 yazında verdi.

türk tiyatrosunun yaşayan efsanesidir. 1928 yılında mersin'de doğup, doğumunun ardından ailesinin istanbul'a yerleşmesi ile istanbul'da büyümüştür.

varlıklı bir ailede dünyaya gelen haldun dormen, çocuk yaşlardan itibaren tiyatroya ilgi duymuş ve ilk olarak ortaokul yıllarında sahneye çıkmıştır. lise öğrenimini tamamladıktan sonra yale üniversitesi'nde tiyatro eğitimi almış ve bir süre orada* çeşitli oyunlarda yer aldıktan sonra türkiye'ye dönmüştür.

türkiye'ye döndükten sonra muhsin ertuğrul'un yönettiği küçük sahne'ye dahil olarak, cinayet var adlı oyunda dedektif rolünü oynamıştır.

sıradan hayatımın en büyük şanslarından biri, tartışmasız haldun dormen gibi bir efsaneyi tanıma şansı yakalayıp, onun kariyerinde önemli bir yeri olan oyunun (cinayet var), kendi yönetimindeki versiyonunda sahneye çıkanlardan biri olmamdır. yetmiş iki yıllık sanat hayatında sayısız oyuncu yetiştirmiş bir duayenin benim hayatıma da dokunmuş olması benim için çok özel.

sadece sanat yaşamı ile değil; duruşu, insana, özellikle gençlere olan saygısı, sevgisi, inancı ve sanat aşkıyla da efsane bir insandır. öğrencisi olduğum zamanlarda, bir ders yoktur ki haldun abi gelmemiş ya da bizden sonra gelmiş olsun. kendisine abi dedirtirdi. zarafeti, disiplini, sabrı ile sadece bir öğretmen olmasının ötesinde, insanın kalbine bir tohum bırakırdı.
"bu koltuklara oturduğunuz, bu sahneye girdiğiniz andan itibaren hepiniz benim için birer oyuncusunun. oyuncu da genel kültürü gelişmiş insanlar olmalı. ben sizin piyasada gezinenlerden farkınız olması gerektiğini düşünüyorum"
diyerek, kendi ders saatlerinin bir saatini sadece genel kültür sohbetine ayırırdı. ders arasında arkadaşlarla lak lak yaparken aniden seslenip "sarah bernhardt kimdir, nerelidir, hangi yıllarda yaşamıştır? gibi sorular sorması ve verdiğimiz veya veremediğimiz cevap o geceki ruh halimizi belirlerdi. şükür hiç çuvallamadım, çok utanırdım zira.

"sufle vermek"'i türk tiyatrosundan arındırmış kişidir ayrıca. böylece oyuncuların oyunu daha iyi kavrayıp, daha çok oyunun içinde ve doğal akışta aktarmasına öncülük etmiştir. her ne kadar babası, "önder" soyadını iddialı bulduğu için değiştirip "dormen" olarak anlamsızca değiştirse de, haldun dormen birçok bakımdan bir önderdir.
1997'de yapı kredi bankası işbirliği ile, çocukluğunda hayat hikâyesini okuduğu ve çok etkilendiği, "yaşamımın bir yerinde bu kadın için bir şeyler yapacağım" diye kendisine söz verdiği afife jale adına, afife tiyatro ödülleri'ni hayata geçirmiş ve afife jale'nin adının tiyatro ile yaşamasına katkı sağlamıştır.

hem tiyatroya hem de sinemaya büyük katkılar sağlamış, nefes aldığı sürece aktif olarak sanatın içinde kalmış ve kendinden sonraki kuşaklara tecrübesini ve ilmini aktarmış olan haldun dormen, bir süredir hastanede tedavi görüyor. birkaç gün önce de entube edildi. fakat oldukça uzun bir süredir hakkında ölüm haberleri yapan tıklanma manyakları var. bu insanın, herkes gibi bir ailesi var. bunun yanında hayatına dokunduğu binlerce insan var. sizin iki üç etkileşim için ardını arkasını umursamadığınız haberleri paylaşmanız bu insanları nasıl etkiliyor belli ki haberiniz yok. tahmin edemeyecek kadar da insanı duygulardan yoksunsunuz.

umarım bir an önce sağlığına kavuşur, en küçüğünden en yetiskinine öğrencilerinin gözlerinin içine bakınca gözleri ışıldayan bu kıymetli insanı tekrar "yaparsın şekerim" diyerek, birilerinin cesaretini tetiklerken görmeye devam ederiz.

allah rahmet eylesin.

vefat etmiş.

benim için dadı dizisinde pertevdi, varlığını öyle öğrenmiştim. kim bilir o zamana kadar neler yaptı nasıl yollardan geçti. son anına kadar tiyatroya inandığı değerlere hizmet ettiğine inanıyorum. geçişi kolay devri daim olsun.

97 yaşında bir çoklarının hocası olan yönetmen/oyuncu haldun dormen hastanede vefat etmiş. nur içinde yatsın.

mekanı cennet olsun temennimizdir.

allah rahmet eylesin.

yönetmenliğini pek bilmem, ama iyi bir oyuncu değildi.

hüdaverdi-pırtık, dadı gibi yapımları alıcı gözle izlerseniz fark edeceksiniz. artikülasyonu net değildir vs.

emret bakanım'ın yerli versiyonunda da kendisini taşıyan haluk bilginer'dir.

ışıklar yoldaşı olsun..

hoşçakal pertev.

ne kadar tiyatro duayeni bilinse de, türk sinemasına spesifik ve değerli katkılarda bulunmuştur. dormen tiyatrosu ile de birçok oyuncu yetiştirmiş ve ekol yaratmıştır. müzikalleri türkiye’ye sevdiren adamdır. ırma de louce’ye bakınmanızı tavsiye ederim.

allah rahmet eylesin, nur içinde yatsın.

hakikaten bu büyüğümüzün yoldaşı olsa olsa ışık olur. zira adam yürüyen beyaz türk idi. öyle ferhan şensoy gibi hafif külhani, hafif küfürbaz mekteb-i sultani fırlaması değil bildiği meşhur (bkz: şapka ertekin) gibi beyaz türktü. zaten cumhuriyetin erken döneminde seküler ve batıya açık olabilmeyi bilmiş bir ailenin oğlu olduğu gibi bir de mardin ailesine damat olması, (bkz: betül mardin)gibi variyetli ve akıllı bir iş kadınıyla evlenmesi, ona tasasız bir hayat ve her açıdan tek meşgalesi olan tiyatroyla ilgilenme lüksünü verdi.

tabi haldun dormen bende hep hafiften bir kıllanma hissi uyandırmıştır. monşerlikse o bizde de var ama işte hannibal filminde dendiği gibi, böyle bir zarafet, ince zevkler, çay partileri. zaten dilinin kemiği olmayan rahmetli ünlülerimizden (bkz: kuzey vargın), salih güney'i bıçaklama hikayesini anlatırken, ''haldun abisi tiyatroda onu kanatları altına almıştı, o da abisini pış pışlıyordu'' diyerek şüphelerimi daha da arttırmıştı. avam kesimin kendisini ''dadı'' dizisinde tanıması da ilginçtir. zira dormen'in hayatı boyunca tüm himmeti ve emeği tiyatro üzerine oldu. 90 yaşındayken kendi yazdığı ve kürtçe'ye çevrilen bir oyununun birkaç provasını yönetmek için davet edildiği diyarbakır'da görmüştüm. zıpkın gibi ayaktaydı. uzun ve tasasız yaşadı.

allah rahmet eylesin.

t: türk tiyatrosunun duayen ismi.

allah rahmet eylesin. güzel bir ölüm..."ağaçlar ayakta ölür" diyebileceğimiz tarzda hastalığa düştü ve vefat etti. ben de sürünmeden çekmeden hesabımı alelacele verip gitmeyi isterim.

herkes dormen der de ben onu dadıdakı zekı uşak olarak biliyordum ve epey gülüyordum. allah rahmet eylesin.