türkçe

georgetown üniversitesi türk araştırmaları enstitüsü başkanı
prof. dr. david cuthell:
“birçok yabancı dil bilirim. bu diller arasında türkçe öyle farklı bir dildir ki, 100 yüksek matematik profesörü bir araya gelerek türkçe’yi yaratmışlar gibi..."

latin harfleri içeriği dolayısıyla kullanmaktan memnun olduğum dil. iyi ki bu dile sahibiz. değerini bilelim. atatürk iyi ki var olmuş.

ural - altay dil ailesine mi bağlıdır gerçekten? böyle bir dil ailesinden söz edilebilir mi diye sorduğumuzda kesin bir yanıt veremeyiz bu soruya. günümüzde pek itibar edilen bir iddia değil, onu da belirteyim. özellikle batılı dilbilimciler, karmaşanın önüne geçmek için dönem dönem birtakım sınıflandırmalar yapmaktadırlar. kimileyin de yaptıklarından vazgeçip farklı açılımlar getirmektedirler.

bazı milletlerin binlerce yıldır kesintisiz olarak devam eden yazı gelenekleri vardır. dolayısıyla söz konusu ulusların dilleri hakkında görece kesinlik içeren hükümler vermek daha kolaydır. fakat tarihin uzunca bir döneminde yazı üretmemiş ya da kısıtlı bir üretim gerçekleştirmiş olan ulusların dilleriyle ilgili sağlıklı ve objektif değerlendirmeler yapmak oldukça zordur. türkçe de bu gruba dahildir.

#2778659

altay dil ailesine mensup olduğu düşünülen dil. (bkz: altay dilleri teorisi) (t)
türkiye türkçesi dışındaki türk dilleri için turkic terimi kullanılır. zaten dil, lehçe, şive, ağız kavramları anlama noktasında devreye girer.

türk gencinin en büyük sınavı.

dünyanın en kıymetli dillerinden biridir, hem çok kolay hemde çok zordur. rahmetli oktay sinanoglunun dediği üzere matematiksel yapısı olan bir dildir, özellikle sanat üretmek için son derece elverişli olup maalesef bilim üretiminde biraz geride kalmıştır. gözlemlerime göre son zamanlarda yoğun batı ve orta doğu etkisiyle etkinliği özellikle yeni kuşaklarda azalmakta olup 20 30 yıl içerisinde dilin köklerini oluşturan bir çok kelimenin unutulacağını düşünüyorum, misal şimdiki genç nesil bile mektep kelimesini yarı yarıya bilmezken 30 yıl sonra bu oran yüzde onlara kadar gerileyecektir. özetle özel bir dildir fakat kıymeti bilinmez sahip çıkılmaz hale gelmiştir. rahmetli oktay hocanın tabiriyle dil gönlü yüzdüren gemidir. diline ve gönlüne sahip çık.

türkçülerin yazmakta güçlük çektiği dil

çok eski bir tarihi olan, sondan eklemeli, damaktan konuşulan, yüzlerce lehçesi olan, öğrenmesi epey zor harika bir dildir.

türkçe, ural-altay dil ailesi'nin altay kolu'nda yer alan bitişken dillerdendir. türkçe, tarihin en eski dillerindendir ve ses bayrağımız olup ulusal dilimizdir. türkçe; günümüzde kıpçak gurubu*, oğuz gurubu*, karluk gurubu* ve sibirya gurubu* olmak üzere dört ana kola ayrılır.
kıpçak gurubu: kazak türkçesi, kırgız türkçesi, başkurt türkçesi, çuvaş türkçesi ve tatar türkçesi
oğuz gurubu: anadolu türkçesi, azerbaycan türkçesi, türkmence ve gagavuz türkçesi
karluk gurubu: özbekistan türkçesi ve uygur türkçesi
sibirya gurubu: yakut türkçesi, dolgan türkçesi, altay türkçesi, hakas türkçesi, şor türkçesi vb.
dünya'da türkçe'nin konuşulduğu ülkeler ve bölgeler

birçok dilden kök sözcükleri olağanüstü bir biçimde göğsünde yumuşatıp sentezlemesi, atasözleri ve teşbih sanatları ile bezenmiş; yazıldığı gibi okunduğu iddia edilen ama öyle olmayan, bazı şapkalı harflerin yazımının kaldırılması, bazı kural değişiklikleri ve sosyallesmeyi, herhangi bir platformda grup mesajlajmasindan ibaret gören bazı yeni kuşakların ingilizce kelime kullanmayı havalı zannetmesine rağmen hâlâ çok zengin ve ifadesi güçlü bir dildir.

deyimleri öğrenmeden asla tam öğrenelemeyecek bir dil. küfür de buna dahil.

genel kullanım kriterlerine uygun kelime sayısı 13 bin kadar olan dil.

1200 kadarı eski türkçeden, 1071 öncesi orta asya'da kullanılan türkçeden miras.
300 kadarı eski türkçe köklerden türetilmiş.
3300 kadarı arapçadan, 320 kadarı fransızca ve latinceden, 1000 kadarı farsçadan, 500 kadarı ingilizceden, 400 kadarı italyancadan, 300 kadarı yunanca ve 250 kadarı başka dillerden alınmış kelimeler mevcuttur. dil devriminden sonra yaratılan öz türkçe kelimelerin 600 küsür kadarı halen kullanımdadır. bunların dışında 250 kadar (zırt,pırt,çat, şapır) gibi kelimeler ve yine 300 dolayında kökeni bilinmeyen sözcük bulunmaktadır.

"en derin vatanım türkçedir."
mario levi

adriyatik'ten çin seddi'ne kadar olan türk dünyası'nın sınırları içerisinde konuşulan anadilimizdir.

en sevdiğim yanlarından biri -mişli geçmiş zaman. anlatılanları biri görmüş ya da duymuş. ama kesin değil. yine de olayların olduğuna inabılıyor.

orta asya' da şaman öykü anlatıcılığından geldiğini sanıyorum.

ingilizce bazı kelimelerin tam karşılığının olmadığı anadilimiz.

benzer şekilde dilimizdeki bazı kelimelerin ingilizce'de tam karşılığı da yoktur.

türkçe, sondan eklemeli yapısıyla kelimelere ekler aracılığıyla anlam kazanan bir dildir. bu özelliği, az kelimeyle çok şey anlatmaya imkân tanır, böylece iletişimde hız ve netlik kazanılır. aynı zamanda, kökleri sağlam bir ağaç gibi, eklerle dallanıp budaklanarak yeni anlamlar üretir ve kendini sürekli yenileyebilir.

yaklaşık 150.000 kelimeye sahip olduğu tahmin edilen türkçe, bu kelimelerin büyük bir kısmını eklemeli yapısıyla türetmiştir. ancak yalnızca işlevsellik açısından değil, sanatkârane ifadeye uygunluğu bakımından da güçlüdür. tarihsel gelişimi boyunca pek çok dilden etkilenerek kelime hazinesini genişletmiş, böylece anlatım çeşitliliği bakımından zengin bir dil olma özelliğini korumuştur. ünlü dilbilimci geoffrey lewis, “türkçe, eklemeli yapısıyla düşüncenin doğal akışına en uygun dillerden biridir.” diyerek bu özelliğin önemine vurgu yapmıştır.

hem günlük kullanımda pratikliği hem de edebi eserlerde derinliği ile türkçe, düşüncenin şekillenmesine ve etkileyici bir şekilde sunulmasına güçlü bir zemin hazırlar.