chloe stafler - señorita. ah chloe, yulaf ezmem.*

30 gün falan önemli değil. renk yeşil. hem de kötü bir yeşil. almak istiyorum elim gitmiyor.

hitler'in efsane arabası volkswagen marka beetle'lar. halk diline vosvos, tosbağa ismiyle yerleşen bu araçların tarihi 2. dünya savaşı öncesi almanya'sına dayanır, ekonomi kötüdür ve arabalar pahalıdır. orta sınıf almanlar için uygun fiyatlı araba gereksinimi vardı.

mayıs 1934 tarihinde hitler, ferdinand porsche ile berlin’deki keiserhof hotel’de bir araya geldiler. hitler, porsche’den “halk için bir otomobil” tasarlamasını istedi. hitlerin hedeflediği volkswagen 2 yetişkin ve 3 çoçuk taşıyabilecek, 100km hızla gidebilecek, ekonomik, ayrıca 3 silahlı askeri taşıyabilecek ve fiyatı 1000 reich mark’ı, yani o dönem için bir motorbisiklet fiyatını geçmeyecekti. haziran başında tip-60 geliştirildi ve 22 haziran'da porsche konstrüksiyon bürosu, alman otomobil endüstrisi kurumu (rda) arasında bir “halk otomobili” prototipi üzerinde anlaşma yapıldı. aralık ayında ise bugünkü kaplumbağa’nın “ataları”, v1 (saloon) ve v2 (kabriyole) prototipler tamamlandı.

böylece yaklaşık 82 yıl boyunca hayatımıza girecek vosvos'un ilk adımı atılmış oldu. alışılmadık bir görünüme sahip olan bu aracın karakteristik özelliği; eğilimli bir burun ve arka yapıya sahip olmasıdır. bunda amaç aerodinamik bir şekil ve çift eğrilikli kaporta yüzeyine sahip, akranlarına göre çok daha sağlam bir araç elde etmekti. arkaya yerleştirilen motor ve makas yerine torsiyon çubuğu kullanmadaki neden ise binek otomobillerde belirgin olan yol tutuş problemini gidermekti. ferdinand porsche’nin kullanmayı düşündüğü motor da oldukça farklıydı: 3 silindirli, yıldız şeklinde sıralanmış ve maliyetin düşük olması için hava soğutmalı bir blok’tan oluşuyordu. f.porsche daha sonraki projelerinde bu motoru değiştirdi ve yıldız şeklindeki 3 silindirli yerine karşılıklı yerleştirilmiş 4 silindirli “boksör motor” isminde yine hava soğutmalı bir motor kullandı ve istediği başarıyı elde etti. ayrıca uçak yapımı konusunda da deneyimleri olan f. porsche, bu bilgilerini projesinde de kullanarak oldukça hafif ve stabil bir şase tasarlamak için kolları sıvadı ve düz bir zemin üzerine iki sağlam direk koyarak az malzemeyle amacını gerçekleştirdi.

7 haziran 1938 tarihinde “motor” dergisinde, vosvos’un doğumu, “hitler’in sevinç getiren güç otomobili” başlığıyla duyuruldu. ilk vosvos, daha doğrusu kdf-wagen ilanı “ayda yalnızca 5 mark’a otomobil sahibi olmak" sloganıyla reklamlara çıkmıştı. böylece otomobil için insanlardan paralar kesilmeye başlanmış oldu. mayıs 1938 den sonra birkaç konsept araç daha üretildi ve vw38 serisi olarak isimlendirildi. bu araçların gövdeleri hala reutter otobüs üreticisi tarafından üretilmekteydi ve haftada ortalama 2 gövde üretiyorlardı. tam üretime 1939 eylül de geçilecekti ki - şanssız şekilde ıı. dünya savaşı ortaya çıktı. binlerce kişiden beetle için toplanan ödemlere rağmen araçlar teslim edilmedi ve paralar savaş finansmanı olarak kullanıldı.

ıı. dünya savaşı'nın bitmesi ve hitler'in 1945 te intihar etmesiyle birlikte almanya'yı yeniden inşaa etme görevi başladı. ülke karargahlar şeklinde bölümlendirildi. vosvos fabrikasının olduğu bölümün komutası ise ingilizlerin kontrolüne geçti. kraliyet elektrik ve makina mühendisleri'nin komutasındaki binbaşı ıvan hirst direniş güçlerinin lojistik ihtiyacları için tekrardan beetle üretimine başlangıç olaslığını değerlendirmek ve kontrol etmek üzere fabrikanın sorumluluğuna getirildi. fabrika, yakınlarındaki bir kaleden alıntılanarak 'wolfsburg' olarak isimlendirildi ve ' wolfsburg motor fabrikası' olarak bilinmeye başlandı.

mart 1946'da ise ayda 1000 araç üretebilen fabrikada ilk parti araç banttan çıktı.
1955 te volkswagen amerika kuruldu ve o yıl içinde 32.662 beetle satıldı. volkswagen amerika'nın en çok satan ithal arabası haline gelmişti
1968 de satışların zirve yapmasıyla 423.008 araba satıldı.
1972 de beetle, ford'un en çok tercih edilen araç olan "ford t" modelinin rekorunu egale ederek emin adımlarla yoluna devam etmekteydi.

ocak 1978 yılına gelindiğinde ise avrupa’da 16.255.500, dünyada 19.300.000’inci son klasik beetle, wolfsburg'daki üretim bandından ayrılırken bir döneminde sonu yavaş yavaş gelmiş oluyordu. bu beetle için son değildi, cabrio versiyonun üretimi karmann ghia tarafından 2 yıl daha sürdürüldü.
ocak 1980 almanya osnabrück’teki üretim sona erdi.
1985 avrupa içinde üretilen son vosvos, wolfsburg’daki müzeye yerleştirildi.
7 aralık 1986 brezilya’daki üretim sona erdi.
1989 nijerya, peru ve uruguay’daki üretimler sona erdi.
geriye sadece meksika fabrikası açık kalmıştı ve günde sadece 300 adet üretebiliyordu.
24 haziran 1992'de 21 milyonuncu vw meksika’da üretildi.
28 kasım 1993'te avrupa ralli şampiyonu roland jütting’in kullandığı 500 bg gücündeki bir vosvos, alman hava kuvvetleri’ne ait 7000 bg gücündeki fantom ile yarıştı. vosvos, 12 saniye süren yarışı çok az bir farkla önde bitirdi.

tarihlerden 2003...
1938 yılındaki ilk lansmanından ve 1945 yılındaki üretiminden şaşırtıcı bir 65 yıllık geçmişinde sonra, 30 temmuz 2003 yılında volkswagen mexico, puebla'daki beetle üretimini de sonlandırdı. 21.529.464’üncü son vosvos, wolfsburg’daki müzeye gönderildi.

volkswagen'ın 2003'te üretimini durdurarak bir devri kapattığı otomobil volkswagen beetle hakkında oldukça fazla bilinmeyen bulunuyor. küçük boyutuyla ve kendine özgü tasarımıyla herkesin beğenisini kazanmış otomobilin yalnızca otomobil değil kültürel bir sembol olduğu aşikar.

türkiye'de; vosvos, tosbağa gibi yakıştırmalara maruz kalan beetle'ın kaderi birçok ülkede aynı. fransa'da uğur böceği anlamına gelen "coccinelle" ismiyle bilinen araç, italya'da ve brezilya'da böcek anlamına gelen "maggiolino" ve "fusca" isimleriyle tanınıyor. bolivya'da kaplumbağa anlamına gelen "peta" ismine sahip olan beetle, endonezya'da da kurbağa anlamına gelen "kodok" ismiyle biliniyor.

vosvos, 1 milyonuncu aracı tamamen altın renginde üretmişti

dünyanın en fakir devlet başkanı olan jose mujica'nın makan aracı da bir volkswagen beetle'dı.

tarihte en uzun süre üretimde kalan araç rekoru volkswagen beetle'a aittir.

vosvos'lar, meksika'nın başkenti meksiko'da yıllarca taksi olarak kullanıldılar. 1972'de kullanılmaya başlanan yeşil renkteki 50.000 vosvos, 2012 yılında emekli edildi. yeşil vosvos'lar, o yıla kadar şehrin simgesiydi.

tüm dünyaya kendini kabullendirmiş, ülkelere kendi kültürünü götürmek yerine her ülkenin kendi kültürüne evrilmiş, bu yüzden de dünyanın her noktasında tüm ulusların kendisiyle bağ kurduğu bir araç. bu yüzden ona "araba" denmiyor ve her kültürde "vosvos"un farklı yerli isimleri var.
vosvos özgürlüktür.
vosvos ruhtur.
vosvos çocuktur.
vosvos siyasetten üstündür.
vosvos kapitalizmden üstündür.
vosvos halktır.

bonus:
volkswagen 2020 yılının başında vosvosa ait üretilen tüm parçaların da üretiminin sonsuza kadar durdurulduğunu ve 82 yıllık bir miladın tarihe karıştığını duyurdu. bu haber tüm dünyada büyük bir üzüntüyle karşılandı. sanki sevdiceğimizi kaybetmişiz gibi...
volkswagen'in tüm dünya ülkelerinde yayına soktuğu, her dilden insana hitap etmesi açısından yazısız/konuşmasız yayınladığı vefa reklamı: elveda vosvos

rumuzunun başındaki gibi tanımlarıyla, beğenileriyle, kadirşinaslığıyla gerçekten de
1 numara yazardır kendisi.

türkçe'de katliam toplu öldürme demektir. dolayısıyla toplu katliam tabiri hatalıdır.

(bkz: sevgi)

sert haliyle tüketen, meyve gibi katur kutur yiyen pişman olur. en güzeli onun bir yumuşak hali var kabuğu siyahlaşmaya başladığında tüketmeye hazır oluyor. zaten meyveden daha büyük bir çekirdek çıkacak. kalan meyve senin olsun. ister avokado sos yap, ister salataya koy, ister dilim dilim kes limon sık ye.

çekirdeği sakın atmayınız. şimdi bir bardak alıyoruz. avoka çekirdeğine çok derin olmayacak şekilde 4 tarafından kürdan geçiriyoruz. bardağa avokanun alt kısmına değecek kadar su doldurup çekirdeği yerleştiriyoruz. 1 ay içinde çekirdek çatlayıp filizleniyor ondan sonra hızlı büyüyor. daha sonra ev içinde yetiştirebileceğiniz mini mini avokadocuklarınız oluyor. artık torunlarınız yer meyvelerini.

herkes gibi olmak, olmayacak şey. herkes gibi olmak, olmamak gibi bir şey.

sabahın köründe uzunnn bir tanım girdim. bence yeter de artar bile.*

olayların kısa bir özeti.
giriş, gelişme, sonuç.

günlük hayatımızda yaptığımız hareketlerin neredeyse tamamından beyinciğimiz sorumludur.
fakat bu hareketleri yapma komutunu veren beyindir yani beynimiz bir işi yapmayı düşünür, emri verir, yürürlüğe koyma işi beyinciktedir.
beynimiz karar merci, beyincik ise o kararı uygulayandır.
peki neden hoşlandığımız kişinin yanında, normalde çok kolay yapabileceğimiz bir şeyi yanlış yaparız?
bunun cevabı beynimizin bu işi gözünde fazla büyütmesidir. hata yapmaktan korktuğu için bütün kontrolü eline almak istiyor ve beyinciğin yaptığı işi de kendisi yapmaya karar veriyor.
halbuki bu senin işin değil sayın beyin.
bırak herkes kendi işini yapsın, sen komutunu ver, beyincik halleder gerisini.
lütfen çok rica ediciim. sonra mağdur oluyoruz.

(bkz: siyasal islam)

"benim nerde gezdiğimi kim neden merak etsin?" diye düşünerek almadığım özellik.

109 yıl önce tevfik fikret tarafından kötü yönetimi, yolsuzlukları eleştirdiği han-ı yağma şiirine ait dizelerdir. yüz yıl sonra yeniden bir tarafta saraylar, doymak bilmeyenlerin kanlı lokmaları, diğer tarafta halkın ekmeğe, adalete açlığı.

han-ı yağma şiiri (sadeleştirilmiş günümüz türkçesi ile)

bu sofracık, efendiler –ki bekler yutulmayı
huzurunuzda titriyor –şu ulusun hayatıdır
ulusun ki acılı, ulusun ki eşiğinde ölümün!
ama sakın çekinmeyin, yiyin, yutun hapır hapır…

yiyin, efendiler yiyin; bu doyumsuz sofra sizin,
doyuncaya, tıksırıncaya, çatlayıncaya kadar yiyin!

efendiler pek açsınız besbelli yüzünüzden;
yiyin, yemezseniz bugün, yarın kalır mı kim bilir?
şu doyumcu sofra, bakın gelişinizle övünçlü!
hakkıdır kutsal savaşınızın, evet, o hak da elde bir…

yiyin, efendiler yiyin; bu iç şenliği sofra sizin,
doyuncaya, tıksırıncaya, çatlayıncaya kadar yiyin!

bütün bu nazlı beylerin ne varsa ortalıkta say:
soy sop, şeref, gösteriş, oyun, düğün, konak, saray,
tüm sizindir efendiler, konak, saray, gelin, alay;
tüm sizindir, tüm sizindir, hazır hazır, kolay kolay…

yiyin, efendiler yiyin; bu doyumsuz sofra sizin,
doyuncaya, tıksırıncaya, çatlayıncaya kadar yiyin!

büyüklüğün sindirimi biraz ağır olsa da yok zarar,
görkemli yüceliği, öç alıcı sevinci var,
bu sofra gönül almanızdan böyle ısınır ve ışıldar.
sizin şu baş, beyin, ciğer, bütün şu kanlı lokmalar…

yiyin, efendiler yiyin; bu doyumsuz sofra sizin,
doyuncaya, tıksırıncaya, çatlayıncaya kadar yiyin!

verir zavallı memleket, verir ne varsa; malını,
varlığını, hayatını, umudunu, hayalini,
tüm olanca rahatını, olanca gönül balını,
hemen yutun, düşünmeyin haramını, helalini…

yiyin, efendiler yiyin; bu doyumsuz sofra sizin,
doyuncaya, tıksırıncaya, çatlayıncaya kadar yiyin!

bu harmanın gelir sonu, kapıştırın giderayak!
yarın bakarsınız söner bugün çatırdayan ocak!
bugün ki mideler sağlam, bugün ki çorbalar sıcak;
atıştırın, tıkıştırın, kapış kapış, çanak çanak…

yiyin, efendiler yiyin; bu cümbüşlü sofra sizin;
doyuncaya, tıksırıncaya, çatlayıncaya kadar yiyin!

(günümüz türkçesiyle söyleyen: ceyhun atuf kansu)

evimde artık minnak bir yavru kedi geziyor.

utanma, çekinme anlamlarında kullanılan arapça kökenli bir söz.

hecalet etme, haydi buyur sofraya.

bende tam tersi durum söz konusu. daha çok ilgimi çekiyor, belki farklı kültürleri tanımaya imkan verdiği için bir amerikalı veya ingilizle konuşmak hoşuma gidiyor.

utanç duyulması olası şeyleri görmemiş gibi yapıp utanç duyulmasını engellemeye çalışırken utanmak