william shakespeare

bugün tiyatro dediğimizde dünyadaki herkesin aklına ilk gelen insandır. ferhat ile şirin'i ortadoğu ülkeleri dışında bilen pek yoktur, keza leyla ile mecnun'u... oysa romeo ve juliet tüm dünyada bilinir. bunun en büyük sebebi evrensel bir temayı işlemesiyle birlikte yazarının kendini saklamaması, aksine kendini tam anlamıyla bu işe adayarak adını duyurma çabasında olmasıdır.

haluk bilginer vakti zamanında mükemmel oyunculuğunu konuşturmuş ve shakespeare'in hayatını konu alan şahane bir müzikal sahnelemişti. youtube aracılığıyla kolaylıkla izleyebilirsiniz bu müzikali. (ki bence müzikalin youtube'da yayınlanması mükemmel bir şey) müzikalin en sevdiğim kısmı ise şu;



bence shakespeare tam olarak böyle bir adamdı. hükümeti eleştirir gibi yapan ama bir yandan da gemisini yürüten bir adam.

not: tiyatro tarihi dersi sağolsun hiçbir yerden yardım almadan shakespeare yazmayı öğrendim bir saatte.

ingilizceye bir sürü kelime kazandıran ünlü bir tiyatro yazarı.

  duyguların hükümranı, coşkunun yazarı william shakespeare.  "acı üstüne acı, kan üstüne kan/ kayna kazanım kayna, yan ateşim yan." (macbeth)


  orta çağın yıkıntılarının bırakmış olduğu karanlıktan beslenmek öyle kolay değildir, bilmek gerekir karanlığı da yıkımı da; izah etmeyi bilmek gerekir. shakespeare'in duygularının bu denli yoğun olmasında izleri vardır karanlık çağın. o dönem sonrası büyük bir yükten kurtuldu ve oluşan boşluğu doldurmak için büyük, çok büyük yazarlar ve sanatçılar doğdu. 


tragedya yazmak onun işi idi ve bunu en uçta yaptı shakespeare.  hamlet'in dünyası ancak, macbeth, coriolanus gibi karakterlerin dünyasına benzer. "saate bakarsan gündüz şimdi: ama karanlığa boğulmuş göğün lambası. ya gecenin zaferi bu, ya da gün utanıyor doğmaktan" (macbeth) öyle bir karanlığa ışık tuttu shakespeare ve aydınlattı ve dokundu beş tane yüzyıl sonrasındaki bize. onun parmak izlerinden bir şeyler üretir bulduk kendimizi. bir shakespeare geçti dünya denen oyun sahnesinden ve değiştirdi bilineni, düz, dümdüz değil düşündüğümüz ya da gördüğümüz şeyler, daha çetrefilli daha devrik...

" olmak ya da olmamak, işte bütün mesele bu!" (hamlet) coşkunun, hengamenin ve duyguların yazarı: william shakespeare. 


en iyi kitapları: 

hamlet 

macbeth 

coriolanus'un tragedyası

julius caesar

antonius ve kleopatra

othelo 

romeo ve juliet

kral lear

venedik taciri 

bir sosyal medyadaki paylaşımım

fena sardım bu ara. bütün kitaplarını sipariş ettim. 3. richard'dan gireceğim, sonelerden çıkacağım.

bu dünyadan bir shakespeare geçti ve iyi ki de geçti...
52 yıllık hayatına, 37 oyun sığdırmıştır ( komedya, tragedya, tarihi oyunlar, romans, trajikomedya ve problem oyunları) bunun dışında şiirlerini ve sonelerini de unutmamak lazım elbet.. oğlunu (kesin olmamakla birlikte) veba salgını zamanında kaybetmiştir. ingilizce diline 3000'i aşkın yeni kelime kazandırmıştır. oyunlarını kendisinin yazmadığı iddiaları vardır fakat bunu kanıtlayan hiç bir delil yoktur. zengin bir adam olarak ölmüştür. kendi mezar taşı yazısını kendi yazmıştır; "bu mezarı koruyanı tanrı korusun ve kemiklerimi yerinden oynatana da lanet olsun!"

gelmiş geçmiş en büyük yazarlardandır. ingiliz diline 1000 in üzerinde kelime katmıştır. 'bütün dünya bir sahnedir' diyen shakespeare'ın oyunları tüm dünyada yüzyıllardır sahnelenir.

şekspir müzikali adında türkiye'de ondan esinlenilen bir oyun vardır.

bazen çok komik oluyor. bazense çok hüzünçlü.

doğal olarak ingilizce'yi en aktif kullanan yazardır. bir acayiptir. eski deyip geçmeyin muhakkak göz atın eserlerine.

ingiliz şair ve oyun yazarı.

severek okuduğum 154 sonesinden 139. sone

o call not me to justify the wrong
that thy unkidnes lays upon my heart!
wound me not with thine eye but with thy tongue;
use power with power and slay me not by art.
tell me thou lov'st elsewhere; but in my sight,
dear heart, forbear to glance thine eye aside;
what need'st thou wound with cunning, when thy might
is more than my o’erpressed defence can bide?
let me excuse thee: ‘ah, my love well knows
her pretty looks have been mine enemies;
and therefore from my face she turns my foes,
that they elsewhere might dart their injuries.’
yet do not so; but since i am near slain,
kill me outright with looks, and rid my pain.

ah, sen kalbimi ezdin geçtin gaddarlığınla;
şimdi üstüme atma tüm kötülüklerini!
beni gözünle değil, şu dilinle yarala,
hileyle değil, gerçek gücünle öldür beni.
gözüme baka baka, "sevdiğim başkası," de;
canım, başka bir yana çevirme o bakışı;
türlü aldatmlarla yaralamak da iye,
zaten savunma gücü nedir ki sana karşı?
seni bağışlasam mı? ah, sevgilim bilir ki
güzelim bakışları olmuştur bana düşman.
düşmanları hep benden öteye çevirir ki
başkaları devrilsin o amansız oklardan.
vazgeç, işte ben artık yarı ölüyüm ama,
bak da büsbütün öldür beni, son ver acıma.

soneler'ini okuduğum günden beri kendime gelemediğim ingiliz şair olup dünyanın en ünlü şairi olduğu rahatlıkla söylenebilir.
1564/ 1616 yılları arasında yaşamış, dünyanın en iyi dram oyun yazarlarından biridir.

soneler moneler boş, gidin oyunlarını okuyun.

veliaht şeyh pir'dir william shakespeare degil. sakli tarih.

1564 - 1616 seneleri arasında yaşamış olan ingiliz oyun yazarı, aktör ve şairdir. modern tiyatronun en büyük ilham kaynağı olduğu söylenir ve yüzyıllardır sayısız sanatçıya ilham olmuştur ve halen de olmaktadır. geoffrey chaucer, ingiliz dilinin babasıysa, william shakespeare de "lord"udur. kendisinin ingilizceye yaptığı katkılar muazzamdır ve zaten m.w.s'nin 69.000 veya 70.000 kelimelik bir ingilizce hazinesi (vocabulary range) olduğu ve eserlerinde bunun 40.000'e yakınını kullandığı söylenir. ayrıca m.w.s., ingilizceye çok sayıda sözcük de kazandırmıştır. m.w.s. derken, türkiye'nin muhtemelen en önde gelen shakespeare uzmanı, üniversitede hocamdı. o, bu usta yazarın mektuplarının sonunda m.w.s. yazdığını söylemişti bize. "master william shakespeare"ın kısaltılmışı olduğu tahmin ediliyormuş bu ama "mocker william shakespeare" neden olmasın? yoksa çok mu uçukluk yaptım, heheh.

o dönemlerde normalde 15-16 yaşına kadar gramer okuluna devam edilse de, william 13 yaşındayken babası finanslar sıkıntılar çekmeye başlamıştır ve bunun neticesinde bu ozanın eğitim-öğreniminin erken sonlandığı düşünülmektedir. bu yerel okulda latince, bazal yunanca, tarih, klasik edebiyat ve şiir öğrenimi gördüğü söylenmektedir shakespeare'in.

1582'de evlenmiş ve sonra çocukları olmuştur bu edebi figürün. evlendiklerinde william 18, eşi anne hathaway ise 26 yaşındadır.

1587 senesinde ise ailesini yanında götürmeden londra'ya gitmiş ve buraya yerleşmiştir yazar. burada önemli eserler üretmiştir ve gelişinden yalnızca birkaç sene sonra londra'nın tüm tiyatro sahnelerine eşsiz ve silinemeyecek damgasını vurmuştur.

kariyeri boyunca 37 tane oyun yazmıştır ve bu ortalama kabaca, senede 1.5 oyun yazdığını gösterir. bazı uzmanlar shakespeare'in 20 kadar daha oyun yazdığını ama bunların "kaybolduğunu" söylerler.

belki de ozanın bu kadar üretken olabilmesindeki sırrı, yazdığı oyunlardan sadece 2 tanesinin hikayesinin (plot) orijinal olmasıdır [love's labor's lost ve son oyunu the tempest]. aslında kendisi, ilk oyunlarını yazmada zorlanmıştır (yavaş kalmıştır) ve bunun sebebi olarak da "white verse" kullanımında sıkıntı yaşaması gösterilir. zamanla bunu aşmış ve belli teknikleri manipüle etme ve yazdığı eserin dramatik yapısına uydurmada ustalaşmıştır.

yüksek lisans eğitimimde/öğrenimimde, drama ve neorealismo uzmanı olan abd'li profesör bir hocam olmuştu. kendisi, shakespeare'in, tarihin en büyük/önemli 3 oyun yazarından biri olduğunu söylemişti. bunlardan bir diğeri irlandalı george bernard shaw ve sonuncusu da yanlış hatırlamıyorsam alman bir yazardı (bu aklımda kalmamış maalesef).

shakespeare'in, dünya kültürüne attığı imza gerçekten de inanılmazdır. hayatında bu yazarın herhangi bir eserini okumamış birinin bile yaşamı; m.w.s.'nin hayatı, ölümü ve aşkı yansıtışından mistik mahiyetlerde etkilenmiştir/etkilenmektedir, bana sorarsanız.

(bkz: prospero)

not: bu yazıyı başka bir sözlük için yazmıştım zamanında. fakat burada editör olduktan sonra oraya zaman ayıramadığımdan orada yazmıyorum artık. oradaki bazı böyle tanımlarımı silerek normal sözlük'e taşıyacağım.

annesi mary arden

bu adamı okumayan kendine "ben edebiyatsal zevk aldım bu hayattan, öyle göçeceğim" demesin.

ben okumadım bilmiyorum. internette gördüm öyle diyolla.

ama çok deli manyak bir şeymiş valla.

kendisi katolikti. hamlet'te hayaletin araftan dönüşü, gizliden gizliye roma'ya yakınlık duyduğunu gösterir.

soneler adlı eserde 1 -126 arası şiirlerin soylu bir erkeğe ithaf edildiği rivayet edilmekte. 127 -152 arası ise esmer bir kadına. bu kişiliklerin kim olduğu bilinmemekte.

(bkz: abi shakespeare için şöyle böyle diyorlar) *

eserleriyle ingilizceden ilk tanışmam lise ingiliz edebiyatı hocamız aracılığıyla oldu. daha evvel türkçelerini okuyup keyif almıştım ama orjinalini okumadığınız sürece tercümeden hakkını vermenin neredeyse imkansız olduğu yazarlardan. the bard diye geçmesinin gerçekten bir sebebi var. eser boyunca devam eden kelime oyunları, kullanılan kelimelerin alternatif anlamlarına dayalı olarak sürekli değişen anlatı, lisanın kendi yapısıyla çok bağlantılı. o derste tek bir eserinin üstünden geçmiştik ama kelime haznemi aşırı derecede derinleştirmeyi tek bir eser bile başardı. gerçi eserlerinin bu özelliği william shakespeare'in kollektif bir çalışma olduğu yönünde düşüncelere de sebep olan şey. hem çok üretken olması hem de oynak bir lisanla yazılmış olması bu düşünceyi besleyen şeylerden biri.

*