pan paniscus. ancak 1929 yılında neredeyse eş zamanlı olarak alman ve amerikalı iki anatomistin ayrı ayrı keşfedip dünyaya ilan ettikleri, bugün yaşayan canlılar arasında anatomik -ve yakın zamandaki araştırmalara göre genetik- olarak insana en çok benzeyen tür. şempanzelerle birlikte ortak kuzenimiz ve hatta yine bu üç türün ortak atası olan ardipithecus'a -ilk bipedal hominin- da anatomik olarak en yakın tür.

etolog ve psikolog robert yerkes; henüz bu türe bir ad verilmemişken yazdığı almost human adlı eserinde bonobolardan şempanze diye söz ederek onları uzun uzun anlatmıştır.

aslında bonoboları insanlar açısından özellikle önemli kılan bir nokta var. frans de waal'in de bir kitap (bkz. bonobo ve ateist) boyunca anlattığı üzere bonobolar şempanzelerle kıyaslandığında muazzam bir zıtlık ortaya çıkıyor. teşbihte hata olmaz notunu düşerek bonobolar melek ise şempanzeler şeytandır diyerek bu zıtlığı özetleyelim.

felsefi antropolojide de epey karşılık bulmuş olan insanın vahşi ve kötücül bir tür olduğu fikrine destek olurcasına yakın zamana dek haberdar olduğumuz en yakın akrabalarımız olan şempanzeler akıl almaz derecede şiddete eğilimli bir tür. de waal'in kitaplarında anlattığı sayısız örneklerden birine bakalım: biri alfa olma mücadelesi veren diğeri ise eskiden alfa olan iki şempanze, bir geceyarısı güçten düşmekte olan mevcut alfayı çıplak elleriyle cinsel organını parçalayarak öldürürler. işte insanın doğuştan savaşçı, vahşi ve hatta patriarkal düzende yaşamaya daha uyun bir tür olduğunu iddia edenler için böylesi örnekler her zaman destekleyici olmuştur.

bonobolara bakıldığındaysa çatışmaların çoğunlukla barışçıl bir biçimde çözümlendiği görülmekte. fiziksel temas ve seksin bonoboların yaşamının en önemli parçalarından olduğu bilinmekte. hatta bonobolar en yakın akrabalarının aksine matriarkal bir düzende yaşamaktalar.

en yakın akrabalarımızdan birinin şiddete meyilli diğerininse böyle barışçıl olmasından çıkaracağımız çok önemli bir ders var kanımca. bir türün örgütlenme/yaşama biçimi için biyolojik deterministik kurallar belirlemeye çalışmak ve buradan da meşruiyet devşirmeye çalışmak yersiz. biz insanlar için şempanzeler gibi yaşayabilmek kadar bonobolar gibi yaşayabilmek de mümkün. uzun lafın kısası, bizi bonobolar kurtaracak!

dipnot: belki belirtmeye gerek bile yok ama ne yazık ki nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan bir tür.

"devletin dini adalettir"

not: dinin arapça kelime manası "yol" anlamına da gelmektedir.

sürekli kendinden bahsediyor ve bol bol yalan söylüyor ise,

bilgisi olmayan konularda fikir beyan ediyor ise,

destekli argümanlar üretemeyip ad hominem yapıyor ise,

sürekli dikkat çekmek için özel bir çaba gösteriyor ise,

açık fikirli değil ise,

boş bir insan olma ihtimali yüksek olabilir.

her erkeğe degilde ilgilenmedigi erkege hitap eden kızdır. yanladığını farkettigi erkeğe tazyikli su sıkarak itici güç uygular.

geldim, ismime baktım, göremedim, ağlayarak uzaklaşıyorum şu anda. teşekkürler. lennykereviz kim ki zaten.

insan kendisi hakkındaki dedikoduları bu kadar güzel anlatır.

kim söylemiş beni
süheyla'ya vurulmuşum diye?
kim görmüş, ama kim,
eleni'yi öptügümü,
yüksekkaldırımda, güpegündüz?
melahat'ı almışım da sonra
alemdar'a gitmişim, öyle mi?
onu sonra anlatırım, fakat
kimin bacagini sıkmışım tramvayda?
güya bir de galata'ya dadanmışız;
kafaları çekip çekip
orada alıyormuşuz soluğu;
geç bunları, anam babam, geç;
geç bunları bir kalem;
bilirim ben yaptığımı.
ya o, mualla'yı sandala atıp,
ruhumda hicranını söyletme hikayesi?

orhan veli kanık

gıybet ve dedikodu kazanının kaynaması için sınıf çöp kutusu önünde çalışan küçük alet.
küçük kırmızı çanta şeklinde bir kalemtrasim vardı, abimden bana kalan krampon şeklinde de bir kalemtrasim vardı. ikisini de annemin tüm uyarılarına rağmen okula götürmüş ve ikisini de ilk gün caldirmistim. aslında o gün insanlara kaybetmekten korktuğun şeyleri göstermemem gerektiğini anlamam gerekiyordu.

son dönemde görmekten illallah ettiğim hadise. bütün psikoloji öğrencileri koşarak yapışıyorlar. bir dünya para veren bdt eğitmenleri türedi. saçma sapan bir dernek kurup oranın üzerinden belge ile 4-5 bin liraya eğitim veriyorlar. buradan herkesi uyarıyorum. öncelikle psikologlar ve psi. öğrenileri. bdt almakla terapist olunmaz. klinik psikoloji yüksek lisansı sonrası bir ekol seçiniz. insanlara sesleniyorum. evet bdt sağlam ve başarılı bir ekoldür. ama klinik psikoloji yüksek lisansı yapmayan psikologlardan terapi almayın. bunun yaygınlaşmasını önleyin. aralarında illaki yüksek lisans yapmamış ama iyi arkadaşlar çıkacaktır. yüksek lisans yapmış ama kötü klinik psikolog da çıkabilir. ama kural nizam olmazsa ortalık karışır. bir düzen bir nizam oluşmaz.

not: zamanında yukarıdaki bilgileri yazmıştım. bilgileri değiştirmiyorum. zamanında bulduğum bulgular yukarıdaki gibi düşünmemi sağlıyordu ancak okuduğum yeni araştırmalara göre bdt pek de bir halta yaramıyor. bilimsel dedikleri makalelerinin çoğunda kontrol grupları ya kurgu ya da çok vahim durumda. yapılan yüzlerce araştırma içinden sadece 14 tane araştırma doğru düzgün kabul edilmiş durumda. bu 14 araştırma da hali hazırda "daha başarılı" olduğuna dair bir bulgu yok. konuyla ilgilenen arkadaşlar için ve kaynaklara ulaşım için şu videonun içinden bahsedilen yerlere ulaşabilirler: jonathan shedler - where is the evidence for evidence-based therapy?
videonun türkçe'ye çevrilmiş hali terapicaps sayfasında var. link buradan

dönüp dolaşıp kürkçü dükkanına dönme hareketi. covidde ev hapsinde yapacak aktivite bulmakta zorlanan yazarların durumu.

çocuğu sadece dünyaya getirerek görevinin tamamlandığını sanan ebeveyndir. günah dolu gecelerde çocuk yapmayı biliyorsanız bakmayı da bilin. onlar kedi değil insan.

kadın kelimesi geçen her başlığa sinirlenmediğinden, aslında var olmayan kadın.

(bkz: kadın mucitler)

böyle başlıklar açtınız da bir şey mi dedik?

sadece gece değil, gün içerisinde de rutin yaptığımdır, diyette olunca daha çok yapıyorum sanki, artık halüsünasyonlar görmeye de başladım, geçen gün annemin yemek yapmak için buzluktan çıkardığı, böyle rulo kesilmiş yuvarlak et parçalarını, kız kardeşimin zaman zaman aldığı rulo pastalara benzettim, baya tabağa koyup yiycem bir aldım, tuhaf bir doku, karbonhidrat değildi onu anladım, diyetimi bozmadığım için buruk da olsa bir sevinç yaşadım, ama tabi bir hayalkırıklığı da oldu, pasta kırmızı çizgim,
bu arada kız kardeşim 40 kilo ve hobi olarak tatlı ve abur cubur yer, buzdolabı puding, dondurma, bilumum şekerli içeceklerle dolu, aralarında benim haşlanmış brokolim var, ve ben bu şartlarda diyet yapmaya, sebzeyle beslenmeye çalışıyorum,
unsuz, şekersiz, sütsüz, peynirsiz, meyvesiz, bakliyatsız 8. gündeyim, benim için sadece mutfağa gidip gelmem kadar kalori yaktıran bir aktiviteden öteye gidemiyor bu günlerde.

638 yılında gerçekleşen kuşatma. kuşatma, günümüzdeki kahramanmaraş'ı almak adına hulefâ-yi raşidin * ve bizans impatorluğu arasında gerçekleşmiştir. müslümanlar bu olaydan birkaç yıl önce bizans imparatoru herakleios'a karşı zafer elde ettikten sonra suriye * civarını ele geçirdiler. bu sayede, heraklios'un, suriye fethi girişimleri de başarısız oldu. ardından gayri-müslim araplar, emesa'yı kuşattılar. müslümanlar belirgin bir savaş yapmak yerine savunma stratejisini uyguladılar. hz. ömer'in emriyle müslümanlardan bir ordu, yukarı mezopotomya'ya saldırdı. gayri-müslim araplar da, emesa kuşatmasını kaldırmak zorunda kaldılar.

bu olaydan bir süre sonra, hz. ömer, yukarı mezopotomya işgali başlattı. ve yukarı mezopotomya'nın batı bölgeleri ele geçirildi. bu sırada hz. ebu ubeyde, hz. iyaz bin ganem'in komutasına girmesini hz. ömer'den talep etti. hz. ömer bunu kabul etti. hz. iyaz bin ganem de, emesa'ya geldi. hz. ebu ubeyde, anadolu'da * tarsus'a kadar olan bizans topraklarına saldırmak için birçok bölümden oluşan bir sefer başlatır. ki bu bölümlerin ikisine, hz. halid bin velid ve hz. iyaz bin ganem komuta etmektedir.

hz. halid bin velid, maraş'taki antik kent olan germanicia kentini ister. müslüman ordusu, bir bizans birliğinin bulunduğu şehri kuşatmayı başarır. bizans birliği, yardım beklemeksizin, birliğin ve bir de halkın affedilmesini şart koşarak, cizye şartları altında şehri teslim ederler. yani, şehir kan dökülmeden fethedilir. bazı kaynaklarda maraş'ta müslümanların birçok, hatta daha önce eşi benzeri görülmemiş ganimetler elde ettiği geçer.

hz. halid bin velid, döneminin süper güçleri olan bizans ve sasanilere karşı artık büyük zaferler elde etmişti. hatta bazı kaynaklara göre, 100'den çok savaşa katılmış ve hiç yenilgiye uğramamıştır. anadolu'da kahramanmaraş'a kadar uzanan fetihler yapmıştır. iran ve ırak'ı 3 yıl içerisinde, islam devletine bağlamıştır. dolayısıyla artık kendini kanıtlamıştır. bu kuşatmadan sonra da, artık kendini tamamıyla kanıtlamış olan hz. halid bin velid, hz. ömer tarafından görevden alınmıştır.

hatta bazı kaynaklara göre, hz. ömer, hz. halid bin velid'i, insanların onu aşırı büyüttüklerini, hatta allah'ı bırakıp ona tevekkül edeceklerinden korktuğu için görevden alınmıştır. yine bazı kaynaklarda, hz. halid bin velid'in, hz. ömer'e zarar vermesi için arkadaşları tarafından kışkırtıldığı yazılıdır. hz. halid bin velid oldukça güçlüydü. fakat böyle bir şey yapmamış, artık siyaset işlerinden uzak durmuş ve 642 yılında vefat etmiştir.

(bkz: insanların eleştiri kaldıramaması). eleştiri kaldırmak ne cinsiyetle ne de ırk ile alakalı bir durumdur. ki kaldıramıyorsak da bazı erkekler gibi eleştirene kafa göz dalmıyoruz. ve son olarak da ben ve çevremdeki çoğu kadın erkeklerden daha çok eleştiri kaldırıyor ve haksızlığımızı kabul edebiliyoruz. karşı cinsiniz diye ahkam kesmeden önce hemcinslerinizin hareketlerini de gözden geçirin lütfen.

dem'a-riz: ağlayan.
ahlam: rüya.
serzeniş: sitem.
malihülya: kara sevda.
güzeşte: zaman bakımından geçmiş, geride kalmış.

süreci koronaya yakalanmadan atlatabilmek.

2 senedir eylül-ekim aylarında, bulduğu açık camdan evime giren ve çok sevimli bulduğum hayvan.
yavru yarasaların uçmayı öğrendiği aylar eylül-ekim aylarıymış sanırım.
girdiği odayı da dezenfekte etmeden kullanmamak gerekiyormuş.

bugünün karikatürü en bir sevdiklerimden sevgili cenk'in arka bahçesi için gelsin.
kendisini iki haftadır yaptığı spontane radyo yayını ile zaten az çok tanımaya başlamışsınızdır zaten ama ben de birkaç küçük şey söylemek istiyorum.
görüp görebileceğiniz en kafa dengi, en eğlenceli insanlardan biridir hepsinden önemlisi çok iyi bir dosttur. konuşurken sıkılmanız mümkün değildir, okurken kör olacağınız harika yazılar yazar ve eğer uslu bir okur olursanız 10000 kelimenin sonunda kendinizi görebilirsiniz.*
"naber kız?" der ve konuşmaya başlar başlamaz keyfinizi yerine getirir. bu karikatürle çok güzel anıları olduğunu biliyorum, o yüzden sana gelsin güzel insan!*

7 nisan 1930 yılında bir cumhuriyet gazetesi haberi.

27 ağustos 2018 yılında bir sputnik haberi.

istediğin kişiye sarılabiliyorsan,her şey geçer.*